Chuyển đổi tư duy thu hút FDI
Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đánh dấu bước chuyển rõ nét trong tư duy thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI. Theo xu thế đó, Thành phố Hồ Chí Minh chuyển mạnh từ tư duy “thu hút dự án” sang “kiến tạo hệ sinh thái” nhằm thu hút dòng vốn chất lượng cao, lấy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo.
Cấp phép dự án tự động hóa theo quy trình luồng xanh
Mới đây, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (Hepza) đã cấp giấy phép đầu tư cho Công ty Automation Technologies Việt Nam thuộc Tập đoàn Ito Group Singapore, đặt tại Khu chế xuất Linh Trung 1, với vốn đầu tư khoảng 8 triệu USD. Nhà máy mới dự kiến khởi công vào tháng 8/2026 và hoàn thành, đi vào hoạt động từ tháng 1/2027, trên diện tích khoảng 12.000m². Đây là nhà máy sản xuất thứ hai của Tập đoàn Ito, chuyên thiết kế, chế tạo máy tự động hóa gồm điện điều khiển, robot, kiểm tra ngoại quan, cảm biến đo lường và quản lý dữ liệu sản xuất.
Ông Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc Điều hành Công ty TNHH Ito Vietnam, cho biết: “Xanh hóa dây chuyền sản xuất phải gắn với hiệu quả đầu tư, đó là sản xuất hiệu quả hơn, tiết kiệm hơn, giảm lãng phí và tạo ra giá trị cao hơn trên cùng một nguồn lực.” Nhà máy hiện hữu của công ty đã vận hành 14 năm trên diện tích 2.600m², nhưng giá trị doanh thu trung bình đạt 4-5 triệu USD mỗi năm, chỉ với 120 kỹ sư. Nhà máy Ito tại Việt Nam là “cứ điểm” toàn cầu của tập đoàn, là nhà máy sản xuất duy nhất, cho thấy vị trí và tầm quan trọng mà Tập đoàn Ito lựa chọn đầu tư sản xuất tại Việt Nam.
Bộ phận Đầu tư của Hepza đánh giá: Ito Vietnam hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, chế tạo máy tự động hóa và dây chuyền sản xuất thông minh. Đây là ngành đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật cao, chú trọng vào “chất xám”, thu hút mô hình FDI thế hệ mới, giảm thâm dụng lao động. Đây cũng là mô hình mới được cấp phép theo thủ tục “luồng xanh” đặc biệt đầu tiên của Hepza dành cho doanh nghiệp FDI, nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư. Ông Hoàng nhận xét: “Môi trường đầu tư tại Thành phố Hồ Chí Minh đang cải thiện rất tích cực, nhất là đối với doanh nghiệp FDI có định hướng đầu tư lâu dài trong lĩnh vực công nghệ, tự động hóa và sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao. Từ khi nộp hồ sơ đầu tháng 3 đến khi được cấp phép ngày 26/6, tiến độ xử lý rất tích cực.”
Mô hình sản xuất thông minh, khép kín
Tương tự, nhằm tối ưu dòng vốn đầu tư và tạo hệ sinh thái sản xuất “xanh”, Công ty TNHH Worldon Việt Nam thuộc Tập đoàn Shenzhou (Trung Quốc) chuyên may mặc, tọa lạc tại Khu công nghiệp Đông Nam, đã vận hành mô hình sản xuất thông minh, khép kín với kinh phí đầu tư lên đến 12,6 triệu USD. Năm 2022, Worldon hợp tác với Tập đoàn Nike xây dựng trung tâm thiết kế mũ giày Flyknit trong khuôn viên công ty, nhằm nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng của đối tác. Theo Ban giám đốc công ty, việc hợp tác không chỉ tối ưu vật liệu ngay từ đầu, giảm rác thải công nghiệp, mà còn tạo ra sản phẩm hiệu năng và hiệu quả hơn từ dòng vốn FDI.
Thu hút dòng vốn chất lượng cao
Tính đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh có 20.259 dự án FDI, tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong nửa đầu năm 2026, thành phố đã thu hút hơn 6,8 tỷ USD vốn FDI, đạt 62% kế hoạch năm. Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Quản lý Hepza, cho biết: “Khu vực FDI của Thành phố Hồ Chí Minh chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu, là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng suất lao động và hội nhập quốc tế.” Do đó, thành phố đang chuyển hướng thu hút các ngành công nghệ cao, công nghệ số, phát triển khu công nghiệp theo mô hình xanh - sinh thái.
Các nhà đầu tư FDI đặt ra yêu cầu về hạ tầng số, năng lượng xanh và chuỗi cung ứng thông minh để mang lại giá trị công nghiệp cao. Đại diện Tập đoàn Trường Hải - THACO nhận định: một điểm nghẽn là phần lớn doanh nghiệp FDI vẫn phải nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện từ nước ngoài do năng lực cung ứng nội địa chưa đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam phải trở thành chủ thể đủ năng lực hấp thụ công nghệ, từng bước vươn lên trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua hình thành các cụm liên kết ngành trong khu công nghiệp, nhất là sản phẩm hàm lượng kỹ thuật cao, góp phần giảm chi phí logistics và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với FDI và đối tác quốc tế.
Ông Hà cho rằng, hạn chế hiện nay của Thành phố Hồ Chí Minh khiến doanh nghiệp FDI e ngại là quỹ đất công nghiệp sẵn sàng cho thuê còn hạn chế, hạ tầng một số khu công nghiệp chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu tiếp nhận dự án quy mô lớn, công nghệ cao. Thành phố cần sớm triển khai các giải pháp trọng tâm như thu hút dự án chiến lược (ưu tiên điện tử - bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng tái tạo); tăng tốc chuyển đổi khu công nghiệp thế hệ cũ; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chia sẻ lợi ích.
Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, thành phố là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước; là nơi hội tụ doanh nghiệp, nhân lực, thị trường, hạ tầng dịch vụ và kết nối quốc tế. Vì vậy, thành phố có trách nhiệm đi đầu triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW, nhất là xây dựng mô hình mới thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới thông qua Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trung tâm này giúp thành phố tiếp nhận “phần giá trị vô hình” của FDI gồm công nghệ tài chính, năng lực quản trị tiên tiến, chuẩn mực minh bạch quốc tế, hệ thống dữ liệu, mạng lưới chuyên gia và khả năng kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu. Ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: “FDI thế hệ mới không chỉ tìm kiếm chi phí thấp hay ưu đãi thuế. Các nhà đầu tư chiến lược hiện nay quan tâm nhiều hơn đến sự ổn định của thể chế, chất lượng hạ tầng, khả năng tiếp cận vốn, tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái công nghệ, dịch vụ tài chính hiện đại và khả năng kết nối thị trường khu vực, toàn cầu.”
