Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) vừa trình Chính phủ đề xuất bố trí hơn 334.500 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 để đầu tư thêm các tuyến cao tốc. Số vốn này nhằm hoàn thiện mạng lưới đường bộ cao tốc, đưa tổng chiều dài lên khoảng 3.000 km vào năm 2030.
Nhu cầu vốn lớn cho hạ tầng giao thông
Theo Bộ GTVT, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án cao tốc trong giai đoạn 2026-2030 là khoảng 424.000 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn ngân sách nhà nước dự kiến chiếm 334.500 tỷ đồng, phần còn lại sẽ huy động từ các nguồn vốn hợp pháp khác như vốn ODA, vốn tư nhân theo hình thức đối tác công tư (PPP).
Bộ GTVT cho biết, việc đầu tư các tuyến cao tốc là cấp bách để giải tỏa áp lực giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các vùng kinh tế trọng điểm. Các tuyến cao tốc mới sẽ kết nối các trung tâm kinh tế, cửa khẩu, cảng biển, sân bay, tạo động lực cho tăng trưởng.
Danh mục các dự án cao tốc ưu tiên
Bộ GTVT đã xác định danh mục các dự án cao tốc ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2026-2030, bao gồm các tuyến: Cao tốc Bắc - Nam phía Đông (đoạn còn lại), Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (mở rộng), Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (mở rộng), Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, và nhiều tuyến khác.
Một số dự án đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư nhưng chưa bố trí đủ vốn. Việc bố trí vốn ngân sách sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ thi công, đưa các dự án vào khai thác đúng kế hoạch.
Tác động đến nền kinh tế
Chuyên gia kinh tế cho rằng, đầu tư công vào hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường cao tốc, sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực. Theo tính toán của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mỗi đồng vốn đầu tư vào hạ tầng giao thông có thể kích thích thêm 1,5-2 đồng GDP. Ngoài ra, việc rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách sẽ giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Bộ GTVT cũng nhấn mạnh rằng, nguồn vốn ngân sách cần được bố trí tập trung, tránh dàn trải, bảo đảm hiệu quả đầu tư. Các dự án sẽ được ưu tiên theo thứ tự cấp bách, khả năng giải ngân và tác động kinh tế - xã hội.
Thách thức trong huy động vốn
Mặc dù nhu cầu vốn lớn, nhưng việc huy động vốn ngân sách trong bối cảnh áp lực nợ công và bội chi ngân sách là thách thức không nhỏ. Bộ GTVT kiến nghị Chính phủ cho phép sử dụng linh hoạt các nguồn vốn, bao gồm vốn từ quỹ đất, vốn ODA, và vốn tư nhân. Đồng thời, cần có cơ chế đặc thù để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công.
Đại diện Bộ GTVT cho biết: "Việc bố trí vốn ngân sách là cần thiết, nhưng chúng tôi cũng kêu gọi sự tham gia của khu vực tư nhân thông qua các dự án PPP. Điều này sẽ giảm gánh nặng cho ngân sách và tăng tính hiệu quả của dự án".
Với đề xuất này, Bộ GTVT kỳ vọng sẽ hoàn thiện mạng lưới cao tốc quốc gia, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
