Ngành thủy sản Việt Nam đang đối mặt với bài toán chi phí logistics tăng cao, khi cước vận tải biển tăng 20-30% so với trước, gây áp lực lớn lên lợi nhuận doanh nghiệp. Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết tại Hội thảo 'Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp' ngày 8/7.
Chi phí vận tải biển tăng vọt
Ông Nam dẫn chứng: 'Một container xuất khẩu sang bờ Tây nước Mỹ trước dịch Covid-19 chỉ khoảng 2.000 USD, sau dịch từng tăng gấp nhiều lần và hiện vẫn ở mức rất cao, có thời điểm gần 10.000 USD/container.' Với sản lượng xuất khẩu khoảng 1 triệu container mỗi năm, mỗi đợt tăng cước đều làm hao hụt đáng kể giá trị gia tăng mà doanh nghiệp tạo ra.
Ngành thủy sản Việt Nam hiện đứng thứ 3 thế giới về xuất khẩu, với lợi thế không chỉ khai thác, nuôi trồng mà còn ở năng lực chế biến sâu, tạo sản phẩm giá trị gia tăng cao. Mục tiêu năm 2026 đạt kim ngạch trên 12 tỷ USD, tăng trưởng 10-11%, nhưng chi phí logistics là một trong ba điểm nghẽn lớn.
Khó khăn về tín dụng và thủ tục
Bên cạnh logistics, doanh nghiệp thủy sản gặp khó trong tiếp cận vốn tín dụng để mở rộng sản xuất. Khi đơn hàng tăng từ 100 lên 150-200 container/tháng, nhu cầu vốn lưu động tăng tương ứng. Tuy nhiên, ngay cả doanh nghiệp uy tín, kim ngạch lớn cũng khó vay thêm. 'Có đơn hàng, có thị trường nhưng thiếu vốn thu mua nguyên liệu thì rất khó tận dụng cơ hội', ông Nam nhấn mạnh.
Thủ tục xuất khẩu cũng là rào cản. Doanh nghiệp phải hoàn thiện nhiều giấy tờ, xác nhận theo yêu cầu từ thị trường nhập khẩu như châu Âu, Mỹ về chống khai thác bất hợp pháp. Trong khi đó, quy định trong nước về phân vùng khai thác theo Luật Thủy sản 2017 chưa phù hợp thực tế. 'Có tàu đủ điều kiện hoạt động xa bờ nhưng loại hải sản khai thác lại phù hợp vùng biển khác, dẫn đến vướng khi xác nhận hồ sơ xuất khẩu', ông nói.
Mục tiêu tăng trưởng và giải pháp
Chính phủ và Bộ Nông nghiệp-Môi trường đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp 100 tỷ USD, trong đó thủy sản phấn đấu 15-16 tỷ USD. Để đạt được, theo ông Nam, cần tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn: vốn, lao động, chi phí vận tải và thủ tục. 'Nếu không có đủ vốn, cộng thêm chi phí tăng và thủ tục vướng mắc, doanh nghiệp khó đáp ứng sản xuất và tận dụng cơ hội', ông kết luận.
