Doanh nghiệp thủy sản gánh nợ nghìn tỷ từ khoản vay vàng 17 năm trước
Một doanh nghiệp thủy sản tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang phải đối mặt với nghĩa vụ nợ lên tới hàng nghìn tỷ đồng, bắt nguồn từ khoản vay 5.833 lượng vàng cách đây 17 năm khi giá vàng còn rất thấp. Tình hình tài chính khó khăn kéo dài đã khiến công ty gần như không thể tiếp cận thêm nguồn vốn ngân hàng, đe dọa nghiêm trọng đến sự tồn tại và phát triển.
Khoản vay vàng biến thành gánh nặng khổng lồ
Theo báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của CTCP Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (UPCoM: APT), doanh nghiệp này đang gánh một khoản nợ cực lớn liên quan đến các hợp đồng tín dụng được ký kết từ năm 2009. Cụ thể, vào ngày 8 tháng 1 năm 2009, công ty đã ký hai hợp đồng vay với Ngân hàng Phương Nam (SouthernBank), tổ chức sau đó đã sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank).
Một hợp đồng là khoản vay tiền mặt trị giá 103 tỷ đồng với lãi suất khoảng 12% mỗi năm và thời hạn 12 tháng. Hợp đồng còn lại là khoản vay 5.833 lượng vàng SJC, với lãi suất 10,8% mỗi năm và cũng có kỳ hạn một năm. Tại thời điểm đó, giá vàng trên thị trường chỉ dao động trong khoảng 17 đến 17,5 triệu đồng mỗi lượng, tương đương với giá trị khoản vay vàng hơn 100 tỷ đồng.
Tuy nhiên, khi giá vàng tăng mạnh trong những năm sau đó, nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp đã phình to một cách đáng kể. Ước tính hiện nay, nếu quy đổi theo mặt bằng giá vàng, riêng lượng vàng vay nói trên đã có giá trị hơn 530 tỷ đồng. Khi cộng thêm tiền vay bằng đồng Việt Nam cùng lãi suất phát sinh qua nhiều năm, tổng dư nợ gốc và lãi liên quan đến các khoản vay này đã tăng lên khoảng 1.700 tỷ đồng.
Áp lực tài chính và nỗ lực xử lý nợ
Do không có khả năng thanh toán, khoản vay đã rơi vào tình trạng quá hạn kéo dài. Để thu hồi nợ, Sacombank đã nhiều lần đưa khoản nợ ra rao bán. Giá khởi điểm từng được công bố là hơn 1.000 tỷ đồng, sau đó giảm dần xuống còn khoảng 327 tỷ đồng, nhưng vẫn chưa tìm được nhà đầu tư nào quan tâm. Ngân hàng cũng đã khởi kiện doanh nghiệp ra tòa vào năm 2022 nhằm yêu cầu thanh toán nghĩa vụ nợ.
Trong suốt 17 năm qua, APT phải liên tục đánh giá lại khoản nợ vàng theo giá thị trường, khiến quy mô nghĩa vụ nợ ngày càng tăng. Áp lực tài chính này khiến doanh nghiệp gần như bị “đóng cửa” tín dụng, không thể tiếp cận thêm nguồn vốn ngân hàng để duy trì hoặc mở rộng sản xuất.
Theo phương án trình cổ đông, ban lãnh đạo công ty đã nhiều lần làm việc với phía ngân hàng để tìm giải pháp xử lý khoản nợ. Tuy nhiên, tình hình tài chính khó khăn khiến việc thực hiện các nghĩa vụ thanh toán gần như không khả thi. Doanh nghiệp từng đề xuất khoanh nợ và xóa lãi theo một thông báo của UBND TP.HCM từ năm 2011, song đến nay vẫn chưa được phía ngân hàng chấp thuận.
Hoạt động kinh doanh ảm đạm và triển vọng mờ mịt
Tình hình kinh doanh của doanh nghiệp trong nhiều năm qua khá ảm đạm, liên tục thua lỗ từ năm 2012 đến nay. Có năm mức lỗ chỉ hơn 31 tỷ đồng, song phần lớn đều trên 100 tỷ đồng, riêng năm 2020 lỗ hơn 206 tỷ đồng. Hiện doanh nghiệp vẫn duy trì một số cơ sở sản xuất như xí nghiệp chế biến thủy sản, khu nuôi trồng, cơ sở chiết rót nước mắm và hệ thống kho lạnh tại TP.HCM.
Tuy nhiên, trong bối cảnh gánh nặng nợ vay lớn và hoạt động kinh doanh kéo dài thua lỗ, việc phục hồi của doanh nghiệp dường như không có triển vọng. CTCP Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn, tiền thân là Công ty Thực phẩm III, là doanh nghiệp nhà nước được thành lập năm 1976. Công ty hoạt động trong lĩnh vực chính là nuôi trồng thủy sản; sản xuất và kinh doanh các mặt hàng hải sản, chế biến đông lạnh và tươi sống nông sản, gia súc, gia cầm; nhận gia công mặt hàng thủy hải sản; dịch vụ kho bảo quản hàng đông lạnh xuất khẩu.
Hiện APT có hai cổ đông lớn là Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (Satra) và CTCP Tập đoàn Somo Việt Nam. Chủ tịch HĐQT công ty là ông Nguyễn Lâm Vĩnh Huy, người từng giữ vị trí Phó tổng giám đốc SouthernBank. Với những thách thức tài chính nghiêm trọng hiện nay, tương lai của doanh nghiệp này vẫn còn nhiều bất định và cần sự quan tâm đặc biệt từ các bên liên quan.
