HTX Việt Nam: Động lực kinhế với 36.270 đơn vị và đóng góp 4,8% GDP
Tại hội nghị thông tin về Tháng hành động vì Hợp tác xã (HTX) năm 2026 với chủ đề “HTX Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước”, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, nhấn mạnh khu vực kinh tế tập thể và hợp tác xã tiếp tục khẳng định vai trò là thành phần quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Khu vực này đã góp phần ổn định sản xuất, bảo đảm việc làm và thu nhập cho thành viên, đồng thời đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
Quy mô và hiệu quả kinh tế ấn tượng
Theo báo cáo của Liên minh HTX Việt Nam, tính đến ngày 31/12/2025, cả nước có khoảng 36.270 HTX, 153 liên hiệp hợp tác xã và 81.781 tổ hợp tác. Doanh thu bình quân một HTX ước đạt 3.185 triệu đồng/năm, với lợi nhuận bình quân khoảng 255 triệu đồng/năm. Tổng số thành viên HTX năm 2025 ước đạt gần 7,1 triệu người, phản ánh sức hút và tầm ảnh hưởng rộng lớn của mô hình này.
Các hợp tác xã ngày càng phát huy hiệu quả trong tổ chức sản xuất, giúp giảm chi phí từ 8–21% và tăng giá bán sản phẩm từ 10–12% cho thành viên. Khu vực kinh tế tập thể đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP và gián tiếp tới 30% GDP thông qua kinh tế hộ, cho thấy tác động sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế.
Vai trò chủ đạo trong nông nghiệp và bảo tồn văn hóa
Lĩnh vực nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 66% tổng số HTX cả nước. Các HTX nông nghiệp ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong tái cơ cấu ngành và xây dựng nông thôn mới thông qua:
- Mô hình liên kết chuỗi giá trị.
- Ứng dụng công nghệ cao.
- Sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và OCOP.
Nhiều HTX đã chủ động liên kết với doanh nghiệp, từng bước tham gia thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị nông sản. Đặc biệt, các hợp tác xã gắn với làng nghề truyền thống và du lịch cộng đồng đang đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa.
Thông qua mô hình HTX, các nghệ nhân và người dân liên kết khôi phục, duy trì các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, gốm, mây tre đan, làm nón, đồng thời đưa sản phẩm thủ công ra thị trường hiệu quả hơn. Chương trình OCOP cũng phát huy rõ vai trò của HTX trong thương mại hóa đặc sản địa phương, khi mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn chứa đựng câu chuyện và bản sắc riêng của từng vùng miền.
Phát triển đa dạng và hướng tới tương lai
Các HTX du lịch cộng đồng như homestay, farmstay đã kết hợp phát triển dịch vụ với quảng bá văn hóa, giới thiệu phong tục, ẩm thực và đời sống của đồng bào dân tộc. Qua đó, HTX không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa văn hóa truyền thống, hướng tới phát triển bền vững.
Ở khu vực phi nông nghiệp, các HTX công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng và môi trường nhìn chung hoạt động ổn định nhưng đối mặt với thách thức như quy mô nhỏ, công nghệ hạn chế và sức cạnh tranh chưa cao. Tuy nhiên, lĩnh vực thương mại – dịch vụ có dấu hiệu phục hồi tích cực nhờ nhu cầu tiêu dùng tăng; nhiều HTX đã linh hoạt chuyển đổi sang bán hàng đa kênh, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, đồng thời hình thành liên kết với HTX nông nghiệp để phát triển chuỗi cung ứng.
Các hợp tác xã ngày càng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh. Hướng tới kỷ niệm 80 năm phong trào hợp tác xã Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã triển khai “Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026” với nhiều hoạt động quy mô lớn. Điểm nhấn là Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi tham gia hợp tác xã nông nghiệp, kết hợp trao Giải Ngôi sao Hợp tác xã (CoopStar Awards) và Giải Mai An Tiêm năm 2026, nhằm tôn vinh những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực này.
