Thị trường chứng khoán 2026: Cơ hội nâng hạng đi kèm thách thức lớn về kỷ luật và minh bạch
Trong bối cảnh thế giới và trong nước đan xen nhiều biến số từ địa chính trị, lãi suất đến cấu trúc dòng tiền, các lãnh đạo công ty chứng khoán và cơ quan quản lý nhìn nhận năm 2026 sẽ là năm bản lề của thị trường. Đây là thời điểm mở ra cơ hội nâng hạng và mở rộng sản phẩm, nhưng đồng thời cũng yêu cầu cao hơn về kỷ luật, minh bạch và năng lực đầu tư chuyên nghiệp.
Thị trường không ưu ái sự hưng phấn nhất thời
Ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch Chứng khoán SSI nhấn mạnh rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn nhiều biến động hơn, với tăng trưởng có thể chậm lại, chi phí vốn cao hơn và thông tin dày đặc. Trong bối cảnh đó, điều quan trọng không phải là chạy theo tin tức từng ngày, mà là xây dựng một cấu trúc tài chính đủ an toàn và giữ một tầm nhìn dài hạn. Ông Hưng khẳng định: "Thị trường không ưu ái sự hưng phấn nhất thời; thị trường đứng về phía sự chuẩn bị và kỷ luật. Cuối cùng, giá trị vẫn là thứ còn lại."
Ông Trịnh Thanh Cần - Tổng giám đốc Chứng khoán Kafi chia sẻ rằng thực tế những năm qua, thị trường liên tục trải qua các cú sốc và biến động mạnh, khiến nhiều nhà đầu tư thua lỗ và tâm lý dần nghiêng về ngắn hạn. Bên cạnh đó, thiếu minh bạch thông tin cũng là nguyên nhân đáng kể. Ông Cần cảnh báo rằng trong 3-5 năm tới, khi thị trường được nâng hạng và xuất hiện cơ chế/sản phẩm mới như chứng quyền, giao dịch trong ngày, nhà đầu tư cá nhân sẽ dễ chịu bất lợi nếu vẫn tham gia theo cách truyền thống. Nguyên nhân chính đến từ quy mô vốn nhỏ, khả năng đa dạng hóa hạn chế, trong khi chi phí sai nhịp ngày càng đắt đỏ.
Theo ông Cần, việc "đánh theo cảm giác" sẽ trở nên rủi ro vì thị trường phản ứng nhanh và ít cơ hội sửa sai. Đồng thời, sự mở rộng hệ sinh thái sản phẩm và sự xuất hiện của AI, giao dịch thuật toán khiến lợi thế nghiêng mạnh về các đội ngũ chuyên nghiệp. Cơ hội vẫn còn, nhưng sẽ thuộc về những người biết chọn cách tham gia phù hợp: giảm đòn bẩy, ưu tiên minh bạch - thanh khoản và "mua" năng lực phân tích thay vì đầu tư đơn độc.
Lãi suất là rủi ro chính đối với thị trường chứng khoán 2026
Bà Trần Thị Khánh Hiền - Giám đốc phân tích Chứng khoán MB (MBS) cho biết lãi suất là rủi ro chính đối với thị trường chứng khoán năm 2026. Bà dự báo trung bình lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 50 điểm cơ bản do nới rộng chênh lệch cho vay và tiền gửi tại các ngân hàng. Nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới, trong khi tiền gửi đang dịch chuyển sang các kênh đầu tư ít thanh khoản khác như vàng, USD, bất động sản, làm tốc độ vòng quay vốn chậm lại.
Bà Hiền cũng chỉ ra rằng nợ xấu vẫn duy trì ở mức cao, trong khi tỷ lệ bao phủ đang giảm, cho thấy áp lực trích lập dự phòng của ngân hàng tiếp tục tăng lên trong tương lai. Đây cũng là một yếu tố khiến lãi suất khó giảm trong thời gian tới. Với quan điểm cẩn trọng về diễn biến thị trường trong bối cảnh lãi suất tăng, bà ưu tiên các cổ phiếu có tăng trưởng lợi nhuận rõ rệt, ROE cải thiện, nền tảng tài chính vững chắc và mức định giá hấp dẫn.
Bà Nguyễn Thị Phương Lam, Giám đốc phân tích Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ xoay quanh những câu chuyện về thuế quan của Mỹ ngày càng vận hành như đòn bẩy địa chính trị. Trong nước, lãi suất ghi nhận xu hướng tăng, nhưng bà Lam nhận định đây là bước tăng hợp lý, phản ánh thực tế cung - cầu thanh khoản trong nền kinh tế khi Ngân hàng Nhà nước có sự phòng thủ nhiều hơn trước các biến động khó lường của bức tranh vĩ mô thế giới.
Bà Lam liệt kê các yếu tố nhà đầu tư cần quan sát, bao gồm lợi suất trái phiếu chính phủ và tỉ giá Nhật có thể tạo áp lực thắt chặt thanh khoản toàn cầu; câu chuyện ngân sách Mỹ và việc Trump đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed kế nhiệm J.Powell làm dấy lên lo ngại xoay trục chính sách; xung đột Mỹ–Iran đang ở thế kiềm chế, răn đe và mặc cả ngoại giao tránh xung đột vượt ngưỡng.
Hướng tới vào danh sách xem xét nâng hạng của MSCI
Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán nhấn mạnh rằng bước sang năm 2026 - năm kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý, điều hành thị trường không chỉ là duy trì đà tăng trưởng, mà quan trọng hơn là nâng cao chiều sâu, tính bền vững, đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng kinh tế đất nước.
Để hướng tới các mục tiêu cao hơn của FTSE Russell, hay vào danh sách xem xét nâng hạng của MSCI, Ủy ban Chứng khoán sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Trên nền tảng hệ thống KRX, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đổi mới, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, gắn với chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, giám sát và vận hành thị trường. Đặc biệt, việc triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được xác định là bước đi quan trọng nhằm tăng cường an toàn hệ thống và tiệm cận chuẩn mực của các thị trường chứng khoán phát triển, dự kiến vận hành vào đầu năm 2027.
Cùng với đa dạng hóa sản phẩm và hàng hóa trên thị trường, cơ quan quản lý sẽ đẩy mạnh IPO gắn với niêm yết, thúc đẩy doanh nghiệp FDI lên sàn, đồng thời phối hợp xây dựng cơ chế chào bán trái phiếu ra công chúng cho các doanh nghiệp dự án theo mô hình đối tác công - tư, trái phiếu hạ tầng, qua đó huy động hiệu quả nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm của nền kinh tế.
