Dòng vốn TTCK Việt Nam dự kiến tăng mạnh theo ba giai đoạn nâng hạng FTSE
Theo lộ trình dự kiến, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được công bố nâng hạng vào tháng 3/2026 và chính thức nâng hạng theo FTSE Russell vào tháng 9/2026. Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ ĐTCK Vietcombank (VCBF), nhận định dòng vốn vào thị trường sẽ diễn ra theo ba giai đoạn rõ rệt, phản ứng cả trước và sau khi thông tin được công bố.
Ba giai đoạn dòng vốn đổ vào thị trường
Giai đoạn 1: Trước tháng 3/2026, dòng vốn chủ động tăng do nhà đầu tư giao dịch dựa trên kỳ vọng nâng hạng, đến từ cả nhà đầu tư nội và ngoại. Ví dụ, Kuwait đón nhận dòng vốn ngoại ròng 700 triệu USD trong nửa cuối 2018 trước khi được FTSE nâng hạng. Tại Việt Nam, nhóm cổ phiếu chứng khoán đã tăng hơn 60% từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 9/2025, phản ánh dòng tiền đón đầu kỳ vọng này.
Giai đoạn 2: Từ tháng 3 đến tháng 9/2026, FTSE dự kiến tiếp tục đánh giá việc nâng hạng TTCK Việt Nam vào đợt rà soát giữa kỳ trong tháng 3, trước khi chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2026. Ở giai đoạn này, dòng tiền tiếp tục đổ vào thị trường, chủ yếu từ các quỹ chủ động nước ngoài.
Giai đoạn 3: Sau tháng 9/2026, sau khi được nâng hạng chính thức, dòng vốn thụ động (passive) ETF tham chiếu theo FTSE Emerging sẽ bắt đầu giải ngân. Dự kiến Việt Nam có thể thu hút 0,5 - 1 tỷ USD dòng vốn thụ động. Dòng vốn từ các quỹ chủ động dự kiến cũng sẽ tăng dần nếu có cơ hội đầu tư hấp dẫn. Nhà đầu tư nội có thể tìm cách hiện thực hóa lợi nhuận trong giai đoạn này nếu thị trường trước đó đã tăng mạnh.
Chất lượng dòng vốn trên thị trường chứng khoán hiện nay
Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước, với tính chất ngắn hạn, đầu cơ cao, dễ gây biến động mạnh. Các nhà đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 9% - 10% giá trị giao dịch. Trước đây, thị trường thường bị dẫn dắt bởi dòng vốn ngoại, nhưng trong vài năm vừa qua, dòng tiền nội đã áp đảo và không còn bị ảnh hưởng quá nhiều.
Năm 2026, với việc xiết chặt tình trạng mua bán ngoại tệ ở thị trường tự do, đầu tư vàng khó khăn hơn và Mỹ tiếp tục hạ lãi suất, sự mất giá của VNĐ kỳ vọng sẽ thấp hơn, giúp giảm áp lực bán của các nhà đầu tư nước ngoài. Cùng với triển vọng nâng hạng, dòng tiền ngoại được kỳ vọng đóng góp tích cực hơn cho thị trường.
Dòng tiền của nhà đầu tư tổ chức chủ yếu đến từ tự doanh của các công ty chứng khoán và các quỹ ETF nội. Các quỹ mở cổ phiếu trong nước có quy mô còn nhỏ, chỉ khoảng 1,5 tỷ USD vào cuối năm 2025, và thường ít giao dịch nên chưa ảnh hưởng lớn đến thị trường. Tuy nhiên, điểm tích cực là nhà đầu tư ngày càng quan tâm nhiều hơn tới quỹ mở, quy mô các quỹ đang tăng mạnh khoảng 3 lần trong vòng 3 năm qua, hy vọng đóng góp nhiều hơn vào giao dịch và sự ổn định của thị trường.
Giải pháp nâng cao chất lượng dòng vốn
Để thu hút dòng vốn của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, bà Nga đề xuất một số giải pháp:
- Mở rộng và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, giúp tăng quy mô thị trường, đa dạng hóa ngành nghề để duy trì và tăng tỷ trọng thị trường Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi. Chính phủ nên khuyến khích hoạt động IPO, niêm yết mới thông qua ưu đãi thuế và tái khởi động chương trình cổ phần hóa, giảm sở hữu tại các doanh nghiệp nhà nước.
- Nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài và mở cửa cho nhà đầu tư quốc tế, như Saudi Arabia đã làm sau khi được nâng hạng năm 2019, giúp tỷ trọng thị trường tăng từ 3,2% lên 4,7%.
- Cải thiện thủ tục hành chính và hạ tầng, cách thức giao dịch và thanh toán, như Thông tư số 08/2026/TT-BTC cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh qua môi giới nước ngoài.
