Vụ phá sản bất ngờ của Zentoshin - công ty xử lý thanh toán thẻ tín dụng của Nhật Bản - đã đẩy hàng loạt nhà hàng vào tình cảnh mòn mỏi chờ đợi các khoản hoàn tiền có nguy cơ mất trắng. Sự kiện đang làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về một chuỗi phản ứng dây chuyền gây phá sản hàng loạt trong khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
Zentoshin chính thức phá sản với khoản nợ khổng lồ
Vào thứ Hai vừa qua, Zentoshin đã chính thức nhận được sự chấp thuận từ Tòa án Địa khu Osaka để bước vào quy trình thủ tục phá sản. Được thành lập vào năm 1987 tại Osaka, doanh nghiệp này đã mở rộng tệp đơn vị chấp nhận thẻ (merchants) thông qua dịch vụ quyết toán sớm. Đây là giải pháp tạm ứng tiền mặt từ các giao dịch quẹt thẻ tín dụng cho các cửa hàng với tốc độ nhanh hơn nhiều so với quy trình chuẩn của các hãng phát hành thẻ.
Hệ thống dịch vụ này được cho là thỏi nam châm thu hút một lượng lớn các nhà hàng và cơ sở kinh doanh khó có đủ điều kiện thiết lập hợp đồng trực tiếp với các tổ chức phát hành thẻ tín dụng, đặc biệt là quanh khu giải trí sầm uất Minami của Osaka. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường Tokyo Shoko Research, tính đến tháng 9/2018, số lượng đơn vị liên kết của Zentoshin đã vượt ngưỡng 200.000 thành viên, với tốc độ hợp đồng mới có thời điểm bùng nổ hơn 2.000 hợp đồng mỗi tháng.
Doanh thu chưa giải ngân thành nợ phá sản
Phía Zentoshin đưa ra thông báo: “Dịch vụ xử lý thanh toán của chúng tôi đã chính thức chấm dứt cùng thời điểm kích hoạt các thủ tục phá sản”. Đại diện bên xử lý thanh toán nói thêm rằng, toàn bộ doanh thu từ các giao dịch quẹt thẻ của khách hàng chưa kịp giải ngân vào tài khoản của các đơn vị kinh doanh sẽ được xử lý như các khoản nợ phá sản, và công ty không thể hoàn trả theo đúng kỳ hạn đã cam kết.
Trước tình hình chuyển biến xấu, Hiệp hội Ẩm thực Nhật Bản - tổ chức đại diện cho ngành nhà hàng - vào thứ Ba đã đưa ra khuyến cáo khẩn cấp, kêu gọi các chủ cơ sở lập tức ngừng sử dụng hệ thống máy quẹt thẻ của Zentoshin và nhanh chóng tìm kiếm các giải pháp thanh toán thay thế. Các doanh nghiệp đã ký hợp đồng với Zentoshin hiện không chỉ đối mặt với nguy cơ mất trắng một phần doanh thu từ các giao dịch thẻ chưa quyết toán, mà còn đứng trước rủi ro mất khách hàng do đột ngột mất khả năng chấp nhận thanh toán thẻ.
Nguy cơ hiệu ứng domino phá sản
Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đã chỉ ra rủi ro về một làn sóng phá sản dây chuyền, đặc biệt là ở nhóm các nhà hàng quy mô vừa và nhỏ. Ngay tại Tokyo, Hiromichi - một nhà hàng Pháp danh tiếng được phong sao Michelin - đã phải thông báo tạm thời ngưng chấp nhận thanh toán thẻ vài ngày. Mặc dù hơn 90% khách hàng của quán thường có thói quen quẹt thẻ, cơ sở này sẽ chỉ chấp nhận tiền mặt hoặc thanh toán qua mã QR trong giai đoạn khủng hoảng này.
“Chúng tôi đang bị treo nhiều khoản doanh thu chưa được thanh toán”, đại diện nhà hàng chia sẻ. “Tại thời điểm này, không một ai có thể ước tính hết mức độ thiệt hại nghiêm trọng của sự việc”. Cơ sở này lên kế hoạch sẽ kết nối lại hệ thống thanh toán thẻ từ thứ Bảy tuần này thông qua thiết bị của một đối tác cung ứng khác.
Giám đốc một chuỗi nhà hàng có trụ sở tại thành phố Sendai cho biết, dù doanh nghiệp của ông không ký hợp đồng với Zentoshin, ông vẫn liên tục nhận được những cảnh báo từ các hiệp hội ngành nghề và các chuyên gia tư vấn. Phần lớn các chuyên gia đều khuyến nghị các nhà hàng nên chủ động làm việc với các định chế tài chính thuộc sở hữu nhà nước để đảm bảo dòng tiền nội bộ.
Thống kê thiệt hại và nguyên nhân phá sản
Hiện tại, Tokyo Shoko Research vẫn đang tiếp tục thống kê số lượng đơn vị thành viên chính xác tại thời điểm điểm nút phá sản được kích hoạt. “Chúng tôi không loại trừ kịch bản về một hiệu ứng domino phá sản sẽ càn quét ngành dịch vụ ăn uống trong vòng một tuần tới”, đại diện cơ quan này nhận định.
Sự suy kiệt về năng lực tài chính của Zentoshin được cho là có một phần nguyên nhân từ các lệnh hạn chế giờ nghiêm ngặt áp đặt lên hệ thống nhà hàng trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Teikoku Databank công bố số liệu cho thấy tổng khoản nợ phải trả của công ty tại thời điểm nộp đơn xin phá sản rơi vào khoảng 115,1 tỷ Yên (tương đương 709 triệu USD, tức 18 nghìn tỷ đồng). Con số khổng lồ này biến đây trở thành đại án phá sản có quy mô lớn nhất tại Nhật Bản tính từ đầu năm đến nay.
Được biết, Zentoshin không chỉ đơn thuần là một đơn vị trung gian kỹ thuật, mà đóng vai trò như ngân hàng bóng đêm huyết mạch của ngành dịch vụ, giải trí và ẩm thực bình dân tại khu vực Kansai. Sự hiện diện của Zentoshin mang tính quyết định đối với sự sống còn của các hộ kinh doanh cá thể nhờ 2 yếu tố cốt lõi. Trong ngành nhà hàng, áp lực chi phí mặt bằng, nguyên liệu và nhân công theo tuần là cực kỳ lớn. Quy trình siết nợ và giải ngân kéo dài từ 15 đến 30 ngày của các hãng thẻ quốc tế lớn như Visa hay Mastercard thường làm thắt nút cổ chai dòng vốn của các cửa hàng nhỏ. Dịch vụ ứng vốn ứng trước trong vòng 24 - 48 giờ của Zentoshin chính là dòng sữa nuôi sống các doanh nghiệp này.
Thực tế, các quán bar, câu lạc bộ và nhà hàng nhỏ tại khu giải trí Minami (Osaka) thường bị các ngân hàng lớn từ chối mở cổng thanh toán do xếp hạng tín dụng thấp hoặc rủi ro ngành nghề cao. Zentoshin đã đứng ra bảo lãnh và hạ thấp tiêu chuẩn xét duyệt, biến đây thành đơn vị kiểm soát thanh toán của nhiều khu vực tại Nhật Bản.
Theo: Nikkei, Japan Times. Vũ Anh
