Sau hơn 30 năm nhiều lần lỡ hẹn, bán đảo Bình Quới - Thanh Đa đang bước vào giai đoạn chuyển động mạnh mẽ nhất kể từ khi dự án được hình thành. Với vị trí đặc biệt bên dòng sông Sài Gòn và quỹ đất quy mô lớn hiếm hoi còn lại gần trung tâm, khu vực này được kỳ vọng không chỉ thay đổi diện mạo của một vùng đất mà còn mở ra thêm không gian phát triển mới cho TP.HCM trong tương lai.
Thanh Đa trước ngày chuyển mình
Từ vùng đất hơn 30 năm sống trong quy hoạch kéo dài, bán đảo Bình Quới - Thanh Đa đang bước vào giai đoạn thay đổi lịch sử. Tuyến video "Thanh Đa trước ngày chuyển mình" của Báo Thanh Niên ghi nhận tâm tư của người dân, những câu chuyện phía sau kế hoạch giải tỏa gần 4.900 hộ dân trên diện tích hơn 423 ha và góc nhìn chuyên gia về tương lai của một trong những quỹ đất chiến lược còn lại của TP.HCM.
"Nghe quy hoạch thì cũng mừng, cũng phấn khởi lắm, cũng mong sao quy hoạch cho nó sớm và đạt được kết quả tốt", bà Nguyễn Thị Thanh Mỹ, người dân sống nhiều năm tại Bình Quới - Thanh Đa, chia sẻ.
Từ dự án kéo dài nhiều thập kỷ đến cơ hội phát triển mới
Sau nhiều lần điều chỉnh trong hơn ba thập kỷ, dự án Bình Quới - Thanh Đa đang bước vào giai đoạn được xem là rõ ràng nhất kể từ khi được hình thành. Từ việc thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược cho đến lộ trình bồi thường, giải phóng mặt bằng đã được xác lập, một trong những quỹ đất có vị trí đặc biệt nhất của TP.HCM đang đứng trước cơ hội bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Theo KTS Khương Văn Mười, nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, việc Thanh Đa trải qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch là điều tất yếu trong bối cảnh xã hội và đô thị liên tục thay đổi. "Trước kia Thanh Đa cũng qua nhiều đời quy hoạch. Quy hoạch thời 2000, rồi thời Liên Xô làm cố vấn, rồi Viện Quy hoạch làm, rồi 2011 lại quy hoạch nữa, rồi điều chỉnh. Đại khái nó có cả quá trình điều chỉnh. Thì điều chỉnh đó là cái điều tất yếu thôi. Bởi vì xu thế thế giới phát triển, công nghệ phát triển, đời sống càng ngày càng phát triển, nhu cầu càng phát triển, tri thức phát triển. Tất cả phải điều chỉnh cho nó phù hợp với xu thế mà chúng ta phải dự đoán trước đó", ông Mười nhận định.
Theo các chuyên gia quy hoạch, điều quan trọng không nằm ở số lần điều chỉnh mà ở việc những định hướng phát triển dành cho khu vực này ngày càng hoàn thiện hơn, phù hợp hơn với nhu cầu của một đô thị hiện đại.
Kỳ vọng hình thành một cực phát triển mới
Trong bối cảnh TP.HCM đang đối mặt với áp lực về quỹ đất phát triển, Bình Quới - Thanh Đa được xem là một trong số rất ít khu vực còn đủ diện tích để hình thành một không gian đô thị quy mô lớn ngay sát trung tâm thành phố. "Tôi có thể nói rằng mai mốt rồi chúng ta sẽ thấy Thanh Đa cũng không đủ đất nữa. Cho nên đây là cơ hội để mình bổ sung những chức năng, những công việc mà trước nay mình còn khiếm khuyết", KTS Khương Văn Mười cho biết.
Theo ông, TP.HCM hiện nay đã bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn khác so với thời điểm dự án được đề xuất vào đầu thập niên 1990. Quy mô dân số tăng lên, không gian đô thị mở rộng hơn và nhu cầu về các công trình công cộng, văn hóa, dịch vụ cũng lớn hơn rất nhiều. Không gian văn hóa, nghệ thuật, các công trình công cộng, cảnh quan ven sông và những mảng xanh quy mô lớn là những yếu tố được nhiều chuyên gia nhắc đến khi nói về tương lai của Bình Quới - Thanh Đa.
