ESG không thoái trào, mà đang “lọc nhiễu” để trưởng thành. Nếu nhìn bề mặt, ESG từng trải qua một chu kỳ rất giống một “cơn sốt tài chính”: tăng nhanh trong giai đoạn 2020-2022, rồi chững lại khi lãi suất toàn cầu tăng mạnh. Nhưng theo dữ liệu từ Morningstar, tổng tài sản các quỹ ESG vẫn duy trì khoảng 3.900 tỷ USD, cho thấy dòng vốn không rút lui mà đang tái cấu trúc.
ESG chịu áp lực nhưng vẫn được củng cố bởi quy định và nhu cầu thực
Một trong những điểm khiến ESG bị nghi ngờ trong thời gian qua là sự biến động mạnh của môi trường chính trị và năng lượng toàn cầu. Khủng hoảng năng lượng 2022, căng thẳng địa chính trị và sự phân hóa chính sách giữa các quốc gia đã khiến ESG bị đặt trong trạng thái giằng co giữa an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải. Theo MoneyWeek, tại Mỹ và châu Âu, các tranh luận về dầu khí, năng lượng tái tạo và DEI khiến ESG trở thành chủ đề mang tính chính trị nhiều hơn trước. Tuy nhiên, điều này không làm giảm vai trò thực tế của ESG trong hệ thống tài chính. Một điểm đáng chú ý là sự phát triển của khung pháp lý. Tại châu Âu, Chỉ thị Báo cáo Tính bền vững Doanh nghiệp (CSRD) yêu cầu khoảng 50.000 doanh nghiệp minh bạch dữ liệu ESG. Tại Anh, FCA triển khai bộ quy tắc SDR nhằm hạn chế “tẩy xanh” và tăng tính minh bạch. Những quy định này không làm ESG yếu đi, mà ngược lại đang chuẩn hóa thị trường, giúp nhà đầu tư có dữ liệu rõ ràng hơn thay vì dựa vào nhãn mác marketing. Song song đó, khảo sát của Hargreaves Lansdown cho thấy 75% nhà đầu tư vẫn muốn danh mục phản ánh giá trị cá nhân, đặc biệt liên quan đến an ninh nguồn nước, chống tham nhũng và an ninh mạng. Điều này cho thấy nhu cầu đầu tư có trách nhiệm không biến mất, mà đang chuyển sang hướng thực tế hơn.
ESG chuyển từ “câu chuyện đạo đức” sang “quản trị rủi ro tài chính”
Một trong những thay đổi quan trọng nhất của ESG trong giai đoạn hiện tại là sự thay đổi về bản chất. Trước đây, ESG thường bị hiểu như một chiến lược đầu tư mang tính “đạo đức” hoặc loại trừ ngành. Nhưng theo phân tích của nhiều tổ chức, ESG đang dần được tích hợp vào quy trình đầu tư tiêu chuẩn. Ông Dominic Rowles từ Hargreaves Lansdown cho biết các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị hiện đã trở thành một phần trong phân tích rủi ro tài chính, thay vì đứng riêng như một bộ tiêu chí độc lập. Điều này tạo ra 2 thay đổi lớn. Thứ nhất, ESG không còn chỉ là “lọc ngành” mà trở thành công cụ đánh giá khả năng chống chịu dài hạn của doanh nghiệp. Thứ hai, các công ty buộc phải minh bạch hơn vì dữ liệu ESG đang được sử dụng trực tiếp trong quyết định phân bổ vốn. Ngay cả trong giai đoạn dòng tiền chuyển mạnh sang AI và các ngành công nghệ vốn hóa lớn, ESG vẫn giữ vai trò nền tảng. Theo Morningstar, dòng vốn ESG tại châu Âu vẫn ghi nhận dòng tiền vào ròng, trong khi thị trường Mỹ có biến động ngắn hạn nhưng không làm thay đổi xu hướng dài hạn. Đáng chú ý, Morgan Stanley cho thấy thế hệ Millennials và gen Z có mức độ quan tâm đến đầu tư bền vững cao hơn rõ rệt. Đây là nhóm nhà đầu tư đang dần chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường vốn, tạo ra lực đẩy dài hạn cho ESG.
ESG không “hết thời”, mà đang trở thành tiêu chuẩn mới của dòng vốn
ESG đang bước ra khỏi giai đoạn bị “thổi phồng kỳ vọng” để tiến vào giai đoạn thực dụng hơn. Điều này thể hiện rõ qua cách các tổ chức quản lý tài sản lớn điều chỉnh chiến lược. BlackRock, Vanguard và nhiều định chế khác đã thay đổi cách sử dụng thuật ngữ ESG, thậm chí giảm nhấn mạnh yếu tố “nhãn mác”. Tuy nhiên, theo phân tích của Liontrust, các yếu tố cốt lõi như hiệu suất tài nguyên, năng lượng sạch, y tế và an ninh mạng vẫn là động lực tăng trưởng dài hạn. Ông Peter Michaelis từ Liontrust nhấn mạnh rằng những doanh nghiệp có khả năng thích ứng với chuyển dịch năng lượng và xu hướng tiêu dùng mới sẽ tiếp tục có lợi thế trong dài hạn. Điểm đáng chú ý là dòng vốn ESG không biến mất mà đang chuyển hướng sang các chủ đề cụ thể hơn như nước sạch, chất thải, hạ tầng năng lượng và công nghệ giảm phát thải. Đây là giai đoạn mà ESG không còn “đồng nhất”, mà phân mảnh thành các chiến lược đầu tư chuyên sâu. Từ góc nhìn thị trường, điều này có thể được xem là dấu hiệu tích cực. Khi một xu hướng vượt qua giai đoạn tăng trưởng nóng và bước vào giai đoạn chuẩn hóa, nó thường trở thành một phần bền vững hơn của hệ thống tài chính. Dù chịu nhiều tranh luận, ESG vẫn đang được củng cố bởi 3 yếu tố quan trọng, gồm nhu cầu thị trường, thế hệ nhà đầu tư mới và khung pháp lý ngày càng chặt chẽ. Đây là 3 trụ cột giúp ESG duy trì vai trò trong dài hạn, thay vì phụ thuộc vào tâm lý ngắn hạn. Việc các quỹ ESG hiện vẫn nắm giữ gần 4.000 tỷ USD cho thấy đây không còn là một trào lưu nhất thời. Thay vì biến mất hay suy yếu, ESG đang dần được “chuẩn hóa” trong hệ thống tài chính. Hiện tại, yếu tố này ngày càng trở thành một tiêu chuẩn trong đánh giá rủi ro và chất lượng doanh nghiệp.
