Thông điệp "Nhà là để ở, không phải để kinh doanh, tích sản" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về phát triển nhà ở xã hội (NOXH) đang trở thành kim chỉ nam mang tính bước ngoặt cho thị trường bất động sản (BĐS). Theo TS Nguyễn Đức Kiên - nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, mục tiêu quan trọng nhất trong 10 năm tới là giải quyết chỗ ở, an cư cho người dân. Sự thay đổi tư duy này sẽ tác động mạnh mẽ đến việc xây dựng hành lang pháp lý, bao gồm sửa Luật Đất đai, Luật Kinh doanh BĐS, Luật Nhà ở, Luật Đầu tư và Luật Quy hoạch, nhằm hình thành các khu đô thị vừa túi tiền với hạ tầng dịch vụ công cộng đồng bộ.
Chuyển hướng từ thương mại sang nhà ở xã hội
Định hướng mới buộc các chủ đầu tư phải chuyển đổi từ phân khúc thương mại trung và cao cấp sang NOXH, giúp triệt tiêu các cơn sốt ảo và kéo giá nhà đi xuống nhờ tăng mạnh nguồn cung thực. Nhà nước sẽ đóng vai trò chủ đạo bằng cách giao đất sạch cho doanh nghiệp nhằm giảm tối đa giá thành xây dựng, đồng thời đầu tư hạ tầng, trường học, trạm y tế và khu vui chơi xung quanh. Ông Kiên nhận định: "Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, ngân sách có thể đáp ứng yêu cầu về NOXH. Nợ công hiện ở mức 34% GDP nên còn dư địa để tăng nợ công phục vụ phát triển BĐS và an cư lạc nghiệp cho người dân."
Mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030
Theo kế hoạch, đến năm 2030, toàn quốc phải hoàn thành khoảng 1 triệu căn NOXH. Riêng năm 2026, cả nước cần hoàn thành hơn 158.700 căn. Trong 4 tháng đầu năm 2024, đã khởi công thêm 40 dự án với 36.590 căn, hoàn thành 5.426 căn, tương đương 3% kế hoạch năm. Tín dụng BĐS hiện chiếm khoảng 25% tổng dư nợ hệ thống ngân hàng thương mại, nhưng chưa tách bạch rõ ràng giữa vay phát triển NOXH và nhà ở thương mại.
Gỡ nút thắt về vốn và lãi suất
Để khơi thông thị trường, các khoản vay NOXH sẽ được Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ người mua và thuê mua, tạo tính thanh khoản. Với gói 145.000 tỷ đồng từ 9 ngân hàng thương mại, điểm nghẽn nằm ở tư duy cho rằng lãi suất phải cố định 6,5%. Thực tế, ngân hàng là doanh nghiệp kinh doanh tiền, phải vận hành theo quy luật thị trường. Chính phủ định hướng lãi suất vay nhà ở thấp hơn thị trường 2-3% (ví dụ lãi suất bình thường 12%/năm thì vay NOXH ở mức 9%/năm). Ông Nguyễn Đức Kiên khẳng định: "Các ngân hàng thương mại có quyền tự chủ, căn cứ vào khả năng, lợi nhuận, tiết giảm chi phí và điểm tín dụng để quyết định mức giảm lãi suất. Họ không thể cho vay bằng lãi suất huy động 6-6,5%." Việc kiểm soát chặt chẽ, minh bạch đối tượng thụ hưởng và cơ chế mua bán sẽ đảm bảo chính sách nhà ở không bị trục lợi, đưa nhà về đúng giá trị cốt lõi là phục vụ an cư lạc nghiệp.
