Thanh Hóa: 49/50 cụm công nghiệp do doanh nghiệp đầu tư chưa tạo giá trị kinh tế
Thực trạng phát triển cụm công nghiệp (CCN) tại Thanh Hóa đang bộc lộ nhiều bất cập khi phần lớn các dự án được thành lập chưa thực sự đi vào hoạt động sản xuất, tạo ra giá trị kinh tế như kỳ vọng.
Đông Ninh: Dự án "treo" trên diện tích 15ha
CCN Đông Ninh tại phường Đông Sơn, do Công ty TNHH TBGD Thịnh An làm chủ đầu tư, được UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành quyết định thành lập từ năm 2020. Tuy nhiên, đến tháng 3/2026, trên phần diện tích gần 15ha vẫn chưa có dấu hiệu triển khai thực tế nào, dù dự án đã hoàn thiện nhiều thủ tục pháp lý quan trọng.
Đại diện Sở Công Thương Thanh Hóa cho biết: "Dự án chậm tiến độ do chủ đầu tư không tiếp tục phối hợp triển khai, trong khi năng lực tài chính đã cạn kiệt. Chúng tôi đã trình UBND tỉnh xem xét chấm dứt dự án theo quy định".
Thực trạng chung: Số lượng nhiều, hiệu quả thấp
Đông Ninh không phải là trường hợp cá biệt. Toàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 49/50 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư, nhưng thực tế chỉ có khoảng 10 cụm cơ bản hoàn thiện hạ tầng và 9 cụm thực sự có hoạt động sản xuất, tạo ra giá trị kinh tế.
Phần lớn các CCN còn lại vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục, giải phóng mặt bằng hoặc xây dựng hạ tầng dở dang. Điển hình trong số này bao gồm CCN Hà Long I, CCN Nham Thạch, CCN Vĩnh Hòa, CCN Khe Hạ, CCN Hoằng Đông và CCN Bãi Trành.
Thực tế này cho thấy khoảng cách lớn giữa số lượng CCN được thành lập và hiệu quả vận hành thực tế, gây lãng phí nguồn lực và cơ hội phát triển.
Nguyên nhân từ nhiều phía
Bà Lưu Thị Nga, Trưởng phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương Thanh Hóa, chỉ ra nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này:
- Công tác quản lý nhà nước chưa sát thực tế: Việc dự báo, đánh giá tính khả thi khi tham mưu thành lập CCN ở một số trường hợp chưa sát với thực tế, đặc biệt liên quan đến hạ tầng kết nối, nguồn điện, nước và phương án giải phóng mặt bằng.
- Thiếu đồng bộ giữa các quy hoạch: Phương án phát triển CCN trong quy hoạch tỉnh chưa thống nhất với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, dẫn đến nhiều dự án phải điều chỉnh hoặc tạm dừng.
- Hạn chế năng lực chủ đầu tư: Một số chủ đầu tư thiếu năng lực tổ chức triển khai, không chủ động trong phối hợp giải phóng mặt bằng, và yếu trong xúc tiến thu hút nhà đầu tư thứ cấp.
- Hệ thống pháp lý chồng chéo: Các quy định liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và quản lý CCN còn chồng chéo, gây khó khăn trong triển khai.
Bà Nga nhấn mạnh: "Chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng CCN của tỉnh dù đã ban hành, nhưng trên thực tế chưa phát huy hiệu quả. Sau gần 4 năm, chưa có cụm nào đủ điều kiện để được hưởng hỗ trợ, chủ yếu do vướng mắc kéo dài về thủ tục đất đai và đầu tư".
Giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn
Trước thực trạng trên, Sở Công Thương Thanh Hóa đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phát triển CCN:
- Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư, đất đai và đẩy nhanh xác định giá đất.
- Tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng.
- Siết chặt kỷ luật đầu tư: yêu cầu chủ đầu tư cam kết tiến độ cụ thể, nếu chậm triển khai do lỗi chủ quan sẽ kiên quyết thu hồi dự án.
- Các địa phương cần chủ động thu hút doanh nghiệp vào CCN đã có hạ tầng, không phát triển sản xuất công nghiệp ngoài cụm khi đã có quỹ đất sẵn sàng.
UBND tỉnh đã bắt đầu hành động bằng việc thu hồi một số dự án như CCN Phúc Thịnh và CCN số 2 thị trấn Quán Lào. Riêng CCN Tam Linh sau khi thu hồi đã được chuyển giao cho nhà đầu tư khác.
Thực tiễn triển khai cho thấy mô hình CCN vẫn là hướng đi đúng trong phát triển công nghiệp địa phương, nhưng không thể dàn trải, thiếu chọn lọc. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế cần đi cùng với nâng cao trách nhiệm quản lý và sàng lọc nhà đầu tư ngay từ đầu. Chỉ khi đó, các CCN mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng kinh tế cho tỉnh Thanh Hóa.
