Từ một địa phương công nghiệp trọng điểm, Đồng Nai đang đứng trước bước ngoặt phát triển mới khi sở hữu hàng loạt lợi thế chiến lược về hạ tầng giao thông, logistics và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không chỉ là tận dụng cơ hội để bứt phá tăng trưởng mà còn phải xây dựng mô hình phát triển bền vững, thích ứng với xu hướng chuyển đổi xanh và chuyển đổi số toàn cầu.
Chuyển đổi mô hình tăng trưởng để đón cơ hội từ Long Thành
Đồng Nai đang đứng trước cơ hội phát triển mới khi hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, dần thành hình. Người Đưa Tin đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Bình, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), về việc tận dụng thời cơ này. Ông Bình nhấn mạnh Đồng Nai cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, số hóa và phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại.
PV: Sân bay Long Thành đang được kỳ vọng trở thành động lực phát triển mới của Đồng Nai. Theo ông, công trình này sẽ mở ra những cơ hội gì cho địa phương?
Ông Nguyễn Đức Bình: Sân bay Long Thành là cơ hội lịch sử để Đồng Nai tái cấu trúc nền kinh tế. Nếu được quy hoạch tốt, khu vực này có thể giúp Đồng Nai chuyển từ trung tâm sản xuất dựa nhiều vào lao động phổ thông sang trung tâm logistics giá trị cao, thương mại điện tử, bảo trì hàng không, kho lạnh, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ kỹ thuật.
Tuy nhiên, nếu phát triển thiếu kiểm soát, lợi thế đó cũng có thể kéo theo ùn tắc giao thông, phát thải lớn, áp lực nhà ở, ngập đô thị và phát triển bất động sản phân tán. Do đó, theo tôi, Đồng Nai cần định hướng Sân bay Long Thành trở thành "green gateway" - cửa ngõ xanh của vùng. Điều này đòi hỏi logistics phải chuyển dần sang phát thải thấp, tăng vận tải đường sắt, đường thủy, ứng dụng nền tảng số để tối ưu vận chuyển và thúc đẩy xe điện ở các tuyến ngắn. Đáng mừng là một số dự án đường sắt kết nối sân bay đang được thành phố xúc tiến triển khai.
PV: Để biến cơ hội đó thành động lực tăng trưởng dài hạn, Đồng Nai cần thay đổi mô hình phát triển như thế nào?
Ông Nguyễn Đức Bình: Đồng Nai không thể tiếp tục phát triển theo tư duy của một tỉnh công nghiệp truyền thống như trước đây mà cần thay đổi căn bản cách tiếp cận trong quản trị phát triển.
Trước đây, nhiều địa phương chủ yếu mở rộng khu công nghiệp, thu hút dự án rồi xử lý môi trường theo từng vụ việc phát sinh. Nhưng với vai trò của một đô thị quy mô lớn, có tính liên kết vùng mạnh, Đồng Nai cần chuyển sang mô hình quản trị dựa trên năng lực chịu tải môi trường, hiệu quả sử dụng tài nguyên, chất lượng sống và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo tôi, chuyển đổi xanh không nên chỉ được xem là nhiệm vụ của ngành môi trường mà phải trở thành tiêu chí đầu vào cho toàn bộ mô hình tăng trưởng mới. Đồng Nai đang sở hữu nhiều lợi thế chiến lược như sân bay Long Thành, hệ thống đường cao tốc, vành đai, cảng biển, logistics và vị trí cửa ngõ kết nối Tp.HCM với Tây Nguyên, Nam Trung Bộ. Tuy nhiên, chính những lợi thế này cũng kéo theo áp lực lớn về phát thải khí nhà kính, tiêu thụ năng lượng, nước thải, chất thải và giao thông hàng hóa. Nếu không chuyển đổi kịp thời, chi phí môi trường và chi phí carbon trong tương lai sẽ rất lớn.
PV: Trong bức tranh phát triển mới đó, ông đánh giá như thế nào về tiềm năng phát triển logistics của Đồng Nai?
Ông Nguyễn Đức Bình: Đồng Nai có rất nhiều lợi thế để phát triển logistics. Hiện nay, địa phương gần như hội tụ đầy đủ các phương thức vận tải gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không trong tương lai gần.
Đặc biệt, khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động, đây sẽ là động lực rất quan trọng để Đồng Nai phát triển thành trung tâm logistics hàng không quy mô lớn. Sân bay không chỉ là một công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia mà còn là hạt nhân để hình thành hệ sinh thái logistics hàng không hiện đại.
Trên nền tảng đó, Đồng Nai có thể phát triển các trung tâm khai thác hàng hóa hàng không (Air Cargo), các khu dịch vụ hậu cần, kho bãi, trung tâm phân phối và các dịch vụ giá trị gia tăng liên quan. Đồng thời, cần kết nối hiệu quả với các phương thức vận tải khác nhằm hình thành mạng lưới logistics đa phương thức, nâng cao năng lực trung chuyển hàng hóa trong nước và quốc tế.
Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh sẽ quyết định năng lực cạnh tranh
PV: Theo ông, Đồng Nai cần làm gì để tận dụng hiệu quả các lợi thế hiện có và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics trong thời gian tới?
Ông Nguyễn Đức Bình: Để trở thành trung tâm logistics quan trọng của cả nước, Đồng Nai cần có chiến lược phát triển tổng thể và dài hạn. Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng giao thông, sân bay, cao tốc và các tuyến kết nối liên vùng, địa phương cần xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển logistics một cách đồng bộ.
Trong đó, yếu tố con người rất quan trọng. Cần đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực logistics chất lượng cao, tăng cường tư vấn, cung cấp thông tin thị trường, kết nối doanh nghiệp với các nguồn dữ liệu và công nghệ mới.
Xu hướng của ngành logistics toàn cầu hiện nay là chuyển đổi kép gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các doanh nghiệp logistics Đồng Nai chắc chắn không thể đứng ngoài xu thế này.
Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tối ưu hóa hoạt động quản trị và hướng tới các mô hình logistics xanh, giảm phát thải. Hiệp hội Logistics Đồng Nai sẽ có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, kết nối mạng lưới và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đặc biệt, nền tảng của quá trình chuyển đổi số phải dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nay, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam cũng đang phối hợp với các cơ quan chức năng đề xuất xây dựng các trung tâm dữ liệu lớn phục vụ ngành logistics. Tôi kỳ vọng Đồng Nai sẽ tham gia tích cực vào quá trình này, coi dữ liệu và công nghệ số là công cụ quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại.
Để Long Thành thực sự trở thành "cửa ngõ xanh" của vùng, logistics cũng cần chuyển dần sang mô hình phát thải thấp, tăng tỷ trọng vận tải đường sắt, đường thủy, ứng dụng nền tảng số để tối ưu vận chuyển và thúc đẩy sử dụng xe điện ở các tuyến ngắn.
Xin chân trọng cảm ơn ông!
