Khi quả bóng Trionda của adidas lăn trên sân cỏ World Cup 2026, một nhà thiết kế người Đức đã nỗ lực tước quyền bảo hộ kiểu dáng công nghiệp của hãng với cáo buộc đạo nhái ý tưởng. Marius Dittmar đã đệ đơn lên Văn phòng Sở hữu Trí tuệ Liên minh châu Âu (EUIPO) nhằm vô hiệu hóa quyền thiết kế đã đăng ký của adidas, theo Financial Times.
Bối cảnh tranh chấp
Adidas đã dành hơn 3 năm để phát triển và hoàn thiện Trionda – quả bóng chính thức được sử dụng tại World Cup 2026 – thông qua các bài kiểm tra nghiêm ngặt trong nhiều điều kiện khí hậu và sân vận động khác nhau. Tuy nhiên, ngay khi quả bóng đầy sắc màu này có cơ hội tỏa sáng trước hàng triệu khán giả, Dittmar đã đệ đơn lên EUIPO.
Marius Dittmar cho rằng thiết kế của Trionda không đáng được cấp quyền bảo hộ vì nó tương đồng về mặt nền tảng với các thiết kế bóng bốn mảnh (bốn panel) của ông. Đây vốn là một sáng tạo mang tính cách mạng, thay thế cho cấu trúc hình học 32 mảnh truyền thống.
Lập luận pháp lý
Thông qua công ty 142k của mình – đơn vị từng hợp tác với các thương hiệu đồ thể thao như Jako và Hummel – Dittmar đang tìm cách mở đường cho các đối thủ của adidas dễ dàng tiếp cận và thương mại hóa những sản phẩm có kiểu dáng tương tự. Sự phát triển của công nghệ sản xuất cho phép các kỹ sư giảm số lượng mảnh ghép và thay đổi hình dáng của chúng, giúp cải thiện tính khí động học của quả bóng và giảm thiểu rác thải trong quá trình cắt may. Chính vì vậy, cấu trúc hình học của quả bóng là một tài sản trí tuệ có giá trị thương mại rất lớn.
Kể từ năm 1970, adidas đã độc quyền cung cấp bóng thi đấu cho mọi kỳ World Cup, mang lại lợi thế tiếp thị khổng lồ trên một trong những sân chơi đắt giá nhất hành tinh. Trionda, với cảm biến tích hợp truyền dữ liệu thời gian thực cho trọng tài, là vũ khí chiến lược trong chiến dịch marketing toàn cầu của hãng thể thao Đức, bên cạnh việc tài trợ trang phục cho 14 đội tuyển quốc gia tranh tài, so với 12 đội của đối thủ Nike.
Phản ứng từ adidas
Dittmar tiết lộ ông đã chủ động liên hệ với adidas vào tháng 3/2025 để cảnh báo về xung đột lợi ích tiềm tàng. Ngay sau đó, tập đoàn đồ thể thao này đã công bố đăng ký thiết kế tại EU. Thực tế, adidas đã nộp đơn từ trước nhưng được giữ bí mật theo quy định của EUIPO cho phép bảo mật hình ảnh sản phẩm trước ngày ra mắt chính thức.
Nhà thiết kế người Đức ban đầu chỉ muốn tìm kiếm một thỏa thuận cam kết không thực thi quyền sở hữu trí tuệ để cả hai bên cùng khai thác thương mại, nhưng ông buộc phải chọn con đường kiện tụng sau khi adidas từ chối thỏa hiệp. Trong các văn bản gửi lên EUIPO, công ty 142k lập luận rằng thiết kế của adidas thiếu tính mới và đặc tính riêng biệt cần thiết vì nó quá giống với một quả bóng bốn mảnh từng được công bố trong một đơn đăng ký sáng chế tại Mỹ vào năm 2008.
Quan điểm của adidas
Phản bác lại cáo buộc này, adidas khẳng định dù cả hai sản phẩm có cùng số lượng mảnh ghép, nhưng độ cong của các đường nối, tỷ lệ các panel và hướng dòng chảy của các họa tiết trên Trionda tạo nên một tổng thể hoàn toàn khác biệt. Hãng cũng lưu ý vụ kiện của Dittmar chỉ nhắm vào hình dáng của 4 mảnh ghép, trong khi sơ đồ màu sắc và cấu trúc bề mặt của quả bóng đã được bảo vệ độc lập bởi luật nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp.
Bất kể kết quả của cuộc tranh chấp ra sao, adidas tuyên bố vẫn giữ toàn quyền tiếp thị và bán quả bóng World Cup mà không chịu bất kỳ tác động thương mại nào. Hãng cũng có kế hoạch áp dụng thiết kế này cho các giải đấu lớn khác bao gồm Bundesliga của Đức và Major League Soccer (MLS) tại Bắc Mỹ.
Nhận định từ chuyên gia
Ông Ansgar Ohly – Giáo sư luật sở hữu trí tuệ tại Đại học Ludwig Maximilian Munich – nhận định adidas sẽ tiếp tục hưởng lợi từ mức độ nhận diện thương hiệu mạnh mẽ của mình: "Người tiêu dùng vẫn luôn biết đâu là sản phẩm gốc của Adidas". Hiện tại, EUIPO đã gia hạn cho adidas đến tháng 8 để đưa ra phản hồi chính thức trước khi cơ quan này ra phán quyết cuối cùng.
