TP.HCM Đối Mặt Với Khủng Hoảng Thiếu Hụt Vật Liệu Xây Dựng
Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với một thách thức nghiêm trọng khi công suất khai thác vật liệu xây dựng không theo kịp nhu cầu thực tế, đe dọa tiến độ của hàng loạt dự án trọng điểm. Tình trạng này đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM chỉ ra với những con số cụ thể, phản ánh sự chênh lệch lớn giữa cung và cầu.
Chênh Lệch Lớn Giữa Nhu Cầu và Công Suất Khai Thác
Theo báo cáo, nhu cầu về đá xây dựng tại TP.HCM là khoảng hơn 28 triệu mét khối, nhưng công suất khai thác hiện tại chỉ đạt hơn 23 triệu mét khối, dẫn đến thiếu hụt 4,5 triệu mét khối. Đối với cát xây dựng, nhu cầu lên tới 15,56 triệu mét khối, trong khi công suất khai thác chỉ ở mức 0,69 triệu mét khối, tạo ra khoảng trống lên đến 14,87 triệu mét khối.
Trong lĩnh vực cát san lấp, nhu cầu ước tính khoảng 52,89 triệu mét khối, nhưng công suất khai thác chỉ đạt 2,30 triệu mét khối, dẫn đến thiếu hụt nghiêm trọng 25,96 triệu mét khối. Đối với đất san lấp, nhu cầu là khoảng 23,67 triệu mét khối, trong khi công suất khai thác hiện tại chỉ là 12,69 triệu mét khối, thiếu 11 triệu mét khối. Tổng cộng, sự thiếu hụt này ảnh hưởng trực tiếp đến 64 dự án trên địa bàn thành phố.
Hàng Loạt Giải Pháp Được Đề Xuất
Trước tình hình cấp bách, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm tăng cường nguồn cung vật liệu xây dựng. Đối với 4,5 triệu mét khối đá xây dựng còn thiếu, giải pháp được đề xuất là nâng công suất khai thác tại 11 mỏ có chất lượng đá tốt và chủ đầu tư có đủ năng lực tại Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương. Dự kiến, sau khi nâng công suất, sản lượng có thể đạt hơn 7 triệu mét khối, vượt xa nhu cầu hiện tại.
Đối với 14,87 triệu mét khối cát xây dựng thiếu hụt, có thể nâng công suất khai thác tại 10 mỏ để đáp ứng 5,95 triệu mét khối. Số còn lại 8,92 triệu mét khối có thể được bù đắp bằng cách đẩy nhanh tiến độ nạo vét từ 22 hồ của thành phố. Với 25,96 triệu mét khối cát san lấp còn thiếu, Sở đề xuất bốn giải pháp chính:
- 2,3 triệu mét khối từ nạo vét tuyến sông Sài Gòn - Đồng Nai.
- 0,56 triệu mét khối từ Sông Thị Tính.
- 5,1 triệu mét khối từ đẩy nhanh tiến độ nạo vét tận thu tại Hồ Sông Ray.
- 18 triệu mét khối từ đẩy nhanh tiến độ nạo vét tận thu tại 22 hồ.
Ngoài ra, các giải pháp thay thế như xay đá và rửa cát biển cũng được xem xét. Đối với 11 triệu mét khối đất san lấp, Sở đề xuất cấp phép khai thác khoáng sản nhóm 4 cho 16 khu đất và thu hồi khoáng sản từ các công trình hầm như metro.
Giải Pháp Cấp Bách và Kiến Nghị Chính Sách
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Toàn Thắng đã đề nghị Thành ủy và UBND TP.HCM có cơ chế đặc thù để hỗ trợ việc nâng công suất khai thác mỏ. Đối với các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước, thành phố cần có cơ chế về giá và thanh toán để tạo điều kiện cho chủ đầu tư được thanh toán khối lượng vật liệu mua trước.
Bên cạnh đó, Sở cũng nhấn mạnh việc chấn chỉnh tình trạng nâng giá hóa đơn mua vật liệu và bỏ giá thấp để trúng thầu nhưng không thực hiện được. Một số nhà thầu sau khi trúng thầu với đơn giá thấp đã từ chối mua vật liệu từ các mỏ xa, dẫn đến tập trung nhu cầu vào một số mỏ gần, gây mất cân đối cung - cầu cục bộ. Do đó, đề nghị các nhà thầu phải chịu trách nhiệm với đơn giá đã chào thầu và tính toán đầy đủ chi phí vật liệu.
Sở cũng kiến nghị có cơ chế tháo gỡ đối với phần sản phẩm phụ phát sinh trong quá trình khai thác, cho phép chủ mỏ được bán thương mại nếu không sử dụng được cho công trình vốn ngân sách. Đồng thời, cần có cơ chế điều phối nguồn vật liệu, ưu tiên cung cấp cho các công trình sử dụng vốn ngân sách của thành phố, kể cả từ các mỏ được cấp phép khai thác thương mại.
Với việc thực hiện các giải pháp này, Sở Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng có thể đáp ứng 100% nhu cầu về đá xây dựng, cát xây dựng và đất san lấp, góp phần thúc đẩy tiến độ các dự án trọng điểm tại TP.HCM.
