Bộ Xây dựng đề xuất quyền sở hữu nhà chung cư sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc thuộc diện phải phá dỡ. Đây là một trong những nội dung quan trọng trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) do Bộ Xây dựng chủ trì soạn thảo, vừa được Bộ Tư pháp công bố để thẩm định.
Quy định mới về hạn sở hữu nhà chung cư
Theo dự thảo, quyền sở hữu nhà chung cư được xác lập khi Nhà nước công nhận quyền sở hữu và chấm dứt khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc thuộc diện phải phá dỡ do cháy nổ, thiên tai, xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sập đổ, không còn đáp ứng điều kiện an toàn. Tương ứng, quyền sở hữu của chủ sở hữu đối với căn hộ và các phần diện tích khác trong nhà chung cư sẽ chấm dứt khi nhà chung cư bị phá dỡ.
Quyền lợi của chủ sở hữu khi chung cư bị phá dỡ
Việc chung cư bị phá dỡ không tước đi hoàn toàn quyền lợi của chủ sở hữu. Họ được quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất có nhà chung cư để tự thực hiện việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư thông qua đóng góp kinh phí xây dựng lại. Khoản đóng góp được xác định theo tỷ lệ diện tích sử dụng căn hộ của chủ sở hữu nhân với suất đầu tư xây dựng mới 1 m2 sàn nhà ở tại thời điểm phá dỡ.
Trường hợp các chủ sở hữu không có nhu cầu đóng góp kinh phí để phá dỡ, xây dựng lại nhà chung cư thì bàn giao lại đất cho Nhà nước để giao chủ đầu tư thực hiện dự án xây dựng lại. Chủ sở hữu được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất có nhà chung cư theo tỷ lệ diện tích sử dụng chung được xác định theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm thực hiện bồi thường.
Nếu theo quy hoạch được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt không tiếp tục xây dựng lại nhà chung cư thì các chủ sở hữu được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất theo tỷ lệ diện tích sử dụng chung.
Mục đích thay đổi nhận thức về tài sản 'vĩnh viễn'
Bộ Xây dựng cho hay, việc bổ sung quy định mới giúp từng bước thay đổi nhận thức của người dân về căn hộ chung cư là tài sản tồn tại 'lâu dài', 'vĩnh viễn', mà chưa gắn với quan điểm nhìn nhận căn hộ chung cư là một loại hình công trình có thời hạn sử dụng nhất định, theo thời gian công trình sẽ bị hư hỏng, xuống cấp.
Luật Nhà ở hiện hành không quy định thời hạn sở hữu căn hộ, mà chỉ quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư dựa trên hồ sơ thiết kế và thời gian sử dụng thực tế theo kết luận kiểm định của cơ quan có thẩm quyền.
Thời hạn sử dụng công trình theo quy chuẩn quốc gia
Theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về phân loại, phân cấp công trình, thời hạn sử dụng công trình được xác định theo 4 cấp:
- Công trình cấp 1: Nhà ở riêng lẻ 1 tầng sử dụng vật liệu có độ bền thấp; công trình có mục đích sử dụng tạm: thời hạn nhỏ hơn 25 năm.
- Công trình cấp 2: Công trình chịu tác động trực tiếp của môi trường xâm thực mạnh, trừ công trình tạm: thời hạn không nhỏ hơn 25 năm.
- Công trình cấp 3: Công trình dân dụng, công nghiệp, hạ tầng kỹ thuật và các công trình dạng nhà khác: thời hạn không nhỏ hơn 50 năm.
- Công trình cấp 4: Nhà và công trình độc đáo, có giá trị kiến trúc, ý nghĩa biểu tượng quan trọng (bảo tàng quốc gia, sân vận động thi đấu cấp quốc gia, nhà hát quốc gia...): thời hạn không nhỏ hơn 100 năm.
Sau khi hết thời hạn sử dụng, cơ quan chức năng sẽ kiểm định lại chất lượng và gia hạn nếu đảm bảo an toàn.
