Thách thức luôn đi kèm cơ hội, nhưng muốn tận dụng thì phải hiểu và chấp nhận cách vận hành của thị trường. VN-Index hiện đang dao động trong vùng 1.800-1.900 điểm, phát tín hiệu có thể chinh phục ngưỡng 1.900 điểm, thậm chí 2.000 điểm. Tuy nhiên, động lực chỉ đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi nhiều mã khác không tăng, thậm chí giảm.
Diễn biến thị trường
Tính từ ngày 23/3 đến nay, VN-Index đã tăng khoảng 300 điểm, từ ngưỡng 1.600 điểm vượt lên 1.900 điểm, sau đó điều chỉnh về vùng 1.800 điểm. Về tỷ lệ, điểm số thị trường tăng xấp xỉ 20%, nhưng rất khó mua trúng cổ phiếu tăng giá. Ngược lại, chọn sai cổ phiếu hoặc sai thời điểm dẫn đến thua lỗ ngay trước mắt.
Hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng” – chỉ số tăng nhưng nhiều cổ phiếu giảm – đã xuất hiện trong nhiều giai đoạn. Ở những năm trước, khi hiện tượng này xảy ra, VN-Index hiếm khi tăng đến mức 20%. Tuy nhiên, nếu vẫn tham gia thị trường, việc chỉ ra những điểm phi lý hay cảm giác ức chế sẽ không tạo ra thu nhập. Dữ liệu lịch sử chỉ mang tính tham khảo.
Phân hóa không chỉ ở Việt Nam
Thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đang phân hóa khốc liệt, nhưng điều này không hiếm gặp trên thế giới. Nhiều thị trường truyền thống lâu đời hàng chục, hàng trăm năm vẫn có hiện tượng dòng tiền tập trung quanh một nhóm cổ phiếu. Sự khác biệt của thị trường Việt Nam so với lịch sử lại là bình thường nếu so với nhiều thị trường khác.
Yếu tố xu hướng và tuổi đời nhà đầu tư
Cần nhấn mạnh hai yếu tố quan trọng: tính xu hướng và tuổi đời của nhà đầu tư. Thị trường chứng khoán ghi nhận tốc độ trẻ hóa nhà đầu tư rất nhanh, với số lượng tài khoản mở mới tăng. Các nhà đầu tư dưới 30 tuổi áp dụng công nghệ trong giao dịch triệt để hơn thế hệ trước.
Ví dụ, nhà đầu tư có thâm niên chục năm thường cân nhắc “gồng lỗ” hay “để đó” với cổ phiếu sụt giảm. Trong khi đó, nhà đầu tư trẻ có thể chọn cắt lỗ ngay lập tức nếu các chỉ báo trên hệ thống phát tín hiệu bán, không cần “lăn tăn” quá nhiều.
Tác động của công nghệ
Việc sử dụng triệt để công nghệ đã tác động đến biến động giá cổ phiếu, có thể ví von như hiện tượng “coin hóa” cổ phiếu. Trước đây, giá cổ phiếu biến động tăng giảm 2 lần/phiên đã được xem là mạnh, thì hiện nay có thể tăng lên 3-5 lần/phiên.
Nếu ứng dụng công nghệ đánh giá cổ phiếu có xu thế tăng, nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua ngay, bỏ qua các yếu tố như chỉ số P/E hay P/B. Cộng với tâm lý FOMO (sợ bị bỏ lỡ), nếu đồng loạt nhà đầu tư hành động như vậy, giá cổ phiếu dù cao vẫn có thể tăng tiếp.
Chiến lược cho nhà đầu tư
Không bàn đến tính hợp lý, xu hướng ngắn hạn có thể diễn ra dồn dập. Nếu mục tiêu là tìm kiếm lợi nhuận, phải nhìn ra “trend” và tận dụng. Việc bảo vệ lợi nhuận tùy thuộc vào tính toán và cân nhắc của mỗi nhà đầu tư.
Lịch sử thị trường có thể lặp lại, nhưng cũng có thể tạo ra giai đoạn mới, rồi giai đoạn đó lại trở thành lịch sử. Đây là thời điểm mà sự linh hoạt, chấp nhận rủi ro và mạo hiểm có thể được ưu tiên hơn sự cứng nhắc và bảo thủ, nếu muốn tìm kiếm lợi nhuận.
