Những ngày tháng 5, nắng miền Trung gay gắt, trên tầng thượng một ngôi nhà, những tấm pin mặt trời vẫn miệt mài hấp thụ ánh sáng, chuyển hóa thành dòng điện cho những chiếc điều hòa mát lành. Chị Nguyễn Thị Hòa (P.Hòa Xuân) từng thấp thỏm mỗi khi mùa nắng đến khi tiền điện tháng nào cũng 2 - 3 triệu đồng. Nhưng với gia đình chị Nguyễn Yến Nhi (P.Hòa Cường), câu chuyện đã khác hẳn từ năm 2023 khi gia đình quyết định đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà. "Trong 3 năm qua, tiền điện hằng tháng của gia đình tôi giảm hơn 50%. Từ lợi ích thấy rõ đó, nhiều anh em, bạn bè tôi cũng đã lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà", chị Nhi chia sẻ.
Lắp đặt điện mặt trời mái nhà cũng giúp gia đình ông Đàm Văn Hương (P.Hải Châu) giảm hơn 50% chi phí điện năng, từ mức 3 - 3,5 triệu đồng/tháng xuống còn 1,2 - 1,5 triệu đồng. Bên cạnh hiệu quả tiết kiệm, chi phí đầu tư thiết bị hiện cũng giảm mạnh. Hệ thống đầu tiên của nhà ông Hương có mức đầu tư 70 triệu đồng, nhưng hệ thống thứ hai lắp đặt sau đó vài năm chỉ 40 triệu đồng.
Phong trào điện mặt trời lan rộng khắp Đà Nẵng
Không chỉ các hộ đơn lẻ, khắp Đà Nẵng, những tấm pin quang điện đang dần nhiều hơn trên các mái nhà. Thói quen sử dụng điện của người Đà Nẵng đã có sự dịch chuyển từ "tiết kiệm thụ động" sang "chủ động sản xuất năng lượng". Hiện nay, trên địa bàn thành phố có hơn 5.400 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt khoảng 351 MWp. Trong đó, có 3.889 hệ thống được phát triển trước năm 2021 với tổng công suất khoảng 244 MWp và 1.589 hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất khoảng 107 MWp được phát triển theo Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3.3.2025 của Chính phủ.
Áp lực lưới điện giảm nhờ năng lượng tái tạo
Ông Bùi Đỗ Quốc Huy, Phó giám đốc Công ty Điện lực Đà Nẵng (PC Đà Nẵng) nhận định: "Áp lực lên lưới điện phân phối vào mùa nắng nóng gay gắt là rất lớn. Khi người dân tự sản xuất và tiêu thụ điện tại chỗ giúp hạn chế quá tải cục bộ và đảm bảo cung ứng điện an toàn hơn". Lãnh đạo PC Đà Nẵng cũng cho biết, ngành điện đang phối hợp với Sở Công thương và UBND thành phố triển khai hiệu quả Nghị định 58/2025/NĐ-CP, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đăng ký và lắp đặt hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ. Mục tiêu không chỉ là đảm bảo điện cho sản xuất và đời sống, mà còn hướng đến xây dựng Đà Nẵng xanh, giảm phát thải carbon.
Bài toán kinh tế và cân nhắc đầu tư
Dù lợi ích rõ ràng, chi phí ban đầu vẫn là mối quan tâm lớn. Hiện nay, giá lắp đặt điện mặt trời mái nhà đã giảm đáng kể. Hệ thống cơ bản không lưu trữ dao động 7 - 9 triệu đồng/kWp, trong khi hệ thống có pin lưu trữ từ 11 - 16 triệu đồng/kWp tùy dung lượng. Với hộ gia đình tiêu thụ 700 - 900 kWh/tháng (hóa đơn 2 - 3 triệu đồng), việc lắp đặt hệ thống kết hợp lưu trữ được đánh giá phù hợp. Nhờ điều kiện nắng nóng quanh năm của Đà Nẵng, thời gian thu hồi vốn chỉ khoảng 5 - 6 năm. Trong khi đó, vòng đời tấm pin chất lượng cao có thể lên đến 20 - 25 năm, đồng nghĩa với gần hai thập kỷ sử dụng điện mặt trời sau khi hết khấu hao.
Hướng tới đô thị sinh thái và bền vững
Từ những hành động nhỏ như tắt thiết bị không dùng đến quyết định đầu tư lớn như lắp đặt năng lượng tái tạo, người Đà Nẵng đang từng bước kiến tạo lối sống xanh, tiết kiệm. Sự đồng hành về chính sách từ thành phố và hỗ trợ kỹ thuật từ ngành điện chính là "bệ phóng" để điện mặt trời mái nhà thực sự cất cánh, đưa Đà Nẵng tiến gần hơn tới mục tiêu đô thị sinh thái, hiện đại và bền vững.
