Theo Cơ quan Hợp tác Quản lý Năng lượng EU (ACER), vào đầu mùa bơm bổ sung, các kho dự trữ khí đốt của EU chỉ đạt 28% công suất, mức thấp nhất trong 4 năm qua. Thực trạng này làm dấy lên lo ngại EU khó hiện thực hóa mục tiêu lấp đầy 90% kho dự trữ trước tháng 11 theo quy định của khối.
Áp lực an ninh năng lượng
Dù Ủy ban châu Âu (EC) đã cho phép một số quốc gia thành viên linh hoạt hơn, với mức dự trữ tối thiểu có thể xuống tới 70% trong điều kiện đặc biệt, song áp lực bảo đảm an ninh năng lượng vẫn đè nặng lên EU. Theo giới phân tích, để đạt mục tiêu, EU cần đẩy nhanh tốc độ và khối lượng nhập khẩu. Tuy nhiên, biến động trên thị trường năng lượng thế giới đã cản bước EU.
Nguồn cung LNG giảm và giá tăng
Nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) giảm sút nghiêm trọng khi hoạt động của các cơ sở sản xuất tại Trung Đông gián đoạn do xung đột. Giá khí đốt tăng lên mức cao nhất trong một tháng qua sau khi căng thẳng leo thang tại Eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại các chuyến hàng từ Trung Đông tiếp tục bị đình trệ.
Chiến lược tự chủ năng lượng sau phụ thuộc Nga
Những thách thức này đặt ra câu hỏi về triển vọng thực thi chiến lược tự chủ năng lượng của châu Âu sau khi giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga. Trong nhiều thập niên, dòng chảy khí đốt Nga là trụ cột hệ thống năng lượng EU nhờ nguồn cung ổn định, giá hợp lý và hệ thống vận chuyển xuyên suốt. Sau xung đột Ukraine leo thang, EU đã chuyển hướng, từng bước “khóa van” khí đốt Nga. Theo kế hoạch, EU sẽ ngừng nhập khẩu LNG từ Nga vào cuối năm 2026 và khí đốt qua đường ống trước tháng 11/2027. Chủ tịch EC Ursula von der Leyen nhấn mạnh đây là bước ngoặt, đánh dấu kỷ nguyên độc lập năng lượng của liên minh 27 quốc gia.
Thách thức từ nguồn cung thay thế
Sau khi ngừng nhập khẩu từ Nga, EU chuyển sang mua LNG từ Mỹ, đưa Washington trở thành nhà cung cấp năng lượng hàng đầu. Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) dự báo đến năm 2030, Mỹ có thể cung cấp tới 80% lượng LNG nhập khẩu của EU. Giới quan sát lo ngại nếu EU phụ thuộc quá mức vào Washington, kịch bản tương tự giai đoạn phụ thuộc Moskva có thể lặp lại.
Giá năng lượng cao ảnh hưởng cạnh tranh
Theo tạp chí Modern Diplomacy, giá năng lượng ở châu Âu cao hơn đáng kể so với một số nền kinh tế hàng đầu, gây áp lực lên các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng như hóa chất, thép, xi măng, nhôm. Khoảng cách giá này có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của công nghiệp châu Âu.
Tiến bộ trong chuyển dịch năng lượng
Dù còn khó khăn, EU đã tiến những bước dài hướng tới tự chủ năng lượng. Năm 2025 ghi dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên sản lượng điện gió và mặt trời cao hơn tổng sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch. EU cũng đa dạng hóa nguồn cung, nhập khẩu từ Na Uy, Qatar, Mỹ, Algeria để lấp khoảng trống từ Nga.
Bài toán lấp đầy kho dự trữ
Biến động thị trường năng lượng toàn cầu đặt ra thách thức lớn nhưng cũng mở ra cơ hội để EU đẩy nhanh xây dựng hệ thống năng lượng bền vững, linh hoạt, chống chịu trước các cú sốc địa chính trị. Bài toán lấp đầy kho dự trữ khí đốt năm nay sẽ là phép thử đối với khả năng bảo đảm nguồn cung năng lượng của EU.
