Nghịch lý nhà tái định cư bỏ hoang: Thừa và thiếu cùng tồn tại
Tình trạng nhà tái định cư bỏ hoang trong khi thiếu trầm trọng nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá mềm cho người nghèo đô thị, người có thu nhập trung bình là một nghịch lý tồn tại nhiều năm qua tại TP.HCM cũng như nhiều địa phương trên cả nước. Một bức tranh tưởng chừng vô lý nhưng đã kéo dài hàng thập niên, gây lãng phí tài sản công và ảnh hưởng đến an sinh xã hội.
Thực trạng đáng báo động tại các đô thị lớn
Hàng vạn căn nhà tái định cư đang trong tình trạng bỏ hoang, không được sử dụng. Điển hình là hàng ngàn căn hộ tái định cư tại các khu đất kim cương của TP.HCM, qua tới 4 phiên đấu giá vẫn ế ẩm. Trong khi đó, hàng triệu người có thu nhập trung bình, thậm chí thu nhập khá, không thể có được chỗ an cư ổn định. Nghịch lý thừa - thiếu này cứ tồn tại năm này qua năm khác và đến nay vẫn chưa có lời giải thỏa đáng.
Những đề xuất và vướng mắc trong quá khứ
Thực tế, TP.HCM từng đề xuất chuyển một phần căn hộ tái định cư dư thừa sang nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu người dân và tránh lãng phí. Vấn đề này cũng từng được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm và đưa ra thảo luận tại các phiên họp về kế hoạch phát triển kinh tế. Tuy nhiên, do nhiều vướng mắc, đặc biệt là khâu định giá, nên tình trạng chỗ thiếu cứ thiếu, nơi thừa cứ thừa vẫn tiếp diễn.
Khâu định giá đất là điểm tắc nghẽn chính, không chỉ riêng với nhà tái định cư mà còn ở nhiều lĩnh vực khác. Khi khâu này bị ách tắc, các khâu sau cũng bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, hàng loạt quy định và pháp lý giữa hai loại nhà này có sự khác biệt, khiến việc hoán đổi từ nhà tái định cư sang nhà ở xã hội dù mang lại lợi ích kép vẫn giậm chân tại chỗ.
Giải pháp mới: Chuyển sang nhà ở thương mại giá bình dân
Một cánh cửa mới đang được mở ra để giải quyết khối tài sản công khổng lồ đang bị lãng phí này: chuyển nhà tái định cư sang nhà ở thương mại giá bình dân. Đây là phân khúc mà Chính phủ đang thúc đẩy phát triển để bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho mọi người dân.
Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ đã đề nghị các địa phương:
- Tăng cường quỹ đất dành cho các dự án nhà ở thương mại có giá phù hợp với người dân có thu nhập trung bình.
- Đẩy nhanh quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch chung xây dựng, trong đó nghiên cứu ưu tiên bố trí quỹ đất làm nhà ở thương mại có giá phù hợp.
Trong bối cảnh hàng vạn căn nhà tái định cư bỏ hoang, việc chuyển sang nhà ở thương mại có giá phù hợp được xem là "một mũi tên trúng nhiều đích". Giải pháp này vừa tận dụng được quỹ nhà bỏ hoang, vừa đáp ứng nhu cầu của người dân, vừa góp phần giải quyết các vấn đề an sinh xã hội. Nếu nhà ở xã hội bị ràng buộc bởi nhiều quy định, thì nhà ở thương mại có thể linh hoạt và dễ thở hơn trong triển khai.
Những bước tiến trong công tác quản lý
TP.HCM vừa ban hành Quy chế hoạt động mới cho Hội đồng Thẩm định giá đất, nhằm tạo ra cơ chế hoạt động hiệu quả và đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị bền vững. Điều này có nghĩa là vấn đề tắc nghẽn nhất trong chuyển đổi - định giá đất - đã có cơ sở để giải quyết.
Nhìn lại thời gian qua, lãnh đạo chính quyền TP.HCM đã thực hiện nhiều biện pháp hướng tới nâng cao chất lượng đời sống người dân, như thu hồi "đất vàng" để làm công viên, khu tưởng niệm. Ngay cả các dự án quây tôn chưa sử dụng cũng được cải tạo để tăng mảng xanh và thay đổi diện mạo đô thị. Với những hành động thiết thực đó, người dân TP hoàn toàn có quyền kỳ vọng lãnh đạo sẽ có phương án giải quyết dứt điểm nghịch lý thừa nhà tái định cư, thiếu nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ trên địa bàn.
Ý nghĩa trên phạm vi cả nước
Việc giải quyết dứt điểm nghịch lý nhà tái định cư bỏ hoang không chỉ là vấn đề của TP.HCM mà còn cần được áp dụng rộng rãi trên cả nước. Điều này sẽ giúp tránh lãng phí tài sản công, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang tận dụng mọi nguồn lực để bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của sự giàu có và thịnh vượng cho toàn dân tộc. Giải pháp chuyển đổi sang nhà ở thương mại giá bình dân không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần ổn định xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
