Tỷ phú Malaysia Jeffrey Cheah: 'Đừng lạm dụng nợ vay như tôi từng vay 200% vốn'
Không chỉ là một tỷ phú, ông Tan Sri Sir Dr. Jeffrey Cheah còn được vinh danh là "Anh hùng từ thiện châu Á" với 12 bằng Tiến sĩ danh dự và tước Hiệp sĩ do Hoàng gia Anh trao tặng. Bên lề SME Forum 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Tập đoàn Sunway của Malaysia đã chia sẻ câu chuyện cuộc đời đầy thăng trầm, từ một thị trấn mỏ nhỏ bé đến hệ sinh thái đa ngành hàng đầu.
Bài học từ vụ suýt phá sản vì vay nợ 200%
Xuất thân từ một thị trấn khai thác mỏ thiếc tại Malaysia, Jeffrey Cheah thừa nhận mình không phải là học sinh xuất sắc nhưng luôn có tư duy vượt qua các kỳ thi. Sau khi du học Australia và trở về với tấm bằng kế toán kinh doanh, ông làm việc cho cha mình, một người không biết chữ. "Điểm nhất quán duy nhất của ông là sự bất nhất", ông kể lại. Nhận ra không thể phát triển trong môi trường đó, ông chuyển sang làm kế toán trưởng cho một nhà máy lắp ráp ô tô trước khi tự mua một mỏ khai thác nhỏ và bắt đầu hành trình kinh doanh quần quật từ 6 giờ sáng đến 12 giờ đêm.
Từ mỏ thiếc đó, Sunway đã mở rộng sang khai thác đá, xây dựng, thương mại, sản xuất, giáo dục, y tế và phát triển hai công viên giải trí thành công bậc nhất tại Malaysia. Tuy nhiên, sự nghiệp của ông ghi dấu hai lần cận kề bờ vực phá sản.
"Trong kinh doanh, giá trị cốt lõi quan trọng nhất là việc xây dựng niềm tin", ông nhấn mạnh. Nhờ xây dựng thương hiệu dựa trên sự trung thực, các ngân hàng và đối tác luôn cảm thấy an tâm khi làm việc với ông. Đợt suy thoái 1985-1986 tại Malaysia khiến dòng tiền cạn kiệt, chủ nợ đồng loạt đòi tiền. Thay vì bỏ trốn, ông chủ động tìm gặp ngân hàng, thừa nhận khoản nợ và trình bày kế hoạch phục hồi chi tiết.
Đến khủng hoảng tài chính châu Á 1997-1998, tình hình tồi tệ hơn rất nhiều. "Vốn của tôi chỉ có 1 tỷ nhưng tôi đã vay tới 3 tỷ, tỷ lệ đòn bẩy vọt lên 200%", ông chia sẻ. Các ngân hàng liên tục giải ngân không cần tài sản thế chấp vì quá tin tưởng vào cá nhân ông. Khi bão tài chính quét qua, lãi suất vay vọt lên tới 28%, Sunway tưởng chừng đã gục ngã hoàn toàn. May mắn thay, đến năm 1999, quỹ đầu tư chính phủ Singapore GIC do cố Thủ tướng Lý Quang Diệu thành lập đã rót 1 tỷ USD giúp tái cấu trúc.
"Bài học lớn nhất của tôi là tuyệt đối không lạm dụng nợ vay và không bao giờ trốn tránh trách nhiệm với các chủ nợ", ông khẳng định.
Con số ảo mộng của bất động sản Việt Nam
Quan sát thị trường Việt Nam, Jeffrey Cheah nhận định đây là một thị trường hơn 102 triệu dân chăm chỉ với nền kinh tế đang bứt phá, khá giống bối cảnh Malaysia khoảng 20 năm về trước. Tuy nhiên, ông thẳng thắn cảnh báo: "Khi quan sát mức giá đất tại các dự án ven sông ở thời điểm hiện tại, tôi cho rằng đó là những con số ảo mộng, không dựa trên nền tảng thực tế".
