TP.HCM đẩy mạnh thi tuyển ý tưởng kiến trúc cho khu vực bờ tây sông Sài Gòn
Theo chỉ đạo mới nhất từ UBND TP.HCM vào cuối năm 2025, Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để tổ chức một cuộc thi tuyển phương án kiến trúc cho khu vực bờ tây sông Sài Gòn. Khu vực này trải dài từ cầu Ba Son đến Cảng Container quốc tế Việt Nam, đi qua địa bàn của quận 1, quận 4 và quận 7 cũ, nay là các phường Sài Gòn, Xóm Chiếu và Tân Thuận.
Chi tiết quy hoạch từng khu vực
Ở khu vực quận 1 cũ, đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 cho công viên Bến Bạch Đằng đã được phê duyệt, với tính chất là công viên cây xanh và quảng trường công cộng. Trong khi đó, khu vực quận 4 cũ được định hướng phát triển thành khu đô thị mới đa chức năng, bao gồm hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại. Các chức năng chính sẽ gồm công trình công cộng, công viên cây xanh, khu nhà ở, khu phức hợp, khu thương mại - dịch vụ - văn phòng, cùng các không gian văn hóa, giải trí và hệ thống giao thông.
Riêng khu vực quận 7 cũ hiện chưa có quy hoạch chi tiết 1/500. Sau quá trình rà soát và nghiên cứu, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã báo cáo UBND TP.HCM về việc tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc cho các công trình trong khu vực Nhà Rồng - Khánh Hội. Sở sẽ là cơ quan tổ chức cuộc thi tuyển ý tưởng tổ chức không gian kiến trúc cho khu vực Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội thông qua hình thức thi tuyển rộng rãi, dự kiến diễn ra vào giữa tháng 3 đến tháng 4 năm 2026.
Phương pháp tiếp cận và định hướng phát triển
Cách làm này tương tự như các cuộc thi tuyển chọn quốc tế ý tưởng quy hoạch trước đây, chẳng hạn như cho khu vực Cần Giờ, khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa và công viên 23 Tháng 9. Trung tâm thông tin quy hoạch thuộc Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ đóng vai trò là đơn vị tư vấn lập dự toán kinh phí và tổ chức cuộc thi. Các ý tưởng chính sẽ tuân thủ định hướng từ đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, với tầm nhìn xa đến năm 2060 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Do tính chất khu vực có giá trị lịch sử cao, quá trình tổ chức cần được rà soát kỹ lưỡng, đánh giá hiện trạng, nghiên cứu các yếu tố lịch sử và thu thập dữ liệu để đề xuất đề cương nhiệm vụ thi tuyển phù hợp với yêu cầu của lãnh đạo thành phố.
Hiện trạng và thách thức tại khu vực Nhà Rồng - Khánh Hội
Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc, hiện trạng khu đất Cảng Khánh Hội bao gồm các công trình như Bến Nhà Rồng - Bảo tàng Hồ Chí Minh, văn phòng của Công ty Cảng Sài Gòn, cùng hệ thống nhà kho cũ được xây dựng từ những năm 1925-1929, cầu tàu và tháp nước. Những công trình này có giá trị lịch sử cần được đánh giá, bảo tồn và khai thác thành điểm giáo dục truyền thống, văn hóa, lịch sử và du lịch.
Đồng thời, khu vực này có một số hộ dân tiếp giáp với đường Nguyễn Tất Thành - trục đường chính kết nối khu Nam với trung tâm thành phố, hiện đang có lưu lượng giao thông rất cao và thường xuyên xảy ra ùn tắc vào giờ cao điểm do chưa được mở rộng theo quy hoạch.
Các đề xuất và kế hoạch triển khai
Để thực hiện dự án Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đề xuất UBND TP.HCM giao Sở Tài chính rà soát và báo cáo về việc thu hồi chủ trương đầu tư dự án đã được giao cho Công ty Ngọc Viễn Đông, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật. UBND phường Xóm Chiếu sẽ tổ chức thực hiện báo cáo rà soát, lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh cục bộ đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2.000.
Sau khi đồ án điều chỉnh được duyệt, phường Xóm Chiếu sẽ lập kế hoạch rà soát và lựa chọn đơn vị tư vấn để lập đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, dựa trên ý tưởng từ cuộc thi tuyển phương án kiến trúc. Ngoài ra, Sở Văn hóa và Thể thao được giao nhiệm vụ rà soát, kiểm tra hiện trạng và đánh giá chuyên ngành đối với hệ thống giá trị vật thể trên khu đất, trong khi Sở Xây dựng sẽ chủ trì phối hợp với các sở ngành liên quan để nâng cấp và mở rộng đường Nguyễn Tất Thành, nhằm giảm tải giao thông và nâng cao năng lực hạ tầng đô thị.
Bối cảnh và thay đổi trong quy hoạch
Trước đó, khu Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội rộng khoảng 32 ha, nằm ven sông Sài Gòn và giáp trung tâm quận 1 cũ, đã bỏ trống nhiều năm. Cuối năm 2016, thành phố từng chấp thuận chủ trương cho doanh nghiệp đầu tư khu phức hợp bao gồm trung tâm thương mại, hơn 3.100 căn hộ, trường học và trạm y tế. Theo quy hoạch chi tiết 1/2.000 được duyệt năm 2015, chỉ hơn 4% diện tích khu đất dành cho công viên công cộng, phần lớn là nhà ở cao tầng và hạ tầng kỹ thuật.
Tuy nhiên, vào cuối năm 2025, Thường trực Thành ủy TP.HCM đã thống nhất dừng dự án này và chuyển toàn bộ khu vực sang phát triển công viên và không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Theo phương án mới, khoảng 60% diện tích sẽ dành cho cây xanh và mặt nước, 20% cho công trình công cộng và 20% còn lại bố trí cảng quốc tế, phản ánh sự chuyển hướng mạnh mẽ trong chiến lược quy hoạch đô thị của thành phố.
