Nâng hạng tín nhiệm quốc gia: Tác động vượt trội so với nâng hạng chứng khoán
Theo báo cáo từ VinaCapital, Việt Nam đang tiến gần ngưỡng được nâng xếp hạng tín nhiệm lên mức "Đầu tư" (investment grade), một bước tiến quan trọng có thể mang lại tác động lan tỏa lớn hơn nhiều so với sự kiện FTSE Russell nâng hạng chứng khoán. Xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức Đầu tư, thường từ BBB- hoặc Baa3 trở lên theo các tổ chức như Fitch, S&P hay Moody's, đóng vai trò như một "giấy chứng nhận" về uy tín và sức khỏe tài chính trên thị trường quốc tế.
Lợi ích toàn diện từ nâng hạng tín nhiệm
Phó tổng giám đốc Nguyễn Hoài Thu của VinaCapital chia sẻ rằng tác động khác biệt nằm ở quy mô và tính chất rộng hơn của dòng vốn, cùng hiệu ứng lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế. Cụ thể:
- Thúc đẩy cải cách thị trường vốn: Nâng hạng tín nhiệm giúp cải thiện chất lượng thể chế và tính minh bạch, từ đó tăng sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán.
- Giảm chi phí huy động vốn: Xếp hạng Đầu tư giúp giảm chi phí vay mượn không chỉ trên thị trường chứng khoán mà cho cả nền kinh tế, tạo lợi thế vượt trội so với FTSE nâng hạng chỉ tác động trực tiếp tới cổ phiếu.
- Hỗ trợ dự án hạ tầng trọng điểm: Dòng vốn ổn định và quy mô lớn từ các nhà đầu tư toàn cầu sẽ củng cố dự trữ ngoại hối, giảm phần bù rủi ro, ổn định tiền tệ và nâng cao hiệu quả các dự án lớn như cảng biển, đường cao tốc.
- Mở rộng tiếp cận nhà đầu tư quốc tế: Việc đạt chuẩn Đầu tư mở rộng khả năng tiếp cận với các quỹ đầu tư thụ động và chủ động có quy định chỉ đầu tư vào quốc gia đạt chuẩn này.
Tác động sâu rộng đến thị trường vốn
Ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc quản lý danh mục đầu tư Quỹ Vietcombank (VCBF), nhấn mạnh rằng nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia có tác động bao quát hơn so với FTSE nâng hạng. Sự kiện này mở cửa cho nhiều quỹ đầu tư lớn tham gia ở cả cổ phiếu, trái phiếu và đầu tư tư nhân. Trong lịch sử quốc tế, nâng hạng tín nhiệm tác động tới kênh trái phiếu, thu hút các nhà đầu tư định chế, bảo hiểm, quỹ hưu trí, từ đó giảm lợi suất trái phiếu Chính phủ và doanh nghiệp, dẫn đến tăng định giá tài sản rủi ro khác như cổ phiếu.
Nhà đầu tư cá nhân có thể hưởng lợi gián tiếp qua thị trường chứng khoán khi thanh khoản tăng, biến động giảm do thu hút dòng vốn quốc tế ổn định. Cổ phiếu vốn hóa lớn được mua bởi ETF và quỹ chủ động, đưa định giá thị trường lên mặt bằng mới cao hơn. Đồng thời, trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư nước ngoài, lợi suất có xu hướng giảm, cải thiện môi trường kinh doanh.
Thách thức và lộ trình phía trước
Tuy nhiên, bà Hoài Thu lưu ý rằng kỳ vọng nâng hạng chưa thể trở thành "điểm neo" cho chứng khoán ngay trong năm nay, vì Việt Nam cần xử lý ba nhóm vấn đề then chốt:
- Củng cố hàng rào an toàn tài chính: Cải thiện năng lực chống chịu của nền kinh tế, bao gồm gia tăng dự trữ ngoại hối, nâng cao chất lượng tài sản và mức độ vốn hóa của hệ thống ngân hàng.
- Cải thiện tính dự báo chính sách và khuôn khổ pháp lý: Đảm bảo môi trường chính sách ổn định, có thể dự đoán được, cùng hệ thống pháp lý hoàn chỉnh, minh bạch và thân thiện với nhà đầu tư.
- Nâng cao mức độ minh bạch dữ liệu: Công bố thông tin đầy đủ và nhất quán về dữ liệu ngoại hối, nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp nhà nước, và chỉ tiêu chất lượng tài sản ngân hàng.
Ông Nguyễn Hoàng Linh, Kinh tế trưởng của VCBF, cho rằng có thể kỳ vọng Việt Nam sẽ được S&P và Fitch cải thiện đánh giá triển vọng từ ổn định lên tích cực trong năm nay hoặc năm sau, trước khi đạt mục tiêu nâng hạng lên BBB- trước năm 2030. Để thúc đẩy quá trình này, Việt Nam cần tăng cường tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách, độ tin cậy của dữ liệu thống kê, và thực hiện các chính sách kích thích hiệu quả cho tăng trưởng bền vững.
