Nhịp Sản Xuất Cuối Năm: Từ Xưởng Máy Đến Phòng Lab, Áp Lực Và Cơ Hội Song Hành
Trong những ngày cận Tết, không khí tại các khu công nghiệp phía Bắc không còn hừng hực như thời kỳ đơn hàng cao điểm. Dây chuyền sản xuất vẫn chạy đều đặn, nhưng nhịp độ đã chậm lại, phản ánh bức tranh kinh tế năm 2025 với những tín hiệu phục hồi không đồng đều. Tại xưởng của Công ty TNHH Nissei Electric Hà Nội, công nhân như chị Tươi vẫn duy trì ca kíp, nhưng tăng ca không còn liên tục. "Làm chắc tay, không quá căng" – đó là cảm nhận ngắn gọn của chị về không khí những ngày cuối năm.
Xuất Khẩu Giữ Nhịp, Nhưng Đời Sống Công Nhân Vẫn Chật Vật
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 475,04 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước, với thặng dư thương mại ước tính 21,8 tỷ USD – đánh dấu năm thứ 10 liên tiếp xuất siêu. Phần lớn thành tích này đến từ khu vực doanh nghiệp FDI, chiếm tới 77,3%. Tuy nhiên, đối với người công nhân, tăng trưởng được đo bằng những yếu tố thiết thực hơn: số buổi tăng ca, tiền thưởng Tết và sự yên tâm khi chuẩn bị về quê.
Chị Tươi chia sẻ, thưởng Tết năm nay gần như bằng năm ngoái, và công ty thông báo sớm, rõ ràng. Tuy nhiên, áp lực đời sống vẫn hiện hữu rõ rệt. "Đi chợ thấy cái gì cũng đắt hơn trước", chị nói, đặc biệt lo ngại về tiền thuê nhà tăng và bài toán gửi trẻ cho con nhỏ. Đôi khi, vợ chồng chị phải xoay ca lệch nhau để giảm bớt chi phí. Như vậy, xuất khẩu là động lực tăng trưởng, nhưng đời sống công nhân vẫn còn nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc hơn.
FDI Đi Sâu, Áp Lực Công Nghệ Đè Nặng Lên Kỹ Sư
Trong khi đó, tại các phòng lab và nhà máy công nghệ cao, áp lực lại đến từ yêu cầu ngày càng khắt khe. Anh Trùng, trưởng nhóm dự án tại Công ty TNHH Gentherm Việt Nam, mô tả năm 2025 với cảm giác "không được đứng yên". Công việc không còn dừng ở lắp ráp đơn thuần, mà đòi hỏi làm chủ công nghệ, tự động hóa và quy trình số hóa.
Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt hơn 36 tỷ USD, với vốn thực hiện ước khoảng 23 tỷ USD – mức cao nhất trong 5 năm qua. Đáng chú ý, 82,8% dòng vốn này đổ vào công nghiệp chế biến, chế tạo, nơi yêu cầu năng lực công nghệ và quản trị vượt trội. Các dự án như hệ thống điều chỉnh nhiệt độ thông minh trong ô-tô buộc kỹ sư phải học nhanh và thích ứng liên tục.
Sự chuyển dịch này không chỉ giới hạn ở Gentherm. Các tập đoàn như VinFast, Samsung và Intel Products Vietnam đang dần đảm nhận những công đoạn giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Điều này lý giải vì sao áp lực đặt lên đội ngũ kỹ sư ngày càng lớn, và nhân lực kỹ thuật cao trở thành yếu tố then chốt cho quá trình nâng cấp nền công nghiệp.
Doanh Nghiệp Nhỏ: Cơ Hội Đến, Nhưng Dòng Tiền Còn Chậm
Ở góc độ khác, ông Phong – chủ một doanh nghiệp nhỏ với 30 lao động trực tiếp trong lĩnh vực thi công điện – lại đối mặt với thách thức từ dòng tiền và thủ tục hành chính. Đầu tư công mở ra cơ hội rõ ràng, nhưng tiến độ thanh toán vốn tại các xã vùng sâu, vùng xa thường chậm trễ, buộc doanh nghiệp phải ứng vốn kéo dài.
"Doanh nghiệp nhỏ rất sợ những khoảng chờ như thế, bởi chỉ cần chậm một nhịp, chi phí tài chính đã đội lên", ông Phong chia sẻ. Thêm vào đó, giá vật liệu xây dựng như cát, đất san lấp có thời điểm tăng cao hơn khung giá nhà nước, gây áp lực lớn. Mặc dù tín dụng đã khả quan hơn so với giai đoạn trước, nhưng vẫn chưa đủ nhanh để tạo lực bật mới.
Ông nhấn mạnh tinh thần tự chủ của doanh nghiệp nhỏ đang rõ dần, nhưng cần giảm bớt các thủ tục không cần thiết để họ tập trung vào sản xuất kinh doanh. Ở lát cắt này, tăng trưởng hiện lên qua nhịp chờ vốn, biến động giá vật tư và sức chịu đựng của các đơn vị nhỏ lẻ.
Kết Luận: Tăng Trưởng Cần Đi Cùng Với Sự Yên Tâm
Năm 2025, kinh tế Việt Nam ghi nhận sự phục hồi với xuất khẩu tăng mạnh và FDI đạt kỷ lục. Tuy nhiên, bức tranh không đồng đều khi công nhân đối mặt áp lực chi phí sinh hoạt, kỹ sư chịu sức ép công nghệ, và doanh nghiệp nhỏ vật lộn với dòng tiền chậm. Câu hỏi cho năm sau không chỉ là duy trì tăng trưởng, mà còn là làm sao để các nhịp độ này hội tụ, tạo nền tảng vững chắc. Chỉ khi đó, tăng trưởng mới thực sự trọn vẹn, mang lại cảm giác yên tâm cho những người trực tiếp kiến tạo nó.
