TP.HCM chuyển đổi khu đất vàng 32 ha thành công viên văn hóa lịch sử
UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định bãi bỏ các quyết định duyệt chủ trương đầu tư dự án Khu phức hợp Nhà Rồng - Khánh Hội, thu hồi dự án sau nhiều năm chậm triển khai. Khu đất rộng khoảng 32 ha nằm ven sông Sài Gòn, trải dài từ cầu Khánh Hội đến cầu Tân Thuận và giáp với trung tâm Quận 1, sẽ được chuyển đổi toàn bộ sang phát triển công viên và không gian văn hóa Hồ Chí Minh.
Quyết định thu hồi và phương án mới
Cuối năm 2016, TP.HCM từng chấp thuận chủ trương cho Công ty TNHH đầu tư phát triển đô thị Ngọc Viễn Đông đầu tư dự án gồm trung tâm thương mại, hơn 3.100 căn hộ, trường học và trạm y tế. Tuy nhiên, theo quy hoạch chi tiết 1/2.000 được duyệt năm 2015, chỉ hơn 4% diện tích khu đất dành cho công viên công cộng, phần lớn là nhà ở cao tầng và hạ tầng kỹ thuật.
Đến cuối năm 2025, Thường trực Thành ủy TP.HCM thống nhất dừng dự án này. Phương án mới được đề xuất với khoảng 60% diện tích dành cho cây xanh và mặt nước, 20% cho công trình công cộng, và 20% bố trí cảng quốc tế. Hiện nay, UBND Phường Xóm Chiếu đang tổ chức rà soát, lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh cục bộ của đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2.000.
Không gian lịch sử và giáo dục
Ông Phan Văn Tuấn, Phó giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM, cho biết hiện trạng khu đất có công trình Bến Nhà Rồng - Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM, văn phòng của Công ty Cảng Sài Gòn, hệ thống các nhà kho cũ được xây dựng từ những năm 1925 - 1929 cùng cầu tàu, tháp nước. Đây là những công trình có giá trị về mặt lịch sử cần được đánh giá, xem xét, gìn giữ để khai thác thành nơi giáo dục truyền thống, văn hóa, lịch sử, điểm tham quan du lịch.
Đồng thời, khu vực có xen cài một số hộ dân tiếp giáp đường Nguyễn Tất Thành, là trục đường chính kết nối khu nam với trung tâm TP hiện hữu có lưu lượng giao thông rất cao. Đường hiện nay chưa được mở rộng theo quy hoạch nên thường xảy ra kẹt xe, ùn tắc vào khung giờ cao điểm. Dự án sẽ tuân thủ theo định hướng đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Ý nghĩa và lợi ích của công viên
KTS Võ Kim Cương, nguyên Phó KTS trưởng TP.HCM, nhận xét quyết định của lãnh đạo TP đã nhận được nhiều sự ủng hộ, khen ngợi của công chúng. Không gian xanh được giữ gìn, cùng khu tưởng niệm nạn nhân Covid-19 mang biểu tượng giọt nước đầy ý nghĩa và nhân văn. Việc này không chỉ góp phần cải thiện mỹ quan đô thị mà còn giúp tránh tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai.
Ông Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội TP.HCM, cho biết: "Rất hiếm có dự án công cộng nào như công viên số 1 Lý Thái Tổ khi công bố lại nhận được sự đồng thuận và đồng cảm rộng rãi từ cộng đồng." Việc chuyển đổi một khu đất đắc địa giữa trung tâm thành công viên thay vì khai thác thương mại mang nhiều ý nghĩa, đặc biệt là tạo không gian sinh hoạt cộng đồng và giáo dục truyền thống.
Giảm gánh hạ tầng và phát triển bền vững
TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn đánh giá việc chuyển khu Bến Nhà Rồng thành công viên - văn hóa sẽ giúp giảm gánh hạ tầng đáng kể. Nếu giữ khu đất này để xây cao ốc, TP sẽ lại phải làm đường ngầm Tôn Đức Thắng, cực kỳ tốn kém. Trong khi nếu là công viên, TP không cần đường ngầm, không cần chống thấm, lại được một không gian xanh quý giá cho cộng đồng.
Ông nói: "Biến đất vàng thành công viên, thành nhà hát, bảo tàng, là mang lại lợi ích lớn nhất cho người dân. Khi người dân hạnh phúc, môi trường sống được cải thiện, kinh tế tự khắc sẽ phát triển." Quyết định này không chỉ mang lại lợi ích quy hoạch, mà còn có giá trị biểu tượng, thể hiện tinh thần phát triển bền vững của TP.HCM.
Định hướng quy hoạch toàn diện
KTS Võ Kim Cương lưu ý khu vực trung tâm thực tế đã có rất nhiều cây xanh, trong khi ở các quận huyện mới, các khu vực lụp xụp cần được cải tạo và tăng mảng xanh. Vì thế, nên có một quy hoạch bài bản để cải tạo không gian của TP, bố trí cây xanh và không gian công cộng hợp lý để người dân ở các nơi dễ dàng tiếp cận.
Ông kiến nghị: "Cần dùng quỹ đất trống làm nguồn lực hoán đổi để cải tạo các khu lụp xụp, phân bổ hợp lý cảnh xanh kết hợp cải thiện giao thông và mật độ dân cư toàn TP."
Cam kết của lãnh đạo TP
Tại buổi tiếp xúc cử tri mới đây, ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM, cho biết tình trạng quy hoạch "treo" tồn tại nhiều năm nên không thể giải quyết trong thời gian ngắn. TP.HCM đã có chủ trương, nhưng dự án tồn tại nhiều nên không ngày một ngày hai là xong được; tuy nhiên, TP sẽ tích cực hơn, chắc sẽ khá hơn nhiệm kỳ trước.
Hiện TP đang thuê các đơn vị tư vấn quốc tế nghiên cứu, hoàn thiện quy hoạch tổng thể, với kinh phí khoảng 274 tỉ đồng. Kết quả này sẽ là cơ sở để điều chỉnh quy hoạch phù hợp và từng bước xử lý các dự án chậm triển khai, hướng tới một đô thị xanh và bền vững.
