Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm: Tiến độ chênh lệch, nhiều đoạn vẫn 'đóng băng'
Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm dài 8,9 km đi qua các phường Gia Định, Bình Thạnh, An Nhơn và Bình Lợi Trung (thuộc địa bàn quận Bình Thạnh và Gò Vấp cũ) được kỳ vọng sẽ giải quyết đồng thời các vấn đề về môi trường, thoát nước và chỉnh trang đô thị cho một trong những tuyến rạch ô nhiễm nhất TP.HCM. Tuy nhiên, sau thời gian triển khai, tiến độ dự án đang có sự chênh lệch rõ rệt giữa các đoạn.
Nhiều khu vực vẫn im lìm, nhà dân chưa di dời
Tại gói thầu XL01 (đoạn từ cầu Bùi Đình Túy đến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè), thuộc phường Gia Định và Bình Thạnh, hầu như chưa có thay đổi đáng kể nào. Các dãy nhà lụp xụp vươn ra lòng kênh vẫn tồn tại, tạo nên cảnh quan ngổn ngang. Mặc dù một số ít hộ dân đã dọn dẹp và bàn giao mặt bằng, phần lớn vẫn tiếp tục bám trụ, chưa đồng loạt giao đất.
Nguyên nhân chính được xác định là do chưa thống nhất về giá bồi thường. Nhiều hộ dân tại đây vẫn đang chờ đợi phương án cụ thể từ cơ quan chức năng, trong khi tiếp tục sinh sống trong những căn nhà tạm bợ, lấn chiếm hành lang kênh rạch.
Gói thầu XL02: Khởi công nhưng chưa thể triển khai quy mô
Tại gói thầu XL02 (đoạn từ đường Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến, bao gồm các nhánh rạch Bình Lợi và Bình Triệu), dù đã khởi công từ ngày 18/11/2025 nhưng hiện tại vẫn chủ yếu dừng ở công tác dọn dẹp. Việc thi công quy mô lớn chưa thể triển khai. Ở đoạn gần cầu Phan Chu Trinh, chỉ có một vài máy ép cọc và máy xúc hoạt động trên phần diện tích nhỏ hẹp vừa được giải tỏa.
Điểm sáng duy nhất tại gói thầu XL03
Điểm sáng của dự án hiện nay nằm ở gói thầu XL03 (đoạn từ sông Vàm Thuật đến cầu Lương Ngọc Quyến). Gói thầu này khởi công từ tháng 5/2025 với thời gian thi công 450 ngày. Theo ghi nhận vào giữa tháng 3, không khí thi công trên đoạn này rất khẩn trương với hàng chục máy móc và nhân lực được huy động.
Theo kế hoạch, đoạn trước Trường Đại học Văn Lang dự kiến thông xe kỹ thuật vào tháng 4 tới và hoàn thành cơ bản các hạng mục vào tháng 6. Toàn bộ gói thầu XL03 được đặt mục tiêu hoàn tất vào tháng 11 năm nay.
Áp lực giải phóng mặt bằng và công tác tái định cư
Toàn bộ dự án cải tạo Rạch Xuyên Tâm có tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng, trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chiếm gần 14.000 tỷ đồng. Dự án ảnh hưởng đến khoảng 2.200 hộ dân và tổ chức, tạo áp lực lớn cho công tác giải phóng mặt bằng tại khu vực Bình Thạnh và Gò Vấp cũ.
Để phục vụ tái định cư, TP.HCM đang triển khai dự án nhà ở xã hội tại số 4 Phan Chu Trinh (phường Bình Thạnh), gồm 3 khối chung cư 20 tầng tích hợp chức năng thương mại - dịch vụ. Đây được kỳ vọng là nơi bố trí chỗ ở mới cho các hộ dân bị ảnh hưởng, góp phần đảm bảo an sinh trong quá trình thực hiện dự án.
Thống kê và mục tiêu hoàn thành
Theo thống kê, đến nay đã có 2.011 hộ được chi trả tiền bồi thường, trong đó 787 hộ đã bàn giao mặt bằng. Thành phố đặt mục tiêu hoàn tất công tác giải tỏa trước tháng 6, hướng tới đưa toàn bộ dự án về đích vào năm 2028.
Tuy nhiên, với tình trạng thi công bị chia cắt và những khó khăn trong giải phóng mặt bằng, việc đạt được các mốc thời gian này vẫn đang là thách thức không nhỏ đối với dự án cải tạo rạch ô nhiễm bậc nhất TP.HCM.
