Tp.HCM: Tiến độ nhà ở xã hội chậm, áp lực mục tiêu 181.000 căn giai đoạn 2026-2030
Bài toán phát triển nhà ở xã hội (NOXH) tại Thành phố Hồ Chí Minh đang gặp nhiều thách thức khi tiến độ triển khai thực tế vẫn chậm chạp, bất chấp quỹ đất sẵn có và mục tiêu phát triển lớn. Trong hai ngày 26 và 27 tháng 3, đoàn công tác của Bộ Xây dựng đã tiến hành khảo sát thực tế tại nhiều dự án, phát hiện điểm chung là các công trình vẫn chưa được xây dựng nhanh chóng. Một số dự án được kỳ vọng hoàn thành sớm nhưng vẫn kéo dài thời gian, gây ảnh hưởng đến nguồn cung NOXH trong bối cảnh nhu cầu của người dân đang rất cao.
Áp lực từ mục tiêu lớn và thực trạng chậm trễ
Áp lực càng trở nên rõ rệt khi Tp.HCM đặt mục tiêu phát triển hơn 181.000 căn NOXH trong giai đoạn từ năm 2026 đến 2030. Cụ thể, trong giai đoạn 2026–2027, thành phố dự kiến triển khai hơn 66.000 căn từ hàng chục dự án khác nhau. Tuy nhiên, phần lớn các dự án này vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị, chưa thể chuyển sang thi công thực tế. Tổng diện tích dành cho phát triển NOXH tại Tp.HCM khoảng 1.740 hecta, trong đó khu vực Tp.HCM cũ chiếm 412 hecta, phần còn lại được phân bổ tại hai địa bàn là Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.
Vào chiều ngày 27 tháng 3, tại buổi làm việc giữa Bộ Xây dựng, Ủy ban Nhân dân Tp.HCM và các cơ quan ban ngành, doanh nghiệp phát triển NOXH, ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Lê Thành, đã chia sẻ quan điểm. Ông cho rằng điều khiến doanh nghiệp e ngại không phải là thiếu nhu cầu, mà là những rủi ro trong quá trình triển khai. Các yếu tố như thủ tục kéo dài, chi phí vốn cao và quỹ đất sạch chưa sẵn sàng đã khiến nhiều dự án NOXH mất đi tính khả thi về mặt tài chính.
Điểm nghẽn nằm ở khâu thực thi và cơ chế
Ông Nghĩa nhấn mạnh rằng, để thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia vào lĩnh vực NOXH, cơ chế hỗ trợ là yếu tố rất quan trọng. Đặc biệt, cần có "điểm tựa" để doanh nghiệp an tâm hoạt động, từ chính sách ưu đãi, tín dụng ổn định, quy trình minh bạch cho đến cơ chế phân bổ quỹ đất hợp lý. Theo đánh giá của các doanh nghiệp, việc xây dựng và phát triển NOXH tại Tp.HCM không còn nằm ở việc thiếu chính sách hay nguồn lực ban đầu, mà vấn đề cốt lõi là làm sao để các yếu tố đó vận hành trơn tru trong thực tế.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM (HoREA), cũng đồng tình khi cho rằng hiện nay cơ chế, chính sách phát triển NOXH cơ bản đã có, nhưng vấn đề lớn nhất là nguồn lực tài chính. Chính sách có thể thực hiện được, nhưng nguồn tiền ở đâu để triển khai lại là câu chuyện cần tháo gỡ. Ông Châu lấy ví dụ về lãi suất hiện nay là 5,4%, tuy là mức ưu đãi nhưng vẫn tạo áp lực đối với người thu nhập thấp. Trong bối cảnh này, việc duy trì các gói tín dụng dài hạn, ổn định là rất cần thiết để hỗ trợ cả người mua nhà và doanh nghiệp.
