TP.HCM chuyển hướng phát triển: Ưu tiên mảng xanh và không gian công cộng
Thành phố Hồ Chí Minh đang có một bước chuyển mình quan trọng trong quản lý và phát triển không gian đô thị trung tâm, với việc ưu tiên bảo tồn giá trị lịch sử, mở rộng không gian công cộng và tái cấu trúc cảnh quan ven sông. Điều này không chỉ là một điều chỉnh về chủ trương đầu tư, mà còn thể hiện cách tiếp cận mới, lấy người dân làm trung tâm.
Dự án Khu phức hợp Nhà Rồng-Khánh Hội bị hủy bỏ
Cuối năm 2025, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã thống nhất bãi bỏ chủ trương đầu tư Dự án Khu phức hợp Nhà Rồng-Khánh Hội tại phường Xóm Chiếu, theo Kết luận số 193-KL/TU ngày 24/12/2025. Thay vào đó, thành phố sẽ tập trung vào việc mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, xây dựng công viên kết hợp mở rộng đường Nguyễn Tất Thành và phát triển các dịch vụ công cộng khác.
Theo chính quyền thành phố, đây là một nhiệm vụ chính trị hết sức quan trọng, cần thiết, cấp bách và nhận được sự đồng thuận rất cao từ người dân. Phương án quy hoạch tổng mặt bằng Khu vực Cảng Nhà Rồng-Khánh Hội đã được thông qua trên tổng diện tích khu đất khoảng 39,51ha.
Chi tiết phương án quy hoạch mới
Phương án quy hoạch bao gồm các hạng mục chính sau:
- Mở rộng diện tích Khu di tích-Bảo tàng Hồ Chí Minh với quy mô khoảng 11ha.
- Mở rộng lộ giới đường Nguyễn Tất Thành tối thiểu 8 làn xe, hướng về phía khu vực cảng.
- Bố trí công viên cây xanh đa chức năng với các tiện ích công cộng, không gian vui chơi giải trí, văn hóa, bảo tàng, cảng hành khách và khu tái định cư trên diện tích còn lại.
- Xây dựng mới thay thế cầu Tân Thuận 1 hiện hữu.
Sở Quy hoạch-Kiến trúc đánh giá rằng, hiện nay tỷ lệ diện tích công viên cây xanh trong khu vực nội đô thành phố còn rất thấp so với tiêu chuẩn quy hoạch. Các tiện ích công viên, không gian công cộng và sân chơi cho cộng đồng tại khu vực này chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân.
Ưu tiên phát triển mảng xanh và giải quyết giao thông
Việc đề xuất phương án quy hoạch để ưu tiên bố trí quỹ đất phát triển mảng xanh ở khu vực cảng Nhà Rồng-Khánh Hội, chiếm 50% diện tích khu đất, sẽ hình thành một công viên đa chức năng phục vụ cộng đồng. Điều này góp phần cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững.
Thành phố Hồ Chí Minh cũng thống nhất phương án mở rộng đường Nguyễn Tất Thành, giúp giải tỏa ùn tắc tại cửa ngõ khu Nam và đồng bộ hạ tầng ven sông Sài Gòn. Đại diện Sở Xây dựng thành phố cho biết, tuyến đường này dài khoảng 2,5km, từ cầu Khánh Hội đến cầu Tân Thuận, sẽ được mở rộng từ 4 làn hiện hữu lên 6-8 làn xe.
Dự án đồng thời bao gồm việc xây hầm chui tại nút giao Hoàng Diệu (ít nhất 4 làn) và xây mới cầu Tân Thuận 1 thay thế cầu hiện hữu, nhằm giải quyết tình trạng ùn tắc nhiều năm do lưu lượng phương tiện quá tải. Tổng vốn đầu tư xây mới cầu Tân Thuận 1 dự kiến khoảng 2.950 tỷ đồng.
Chú trọng lưu giữ giá trị lịch sử-văn hóa
Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh mới đây có kết luận đề nghị chính quyền thành phố tăng cường hỗ trợ, hướng dẫn chuyên môn và tháo gỡ khó khăn cho cấp cơ sở, đặc biệt trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng. Mục tiêu là khởi công Dự án Công viên Cảng Nhà Rồng-Khánh Hội vào dịp 2/9 năm nay.
Việc chỉnh trang Khu vực Cảng Nhà Rồng-Khánh Hội gắn với định hướng lớn hơn là tái cấu trúc không gian đô thị dọc sông Sài Gòn. Nếu được phát triển theo hướng không gian mở với quảng trường ven sông, công viên, bến đi bộ và các công trình văn hóa, khu vực này có thể trở thành một điểm nhấn cảnh quan mới của đô thị trung tâm.
Theo Thạc sĩ, Kiến trúc sư Ngô Anh Vũ, Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, dự án này sẽ mang lại nhiều tiện ích đô thị cho người dân, cải thiện môi trường sống, tăng giá trị cảnh quan và thúc đẩy phát triển du lịch-dịch vụ. Tuy nhiên, thành phố cần tổ chức cuộc thi thiết kế để lựa chọn phương án quy hoạch tốt nhất, với ưu tiên hàng đầu vẫn là Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.
Ý kiến chuyên gia và tầm nhìn tương lai
Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Bảo Thành, Trường đại học Văn Lang, đề xuất xây dựng một tổ hợp "bảo tàng biển" bằng hiện vật lịch sử để ghi dấu giá trị của Bến Nhà Rồng và Cảng Sài Gòn. Ông cũng nhấn mạnh việc thiết kế cụm 4 bãi đỗ xe ngầm cực lớn tại khu vực lõi đô thị ven sông, nhằm phục vụ cộng đồng và giải quyết bài toán giao thông tĩnh.
Việc chuyển đổi chức năng khu cảng cũ được nhiều chuyên gia đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển đô thị hậu công nghiệp, khi nhiều thành phố trên thế giới đã biến các bến cảng cũ thành không gian văn hóa và du lịch. Nếu được triển khai nghiêm túc, khu vực Bến Nhà Rồng và cảng Khánh Hội không chỉ lưu giữ ký ức lịch sử, mà còn trở thành một biểu tượng đô thị mới của Thành phố Hồ Chí Minh bên bờ sông Sài Gòn.
