Nhà thầu lo ngại chậm tiến độ dự án trọng điểm trước áp lực nhiên liệu
Những biến động gần đây về giá nhiên liệu và chi phí vận chuyển đang tạo ra áp lực đáng kể cho các dự án hạ tầng đang trong giai đoạn thi công. Nhiều nhà thầu bày tỏ lo ngại rằng tiến độ và ngân sách của các công trình trọng điểm có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu tình hình không sớm được cải thiện.
Áp lực từ biến động giá và nguồn cung
Trong những ngày qua, sự biến động của giá xăng dầu trên thị trường thế giới đã kéo theo sự gia tăng của cước vận tải và giá cả nhiều loại vật liệu xây dựng thiết yếu, bao gồm đá, cát, thép và xi măng. Điều này đặt gánh nặng lớn lên các dự án hạ tầng, đặc biệt là trong bối cảnh chi phí nhiên liệu thường chiếm từ 30% đến 50% tổng chi phí máy thi công cho các công trình giao thông.
Ngay trong quý đầu năm, giá các vật liệu xây dựng cơ bản đã tăng hơn 10%, theo thông tin từ Tập đoàn Đèo Cả. Sự biến động mạnh này tác động trực tiếp đến cơ cấu chi phí của các nhà thầu, làm gia tăng rủi ro cho việc hoàn thành dự án đúng hạn.
Tình trạng khan hiếm nhiên liệu tại công trường
Không chỉ đối mặt với giá cả leo thang, nhiều đơn vị thi công còn phải đối phó với tình trạng khan hiếm nguồn cung nhiên liệu tại các công trường. Chẳng hạn, tại dự án cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng ở Lạng Sơn, nhu cầu tiêu thụ dầu lên đến khoảng 90.000 lít mỗi ngày. Tuy nhiên, mỗi cửa hàng xăng dầu chỉ cho phép mua khoảng 500 lít, trong khi mỗi đơn vị thi công cần từ 5.000 đến 20.000 lít mỗi ngày.
Dù các nhà thầu sẵn sàng hỗ trợ thêm 20% đến 30% cước vận chuyển, nguồn cung vẫn không đủ để đáp ứng nhu cầu. Đồng thời, cước vận chuyển vật liệu từ mỏ về công trường đã tăng từ 30% đến 40% so với đầu tháng 2, làm trầm trọng thêm khó khăn về tài chính.
Tại miền Nam, công trường dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây cũng chứng kiến cảnh nhân sự phải túc trực, phân tán đến nhiều cây xăng để gom từng lít dầu cho hệ thống máy móc đang hoạt động. Tình hình tương tự xảy ra tại dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc ở Kiên Giang, một công trình trọng điểm phục vụ APEC 2027.
Đại diện Tổng công ty Xây dựng công trình hàng không (ACC) cho biết, dự án này cần khoảng 10.000 lít dầu diesel mỗi ngày để vận hành từ 160 đến 180 đầu máy thi công. Tuy nhiên, từ đầu tháng 3, nhà cung cấp chỉ cấp khoảng 2.000 đến 3.000 lít mỗi ngày. Việc thiếu nhiên liệu đã khiến khoảng 60% thiết bị phải dừng hoạt động và nhiều lái xe, lái máy tạm nghỉ, làm gia tăng nguy cơ chậm tiến độ đáng kể.
Nguy cơ vượt tổng mức đầu tư và đề xuất hỗ trợ
Trước bối cảnh thách thức về nguồn cung và chi phí nhiên liệu, nhiều chủ đầu tư lo ngại rằng các dự án khó có thể hoàn thành đúng tiến độ. Hơn nữa, do phần lớn hợp đồng thi công được ký theo đơn giá tại thời điểm lập dự án và chưa có cơ chế điều chỉnh khi chi phí tăng đột biến, tổng mức đầu tư thực tế cũng đối mặt với nguy cơ vượt mức phê duyệt.
Để ứng phó, nhiều nhà thầu và doanh nghiệp dự án đã chủ động triển khai các biện pháp như tối ưu hóa kế hoạch thi công để tiết kiệm nhiên liệu, điều chỉnh lịch vận hành máy móc, và ưu tiên sử dụng thiết bị tiết kiệm nhiên liệu. Tập đoàn Đèo Cả, dưới sự lãnh đạo của Tổng giám đốc Nguyễn Quang Huy, đã chủ động tìm thêm nhà cung cấp, tăng cường dự trữ nhiên liệu tại công trường và tái tổ chức kế hoạch thi công.
Tuy nhiên, các nỗ lực tự thân chỉ có thể giúp duy trì hoạt động trong ngắn hạn. Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đã có văn bản gửi Thủ tướng kiến nghị tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xây dựng. Cụ thể, VACC đề xuất cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng, áp dụng từ tháng 3 cho đến khi giá xăng dầu ổn định trở lại.
Bên cạnh đó, hiệp hội kiến nghị có cơ chế ổn định chi phí vận chuyển liên quan đến nhiên liệu, đồng thời chỉ đạo các địa phương kiểm soát chặt giá vật liệu rời và xử lý tình trạng tăng giá bất hợp lý. Trong trường hợp giá nhiên liệu tiếp tục biến động mạnh do ảnh hưởng từ các xung đột tại Trung Đông, VACC cũng đề nghị xem xét vận dụng quy định về bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng xây dựng.
Nhìn chung, việc bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm trong bối cảnh hiện nay đòi hỏi sự hỗ trợ kịp thời từ phía cơ quan quản lý, cùng với những nỗ lực phối hợp từ các nhà thầu và doanh nghiệp để vượt qua thách thức về nhiên liệu và chi phí.