- Nâng cao tính minh bạch và công bố thông tin theo chuẩn mực quốc tế, cung cấp thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng tiêu chuẩn ESG quốc tế.
Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ
Ngành quỹ rất quan trọng để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng. Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ ra đời với bảy nhóm giải pháp toàn diện, từ sản phẩm đến ưu đãi thuế, đào tạo nhà đầu tư và hệ thống phân phối. Đề án được phê duyệt vào tháng 9/2025 và các giải pháp đã bắt đầu được thực thi.
Điển hình là việc ban hành Thông tư 136 sửa đổi Thông tư 98 điều chỉnh hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán, tạo khung pháp lý cho các sản phẩm quỹ mới như Quỹ hạ tầng, quỹ công cụ thị trường tiền tệ. Luật thuế thu nhập cá nhân sửa đổi quy định miễn thuế TNCN khi nhà đầu tư cá nhân bán chứng chỉ quỹ sau 2 năm nắm giữ hoặc giảm 50% thuế TNCN khi nhận lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán. Bộ Tài chính cũng đang xúc tiến sửa đổi Nghị định 88 về bảo hiểm hưu trí bổ sung và các văn bản liên quan.
Trong thời gian tới, cần thực hiện nhóm giải pháp liên quan đến mở rộng và chuẩn hóa các kênh phân phối chứng chỉ quỹ, đặc biệt là kênh phân phối ngân hàng và các nhà tư vấn tài chính độc lập. Đẩy mạnh các chương trình tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán và quản lý tài chính để tác động tích cực đến nhận thức và hành vi của nhà đầu tư cá nhân.
Xu hướng phát triển của các quỹ đầu tư
Trong những năm gần đây, các quỹ đầu tư tại Việt Nam đã chứng minh vai trò ngày càng rõ trong việc nâng cao chất lượng dòng vốn và chất lượng đầu tư thông qua kết quả đầu tư vượt trội. Sau khi làn sóng nhà đầu tư F0 vào thị trường trong giai đoạn Covid đổ vào các cổ phiếu đầu cơ cao và bị lỗ lớn năm 2022, nhiều tài khoản vẫn âm, trong khi các quỹ đã tăng trưởng lợi nhuận hấp dẫn.
Ví dụ, trung bình trong 3 năm qua, cả hai quỹ cổ phiếu VCBF-BCF và VCBF-MGF đều đạt lợi nhuận trung bình khoảng 21%/năm, nằm trong nhóm quỹ có hiệu quả cao nhất. Quỹ VCBF-BCF có lợi nhuận bình quân kép từ khi thành lập đạt gần 14,4%/năm tính đến 29/1/2025. Quỹ VCBF-MGF thành lập vào tháng 2/2021 đã tăng trung bình 11%/năm. Quỹ VCBF - AIF thành lập vào tháng 2/2025 đã tăng 22,5%. Quỹ VCBF-TBF có năm thứ hai dẫn đầu thị trường về kết quả đầu tư trong nhóm quỹ cân bằng, với lợi nhuận bình quân 3 năm đạt 16,8%/năm.
Với những kết quả xuất sắc này, quy mô của các quỹ mở VCBF đã tăng lên nhanh chóng, gấp 5,3 lần và số lượng nhà đầu tư cũng tăng 14 lần trong vòng 5 năm qua. Con số của toàn ngành cũng rất ấn tượng ở mức 79% và khoảng 4 lần.
Chiến lược phát triển của VCBF
VCBF với hơn 20 năm hoạt động trên thị trường chứng khoán Việt Nam, xác định quỹ là sản phẩm quốc dân, là sản phẩm đầu tư thiết yếu trong danh mục tài sản của mọi gia đình. Quy mô của quỹ mở hiện tại chỉ mới bằng dưới 1% tổng huy động của nhà đầu tư cá nhân trong hệ thống ngân hàng.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, VCBF triển khai chiến lược đồng bộ trên nhiều trụ cột:
- Về sản phẩm, trong năm 2026, dự kiến có thêm 1–2 quỹ đầu tư mới nhằm hoàn thiện chuỗi sản phẩm, giúp nhà đầu tư đa dạng hóa danh mục, đáp ứng khẩu vị rủi ro của mọi đối tượng nhà đầu tư.
- Đẩy mạnh phát triển quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, đặc biệt trong bối cảnh Nghị định 88 sẽ được sửa đổi, kỳ vọng tháo gỡ các vướng mắc và mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn.
- Trên phương diện đầu tư, VCBF kiên định theo đuổi triết lý đầu tư cơ bản, dài hạn, đi trước thị trường, đi ngược đám đông, nhằm tạo ra lợi nhuận bền vững cho nhà đầu tư và đóng góp tích cực vào sự phát triển lành mạnh, chuyên nghiệp của thị trường chứng khoán Việt Nam.
