Kinh tế tư nhân Việt Nam, dù có tiềm năng lớn, vẫn chưa đóng góp tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước. Năng lực quản trị, sức cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp còn hạn chế. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ những rào cản thể chế và thủ tục hành chính kéo dài.
Thực trạng: Thủ tục hành chính và tâm lý đùn đẩy
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết, chính sách hỗ trợ, cắt giảm hàng nghìn thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại nhiều khó khăn mới, vướng mắc về thể chế. Nhiều dự án bị chậm triển khai không phải do thiếu vốn hay năng lực quản trị, mà do thủ tục hành chính kéo dài, quy định chồng chéo, cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan quản lý và tâm lý đùn đẩy của một bộ phận cán bộ thực thi.
Giải pháp: Cải cách thể chế và chuyển đổi số
Để mở rộng không gian phát triển kinh tế tư nhân, cần bảo đảm hệ thống pháp luật rõ ràng, nhất quán và thực thi thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Trọng tâm cải cách cần đặt vào các lĩnh vực tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư như đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, thuế, tín dụng và giải quyết tranh chấp. Các điều kiện kinh doanh không cần thiết hoặc làm tăng chi phí tuân thủ cần được bãi bỏ.
Phải chuyển thực chất từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý hành chính sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và dữ liệu. Chuyển đổi số trong quản lý hành chính cần được nhìn nhận đúng bản chất. Nếu chỉ đưa hồ sơ lên môi trường điện tử nhưng vẫn giữ quy trình cũ, yêu cầu cũ và tư duy cũ thì doanh nghiệp chỉ bớt một số thao tác, chưa giảm được gánh nặng thủ tục.
Trách nhiệm thực thi và bảo vệ cán bộ dám làm
Cải cách không thể đi đến cùng nếu trách nhiệm của đội ngũ thực thi không được đặt đúng vị trí. Cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Mỗi phản ánh từ doanh nghiệp, hiệp hội và chuyên gia cần được xem là kênh tham khảo để sửa đổi chính sách phù hợp thực tiễn.
Mục tiêu: Tạo niềm tin cho doanh nghiệp
Tháo gỡ nút thắt thể chế không chỉ là giảm thủ tục hay rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Đó là quá trình tạo dựng niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo, mở rộng sản xuất kinh doanh, dám lớn lên và đồng hành cùng đất nước bước vào chặng đường phát triển mới.
