Nhà ở xã hội tại Tp.HCM: Bức tranh tích cực và những thách thức cần tháo gỡ
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và công nhân tại các đô thị lớn ngày càng gia tăng, việc phát triển nhà ở xã hội (NOXH) đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Đặc biệt, tại Thành phố Hồ Chí Minh (Tp.HCM), nơi có áp lực nhà ở cao nhất cả nước, chương trình này đang được đẩy mạnh với những kết quả ban đầu đáng ghi nhận, song vẫn tồn tại nhiều khó khăn cần giải quyết để đảm bảo tính bền vững và công bằng.
Thành tựu nổi bật và mục tiêu đầy tham vọng
Theo báo cáo từ Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM (HoREA) dựa trên dữ liệu của Bộ Xây dựng và Sở Xây dựng Tp.HCM, năm 2025 ghi nhận sự bứt phá trong phát triển NOXH. Thành phố đã hoàn thành 14 dự án với tổng cộng 13.040 căn hộ, đạt 100% kế hoạch đề ra. Con số này không chỉ phản ánh nỗ lực của địa phương mà còn là tiền đề quan trọng cho các mục tiêu dài hạn.
Tp.HCM đang hướng tới kế hoạch phát triển 181.257 căn NOXH trong giai đoạn từ 2026 đến 2030, với riêng năm 2026 phải đạt khoảng 28.500 căn. Ngay từ đầu năm 2026, thành phố đã khởi công 2 dự án mới với 2.656 căn hộ và có thêm một dự án đủ điều kiện huy động vốn. Hiện tại, Tp.HCM đang có 11 dự án NOXH đang thi công với quy mô khoảng 9.700 căn, cùng với việc chủ động chuẩn bị khoảng 1.730 ha quỹ đất để phát triển trong tương lai.
Điểm nghẽn cần tháo gỡ: Vốn vay và quy định pháp lý
Dù đạt được những thành tựu ban đầu, thị trường NOXH tại Tp.HCM vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM, chỉ ra rằng chủ đầu tư các dự án NOXH hiện chưa được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội trong giai đoạn 2024–2030. Trong khi đó, người mua nhà phải vay với lãi suất khoảng 5,4%/năm, mức được đánh giá là khá cao so với giai đoạn trước và nhiều quốc gia khác, làm giảm khả năng tiếp cận của người thu nhập thấp.
Một vấn đề khác xuất phát từ Luật Nhà ở 2023, khi không còn tiêu chí về cư trú. Việc bỏ điều kiện này đã dẫn đến tình trạng người dân từ nhiều địa phương cùng đăng ký mua NOXH tại các đô thị lớn, gây áp lực lên hệ thống xét duyệt. Ví dụ, một dự án NOXH ở Quận 10 (cũ) chỉ có 750 căn hộ nhưng nhận tới hơn 12.000 hồ sơ đăng ký, dẫn đến quá tải và tiềm ẩn nguy cơ thiếu minh bạch. Bên cạnh đó, quy định hiện hành chưa xác định rõ các nhóm đối tượng ưu tiên, khiến người có nhu cầu thực sự phải chờ đợi kéo dài hoặc tham gia bốc thăm.
Kiến nghị và giải pháp cho tương lai
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, HoREA đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng:
- Hoàn thiện cơ chế tín dụng ưu đãi: Cần xem xét giảm lãi suất vay cho cả chủ đầu tư và người mua NOXH xuống mức hợp lý hơn, đồng thời mở rộng tiếp cận vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội.
- Điều chỉnh tiêu chí cư trú: Bổ sung lại tiêu chí cư trú theo hướng linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo đúng đối tượng thụ hưởng, tránh tình trạng đăng ký tràn lan.
- Xác định rõ nhóm ưu tiên: Cần phân loại rõ ràng các đối tượng ưu tiên để đảm bảo công bằng và hiệu quả trong việc phân phối nhà ở.
- Tách vai trò xét duyệt: Đề xuất giao việc xét duyệt hồ sơ cho cơ quan chức năng hoặc hệ thống số hóa, thay vì để chủ đầu tư tự lập danh sách, nhằm nâng cao tính minh bạch và giảm áp lực cho doanh nghiệp.
Ngoài ra, Tp.HCM cần đẩy nhanh tiến độ lựa chọn nhà đầu tư, giải phóng mặt bằng và tận dụng hiệu quả quỹ đất đã chuẩn bị để gia tăng nguồn cung. Trên phạm vi cả nước, năm 2025 đã hoàn thành 102.633 căn NOXH, vượt 2% kế hoạch, với 90 dự án mới được khởi công. Tính đến cuối tháng 2/2026, cả nước có 737 dự án NOXH đang triển khai, cung cấp khoảng 701.247 căn hộ, đạt hơn 70% mục tiêu toàn giai đoạn. Những con số này cho thấy tiến độ ổn định, tạo nền tảng vững chắc cho các năm tiếp theo trong việc đảm bảo an sinh xã hội thông qua nhà ở.
