Sáng 15/7, tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tập đoàn KBC, cho rằng việc khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế không chỉ dừng lại ở mở rộng nguồn cung, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc cách thức dẫn vốn, nâng cao chất lượng doanh nghiệp và củng cố niềm tin nhà đầu tư.
Phân định rõ vai trò các kênh dẫn vốn
Theo ông Tâm, cần phân định rõ vai trò giữa các kênh dẫn vốn. Ngân hàng nên tập trung vào vốn ngắn hạn, bổ sung vốn lưu động và ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn cần tập trung phát hành trái phiếu, cổ phiếu và làm việc với các quỹ đầu tư lớn. Để mô hình này vận hành hiệu quả, điều kiện tiên quyết là tiếp tục hoàn thiện thể chế.
Nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn
Chủ tịch KBC nhấn mạnh chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn là yếu tố quyết định thu hút dòng tiền dài hạn. Việt Nam cần có thêm nhiều doanh nghiệp chất lượng, minh bạch và đẩy mạnh cổ phần hóa để bổ sung nguồn cung hàng tốt cho thị trường chứng khoán. “Các công ty niêm yết phải nâng cao chất lượng quản trị, hoạt động hiệu quả hơn. Khi thị trường có nhiều doanh nghiệp tốt, minh bạch, nhà đầu tư sẽ có thêm niềm tin để tham gia”, ông Tâm nói.
Cơ hội từ vốn xanh và cam kết Net Zero
Ông Tâm đánh giá cam kết Net Zero vào năm 2050 mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn vốn xanh toàn cầu. “Các doanh nghiệp xanh có thể phải đầu tư chi phí ban đầu cao hơn, nhưng đổi lại sẽ nhận được sự hỗ trợ về chính sách, ưu đãi thuế và sự ủng hộ từ người tiêu dùng tại các quốc gia phát triển”, ông nhận định.
Dư địa lớn cho thị trường trái phiếu và cổ phiếu
Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Agribank (Agriseco), cho biết tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức cao, khoảng 140-150%. Tuy nhiên, cần nhìn nhận trong bối cảnh quy mô xuất nhập khẩu lớn khiến nhu cầu tín dụng thương mại tăng cao. “Chưa có nghiên cứu nào khẳng định tỷ lệ tín dụng trên GDP cao là tốt hay xấu. Điều quan trọng là các chỉ số an toàn vốn được đảm bảo, nợ xấu được kiểm soát và hệ thống ngân hàng vận hành ổn định”, ông Khoa nói.
Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện chỉ khoảng 10% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu quanh mức 80% GDP. Trong 6 tháng đầu năm, huy động vốn trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu chỉ khoảng 170.000-180.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1-2% GDP. “Đây chưa phải là quy mô lớn nếu so với nhu cầu vốn của nền kinh tế”, ông Khoa phân tích.
Theo chuyên gia Agriseco, với mục tiêu tăng trưởng cao và tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến nâng từ khoảng 32% GDP lên gần 40% GDP, việc đa dạng hóa nguồn vốn là yêu cầu tất yếu. “Trong 5 năm tới, ngân hàng vẫn là kênh chủ lực, nhưng các kênh vốn khác như cổ phiếu, trái phiếu phải tăng tốc nhanh hơn để gánh vác một phần trách nhiệm cho hệ thống ngân hàng”, ông Khoa nhấn mạnh.
Niềm tin và thể chế là chìa khóa
Chủ tịch KBC cho rằng niềm tin là yếu tố quyết định đối với quá trình tái cấu trúc các kênh dẫn vốn và thúc đẩy tăng trưởng. Dù Việt Nam có nhiều lợi thế thu hút dòng vốn, một số chính sách cần tiếp tục hoàn thiện. Dẫn chứng từ lĩnh vực du lịch, ông cho biết nhiều dự án khách sạn, khu nghỉ dưỡng bị xếp chung với bất động sản, gây khó khăn trong tiếp cận vốn, trong khi đây là lĩnh vực tạo giá trị. “Chúng ta vừa mới tháo gỡ được một phần cho khu công nghiệp và nhà ở xã hội, đó là tín hiệu rất tích cực. Nhưng cần tiếp tục nhìn nhận các lĩnh vực tạo ra giá trị cho nền kinh tế một cách phù hợp hơn”, ông Tâm nói.
FDI chuyển từ lượng sang chất
Ông Tâm đánh giá Việt Nam đang bước vào giai đoạn thuận lợi khi chiến lược thu hút FDI chuyển dịch từ ưu tiên quy mô sang chú trọng chất lượng và hiệu quả. Định hướng chính sách tập trung vào các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh và tạo giá trị gia tăng lớn hơn. Khi doanh nghiệp FDI nâng tỷ lệ nội địa hóa vượt mức 40%, nền kinh tế Việt Nam sẽ hưởng lợi nhiều hơn thông qua phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước.
“Chúng ta cần tránh việc chỉ thu hút các dự án lắp ráp đơn thuần. Quan trọng hơn là phải nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và hình thành chuỗi cung ứng trong nước”, ông Tâm nói. Việc kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, hạn chế nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp cũng là điều kiện quan trọng để duy trì niềm tin của đối tác thương mại quốc tế.
Chủ tịch KBC cũng lưu ý tác động của cán cân thương mại đến tâm lý nhà đầu tư nước ngoài. Việt Nam duy trì kim ngạch xuất khẩu lớn sang Mỹ, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc cũng ở mức cao. Thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số dòng vốn dịch chuyển do lo ngại Việt Nam chịu ảnh hưởng nếu Hoa Kỳ thay đổi chính sách thuế. Vì vậy, thúc đẩy các thỏa thuận thương mại với thị trường trọng điểm sẽ góp phần tạo ổn định và củng cố niềm tin nhà đầu tư quốc tế.
