Người dân lắp điện mặt trời mái nhà chỉ cần thông báo UBND cấp xã theo Nghị định 243/2026, có hiệu lực từ ngày 29/6/2026. Đa số hộ gia đình lắp hệ thống đấu nối lưới điện hạ áp phải thực hiện thủ tục này, trừ hệ thống công suất dưới 1kW.
Phân loại thủ tục theo công suất và hình thức đấu nối
Theo Nghị định 243/2026, tùy quy mô công suất và hình thức đấu nối, tổ chức, cá nhân lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ sẽ phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với cơ quan nhà nước. Cụ thể, hệ thống không đấu nối với lưới điện quốc gia có công suất từ 100kW trở lên phải gửi thông báo đến UBND cấp xã nơi lắp đặt, nêu rõ thông tin về chủ đầu tư, công suất, địa điểm, thời gian triển khai và đưa công trình vào vận hành.
Đối với hệ thống đấu nối lưới điện hạ áp (dưới 1kV), tổ chức, cá nhân phải gửi thông báo đến UBND cấp xã trước khi lắp đặt. Riêng hệ thống có công suất dưới 1kW (tính theo công suất inverter) được miễn thủ tục này. Trong khi đó, các hệ thống đấu nối từ cấp điện áp trung áp (1kV đến 35kV) trở lên và không đăng ký bán điện dư phải gửi thông báo đến UBND cấp tỉnh.
Hộ gia đình thông thường phải thông báo trước khi lắp
Như vậy, với hộ gia đình thông thường lắp điện mặt trời mái nhà để dùng trong nhà và đấu nối với lưới điện hạ áp, phần lớn đều phải gửi thông báo cho UBND cấp xã trước khi lắp đặt theo mẫu số 01, trừ trường hợp hệ thống rất nhỏ dưới 1kW. Theo mẫu số 01, tổ chức, cá nhân phải cung cấp các thông tin cơ bản gồm: họ tên, số định danh cá nhân hoặc căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại, mã khách hàng sử dụng điện, vị trí lắp đặt hệ thống.
Ngoài ra, phải khai báo sơ bộ về công trình như kết cấu, chiều cao, diện tích mái; công suất lắp đặt của tấm quang điện, công suất inverter, dung lượng hệ thống lưu trữ (nếu có), phương án xử lý sản lượng điện dư (bán hoặc không bán) và thời gian dự kiến lắp đặt, hoàn thành công trình.
Quy trình thông báo trực tuyến và xử lý quá tải
Việc thông báo được thực hiện trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia, chậm nhất 10 ngày làm việc trước khi lắp đặt. Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền sẽ chuyển thông tin đến các đơn vị quản lý xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường và đơn vị quản lý lưới điện để theo dõi.
Nếu việc lắp đặt có nguy cơ gây quá tải lưới điện hoặc trạm biến áp, đơn vị quản lý lưới điện phải có ý kiến phản hồi trong vòng 3 ngày làm việc để cơ quan tiếp nhận thông báo cho chủ đầu tư tạm dừng triển khai. Ngược lại, nếu sau 10 ngày làm việc kể từ khi gửi thông báo không nhận được phản hồi, tổ chức, cá nhân được phép lắp đặt theo nội dung đã thông báo.
Trường hợp phải đăng ký và được bán điện dư
Nghị định cũng quy định một số trường hợp phải đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà và được UBND cấp tỉnh cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển trước khi triển khai. Đối tượng bắt buộc gồm các hệ thống đấu nối từ cấp điện áp trung áp trở lên và có bán sản lượng điện dư. Ngoài ra, các trường hợp khác có nhu cầu cũng có thể đăng ký để được cấp giấy chứng nhận.
Để được cấp giấy chứng nhận, dự án phải có đầy đủ hồ sơ theo quy định, đáp ứng điều kiện về công suất và có xác nhận của đơn vị quản lý lưới điện rằng việc đấu nối không gây quá tải trạm biến áp hoặc lưới điện tại khu vực.
Theo nghị định mới, hộ gia đình và nhiều đối tượng khác được phép bán điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận, thông thường không vượt quá 50% sản lượng điện phát ra, tăng từ mức 20% trước đây. Đến hết năm 2030, các bên có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn nếu lưới điện đủ khả năng tiếp nhận. Giá mua điện dư được xác định theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước, nhưng không vượt giá trần khung giá phát điện điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ theo từng miền.