Thách thức từ quy hoạch và giải pháp thúc đẩy
Một vấn đề khác được ông Châu đề cập là quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch dân số đô thị. Dân số thực tế của Tp.HCM hiện nay lớn hơn nhiều so với các chỉ tiêu trong quy hoạch trước đây, có thể lên đến khoảng 17–18 triệu người. Tuy nhiên, quy hoạch phân khu lại chưa phản ánh đúng thực tế này, dẫn đến thiếu quỹ đất và khó khăn trong việc bố trí nhà ở, nhất là nhà ở xã hội. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc linh hoạt hơn trong cơ chế thực hiện, như cho phép chuyển đổi một số dự án, điều chỉnh công năng hoặc áp dụng các giải pháp phù hợp để tránh lãng phí nguồn lực hiện có.
Từ góc độ quản lý, ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho biết chính sách không phải là vấn đề duy nhất, mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện. Nếu không "tháo" được các điểm nghẽn trong quy trình và nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan, mục tiêu dù lớn đến đâu cũng khó đạt được. Thông tin tại buổi họp, ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Tp.HCM, cho biết thành phố đang tiến hành rà soát lại toàn bộ danh mục dự án, phân loại cụ thể từng nhóm để có hướng xử lý phù hợp. Những dự án đủ điều kiện sẽ được thúc đẩy nhanh, trong khi các trường hợp chậm trễ sẽ bị xem xét thu hồi hoặc điều chỉnh.
Chuyển biến từ khuyến khích sang siết kỷ cương
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận đang dần thay đổi từ việc "khuyến khích" sang siết chặt kỷ cương thực thi. Các giải pháp như bắt buộc dành 20% quỹ đất trong dự án nhà ở thương mại cho NOXH, tăng cường chế tài với chủ đầu tư chậm triển khai, hay rút ngắn quy trình lựa chọn nhà đầu tư… được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến thực chất hơn trong thời gian tới. Theo báo cáo của Sở Xây dựng Tp.HCM, trong giai đoạn 2021-2025, thành phố đã hoàn thành 17.902/18.143 căn NOXH, đạt 98,7% kế hoạch 5 năm. Riêng năm 2025, địa phương hoàn thành 12.799/13.040 căn, đạt 98,2% kế hoạch năm, cơ bản hoàn thành chỉ tiêu được Thủ tướng giao.
Bước sang giai đoạn 2026-2030, thành phố được giao chỉ tiêu phát triển 181.257 căn NOXH. Cụ thể, năm 2026 phải hoàn thành 28.500 căn, năm 2027 là 38.157 căn và giai đoạn 2028-2030 khoảng 38.200 căn mỗi năm. Trong thời gian tới, Tp.HCM sẽ tiếp tục thúc đẩy tiến độ các dự án, nếu vướng mắc sẽ đề xuất hướng xử lý triệt để. Phát biểu kết luận buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Sinh chia sẻ Tp.HCM là địa phương được giao chỉ tiêu phát triển NOXH lớn nhất cả nước, với áp lực rất lớn khi mục tiêu gần 200.000 căn đến năm 2030. Ông đề nghị Tp.HCM khẩn trương hoàn thiện kế hoạch chi tiết từng năm, xác định rõ số lượng dự án, tiến độ và lộ trình thực hiện; đồng thời đẩy nhanh phê duyệt dự án, cấp phép xây dựng và khởi công thêm nhiều dự án ngay trong năm 2026.
Bên cạnh đó, cần rà soát các quỹ đất sạch, đặc biệt là những khu đất quy mô vừa và nhỏ, để sớm giao cho nhà đầu tư triển khai. Theo Thứ trưởng, phát triển NOXH phải được xem là nhiệm vụ của cả chính quyền, không chỉ là việc của doanh nghiệp. Ông Sinh cũng đề nghị doanh nghiệp làm nhà ở xã hội phải trách nhiệm hơn trong quá trình triển khai dự án, đảm bảo những dự án đã cam kết hoàn thành đúng tiến độ và kế hoạch đề ra.