"Thanh Đa khi mà nó hình thành, nó bổ sung những công trình mà xu thế thế giới hiện nay, trong đó nghị quyết của Trung ương mình là thiết chế văn hóa", KTS Khương Văn Mười nói. Theo ông, khi TP.HCM mở rộng không gian phát triển và quy mô dân số ngày càng tăng, nhu cầu về các thiết chế văn hóa, không gian công cộng và các công trình phục vụ cộng đồng cũng trở nên cấp thiết hơn.
Bài toán kết nối giao thông
Theo giới chuyên môn, bên cạnh quy hoạch không gian, bài toán giao thông sẽ quyết định rất lớn đến khả năng phát huy tiềm năng của toàn bộ khu vực. Trong nhiều năm qua, vị trí bán đảo vừa là lợi thế về cảnh quan, vừa là hạn chế về khả năng kết nối khi phần lớn giao thông phụ thuộc vào một số tuyến đường và cầu hiện hữu.
TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng muốn Thanh Đa phát triển đúng tiềm năng, cần giải quyết triệt để bài toán kết nối. "Lời giải cho Thanh Đa là phải phá cái thế độc đạo. Chỉ có một cây cầu mình phải có nhiều cầu. Nếu tư duy kinh tế thị trường, mình không muốn tạo gánh nặng cho ngân sách. Có nghĩa rằng cầu đó sẽ do nhà đầu tư bỏ tiền làm cho nhà nước chứ nhà nước không cần phải bỏ tiền ra. Mà muốn làm như vậy thì vị trí hai đầu cầu quy hoạch như thế nào nó quan trọng vô cùng. Tạo những cơ hội phát triển", TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn phân tích.
Theo ông Sơn, khi các trục kết nối mới được hình thành, giá trị của Bình Quới - Thanh Đa sẽ không chỉ nằm trong phạm vi bán đảo mà còn lan tỏa đến các khu vực lân cận dọc sông Sài Gòn, tạo thêm động lực phát triển cho toàn bộ khu vực phía đông và trung tâm thành phố.
KTS Khương Văn Mười cũng cho rằng Thanh Đa sẽ có bản sắc riêng nếu được phát triển đúng định hướng. "Khi mà Thanh Đa làm đó thì cả một khu vực chung quanh nó sẽ thay đổi hết. Nên nhớ là hình ảnh đô thị nó khác Thủ Thiêm, nó khác Phú Mỹ Hưng, nó khác nhau chứ. Nó giống nhau là dở rồi. Thành phố mình, các sở ngành, các chuyên gia chấm chọn là đúng như vậy đó, qua một hình ảnh này. Và khu này thực hiện cái nhiệm vụ theo nghị quyết của Trung ương là thiết chế văn hóa, đồng thời phát huy những cơ sở vật chất ở đây. Bây giờ mình hết đất rồi. Nói chung đất còn lại cũng làm rất khó khăn, hoặc là không đủ diện tích, hoặc là không đủ quy mô", ông Mười nói.
Từ vùng đất lỡ hẹn đến tầm nhìn mới
Sau hơn 30 năm chờ đợi, Bình Quới - Thanh Đa đang đứng trước cơ hội hiện thực hóa những định hướng phát triển từng nhiều lần dang dở. Phía trước vẫn còn nhiều công việc phải thực hiện, từ bồi thường, tái định cư đến đầu tư hạ tầng và xây dựng các công trình theo quy hoạch. Tuy nhiên, với những chuyển động đang diễn ra, bán đảo này đang dần bước ra khỏi câu chuyện của một dự án kéo dài nhiều thập kỷ để trở thành một phần trong tầm nhìn phát triển mới của TP.HCM.
Nếu được triển khai đúng hướng, Bình Quới - Thanh Đa không chỉ thay đổi diện mạo của một vùng đất ven sông, mà còn có thể góp phần hình thành thêm một cực phát triển mới cho thành phố trong nhiều thập niên tới.
