Một cựu giáo sư đại học tại Trung Quốc đã từ bỏ công việc giảng dạy để khởi nghiệp trong lĩnh vực tái chế rác thải điện tử, và hiện đang sở hữu doanh nghiệp với doanh thu hơn 33 tỷ NDT (khoảng 129.000 tỷ đồng) mỗi năm. Đó là Hứa Khai Hoa, người sáng lập tập đoàn GEM.
Hành trình từ bục giảng đến doanh nhân
Trước khi trở thành doanh nhân, Hứa Khai Hoa là giáo sư chuyên ngành vật liệu luyện kim tại Đại học Trung Nam. Năm 2000, trong chuyến trao đổi học thuật tại Nhật Bản, ông tiếp xúc với các nghiên cứu về môi trường và tái chế tài nguyên. Ông nhận ra mức độ nghiêm trọng của rác thải điện tử: chỉ một viên pin thải bỏ không đúng cách cũng gây ô nhiễm nghiêm trọng, trong khi lượng thiết bị điện tử bị loại bỏ ngày càng tăng. Từ đó, ông thấy cơ hội thu hồi kim loại quý từ phế liệu, biến tái chế thành ngành công nghiệp quy mô lớn.
Năm 2001, Hứa Khai Hoa quyết định từ bỏ công việc giảng dạy để khởi nghiệp tại Thâm Quyến, thành lập công ty GEM với tầm nhìn "biến rác thải thành tài nguyên, trả lại màu xanh cho Trái đất".
Cuộc chiến công nghệ và phá thế độc quyền
Những năm đầu, khó khăn lớn nhất là công nghệ. Tái chế pin chứa lithium, cobalt, nickel tiềm ẩn rủi ro cháy nổ và chất thải độc hại. Công nghệ tách chiết kim loại khi đó chủ yếu do doanh nghiệp nước ngoài nắm giữ. Hứa Khai Hoa đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển, kết hợp hóa học và vật lý để nâng cao tỷ lệ thu hồi. Năm 2004, GEM sản xuất thành công bột cobalt và nickel siêu mịn đạt tiêu chuẩn công nghiệp, giúp thoát khỏi phụ thuộc nước ngoài. Đến nay, doanh nghiệp đã đăng ký hơn 5.000 bằng sáng chế, tham gia xây dựng 18 tiêu chuẩn quốc gia về tái chế, đạt tỷ lệ thu hồi gần tuyệt đối với các kim loại chiến lược.
Thị trường ban đầu nghi ngờ chất lượng nguyên liệu tái chế. GEM chấp nhận cho khách hàng dùng thử miễn phí trong thời gian dài. Hứa Khai Hoa từng nhiều lần trực tiếp gặp đối tác, thậm chí chờ hàng giờ để trình bày công nghệ. Cơ hội lớn đến vào cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, khi một nhà cung cấp bột nickel lớn của Canada dừng hoạt động, GEM nhanh chóng thay thế và vượt qua kiểm định khắt khe, trở thành đối tác quan trọng cho nhiều tập đoàn quốc tế. Sự kiện này chứng minh nguyên liệu tái chế có chất lượng tương đương tài nguyên nguyên sinh.
Xây dựng doanh nghiệp tỷ đô từ "mỏ khoáng sản trong thành phố"
Bước đột phá công nghệ giúp GEM tồn tại, nhưng tầm nhìn chiến lược mới đưa công ty bứt phá. Hứa Khai Hoa sớm nhận ra tương lai ngành năng lượng mới sẽ kéo theo làn sóng pin thải loại khổng lồ. Năm 2012, GEM mở rộng sang lĩnh vực vật liệu pin. Năm 2017, công ty vận hành dây chuyền tái chế pin động lực đầu tiên tại Trung Quốc. Dù thị trường xe điện chưa bùng nổ, ông tin rằng sau vài năm, hàng triệu bộ pin xe điện sẽ cần thay thế và tạo nhu cầu tái chế lớn. Nhận định này đã trở thành hiện thực.
Hiện nay, GEM sở hữu mạng lưới 16 khu công nghiệp tuần hoàn tại Trung Quốc, Indonesia, Hàn Quốc và Nam Phi, hợp tác với các tập đoàn lớn như Samsung Electronics và CATL. Mỗi năm, doanh nghiệp xử lý hàng trăm nghìn tấn pin đã qua sử dụng và rác thải điện tử. Năm 2024, GEM ghi nhận doanh thu khoảng 33,2 tỷ NDT (hơn 129.000 tỷ đồng), vốn hóa thị trường vượt 30 tỷ NDT.
Trong bối cảnh nhu cầu kim loại chiến lược như lithium, cobalt, nickel tăng cao, tái chế pin giúp giảm phụ thuộc vào khai thác truyền thống. Giới chuyên môn gọi nguồn nguyên liệu thu hồi từ thiết bị điện tử cũ là "mỏ khoáng sản đô thị" vì chứa hàm lượng kim loại quý không thua kém mỏ tự nhiên. Mô hình này vừa mang lại lợi ích kinh tế, vừa giảm áp lực khai thác và hạn chế ô nhiễm môi trường.
Sau hơn 20 năm kiên trì, Hứa Khai Hoa đã chứng minh rằng rác thải có thể trở thành tài nguyên chiến lược nếu được khai thác bằng công nghệ phù hợp. Câu chuyện của ông cho thấy giá trị lớn nhất không nằm ở những gì người ta nhìn thấy, mà nằm ở khả năng nhận ra cơ hội trong những thứ mà phần lớn mọi người bỏ qua.