Những mức giá hàng ngàn USD mỗi mét vuông không thể duy trì bền vững và sẽ buộc phải điều chỉnh về đúng giá trị thực tế. Ông so sánh với trải nghiệm tại Nhật Bản vào thập niên 1980, khi bong bóng bất động sản cuối cùng cũng vỡ. "Sự vận động của chu kỳ là quy luật tất yếu", ông nói.
Một điểm nữa là mức lãi suất cho vay tại Việt Nam hiện vẫn khá cao, dao động từ 8% đến 12%, trong khi Sunway tiếp cận nguồn vốn quốc tế chỉ ở mức 3,5%. Khác biệt về chi phí vốn này là áp lực cực kỳ lớn, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải quản trị ròng tiền hết sức thận trọng.
Về kế hoạch của Sunway tại Việt Nam, ông cho biết nếu bước vào thị trường, tập đoàn sẽ mang theo một hệ sinh thái rộng, bao gồm từ giáo dục, hệ thống y tế tư nhân đến quản lý trung tâm thương mại. "Nguyên tắc bất di bất dịch của chúng tôi để thành công là phải tìm được đối tác bản địa thực sự am hiểu địa phương", ông nhấn mạnh.
Đối với các dự án hạ tầng quốc gia như đường sắt đô thị TOD, Sunway có bề dày kinh nghiệm xây dựng trọn gói các tuyến đường sắt tại Malaysia. Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng bài toán khó nhất luôn nằm ở đền bù và giải phóng mặt bằng. "Doanh nghiệp không thể tự giải quyết mà cần sự hỗ trợ bằng các chính sách nhất quán, quyết liệt từ chính phủ".
Nguồn vốn quan trọng nhất để xây dựng quốc gia luôn là con người
Jeffrey Cheah khẳng định: "Nguồn vốn quan trọng nhất để xây dựng một quốc gia luôn là nguồn vốn con người". Ông dẫn chứng việc cố Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu đã thu hút rất nhiều nhân tài từ Malaysia. Bản thân ông từng được Singapore và Australia chào mời cấp thẻ thường trú nhân nhưng từ chối vì muốn ở lại cống hiến cho quê hương Malaysia.
Với tư cách người điều hành hệ thống đại học và bệnh viện tư nhân hàng đầu, ông chia sẻ giải pháp cho bài toán nhân lực chất lượng cao. Trong giáo dục, Sunway mời đại diện các ngành công nghiệp đến trường trao đổi trực tiếp với sinh viên về những kỹ năng thực tiễn. Nhờ mô hình này, sinh viên tốt nghiệp luôn đứng đầu về tỷ lệ có việc làm. Hơn thế nữa, chương trình phục vụ cộng đồng được đưa vào học bắt buộc để rèn luyện nhân cách.
Trong lĩnh vực y tế, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gỡ bỏ các quy định cứng nhắc để mời gọi chuyên gia quốc tế. "Việc đóng cửa với tinh hoa y học thế giới là một sự lãng phí tài nguyên rất lớn đối với bất kỳ quốc gia nào".
Lời khuyên cốt lõi cho doanh nhân trẻ Việt Nam
Jeffrey Cheah gửi lời khuyên rõ ràng đến các doanh nhân trẻ tại Việt Nam trong giai đoạn nhiều thách thức: "Đừng bao giờ lạm dụng đòn bẩy tài chính. Đừng đi vay một cách điên rồ như cách tôi từng vay 200% vốn chủ sở hữu trong quá khứ".
Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ một cái đầu lạnh, minh bạch với đối tác và trung thành tuyệt đối với hệ giá trị cốt lõi. "Bạn có thể không tạo ra những khoản siêu lợi nhuận chớp nhoáng, công ty của bạn có thể đi chậm hơn, nhưng nền tảng tài chính an toàn sẽ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và bạn có thể yên tâm tận hưởng giấc ngủ mỗi đêm".
Kinh doanh suy cho cùng là một hành trình dài hạn gắn liền với quản trị rủi ro, và bài học từ những cơn giông bão trong quá khứ của vị tỷ phú này chính là kim chỉ nam quý giá cho thế hệ doanh nhân mới.
