Nhiều khu đất vàng tại TP.HCM do các cơ quan trung ương quản lý đang bị bỏ hoang nhiều năm, gây lãng phí nguồn lực lớn. Điển hình là khu đất tại số 138-140 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Xuân Hòa, quận 1, thuộc quản lý của Bộ Tài chính. Phía sau các dãy nhà cao tầng, hai tòa nhà từng là trụ sở của Cục Thuế TP.HCM và Cục Hải quan TP.HCM nay đã bỏ trống từ đầu năm 2022, chỉ còn nuôi bồ câu.
Nhiều cơ sở nhà đất bỏ hoang
Theo một bảo vệ tại đây, trước đây nơi này hoạt động rất nhộn nhịp với hàng trăm doanh nghiệp và người dân đến liên hệ công việc mỗi ngày. Tuy nhiên, sau khi các đơn vị chuyển đi, tòa nhà trên đất vàng với hàng trăm căn văn phòng vẫn chưa có hướng xử lý, bỏ hoang nhiều năm rất lãng phí.
Kế bên, nhà đất số 140 Nguyễn Thị Minh Khai có diện tích đất 2.467 m2, diện tích sàn 7.249 m2. Năm 2010, Bộ Tài chính giao cho Thuế TP.HCM quản lý, nhưng đơn vị này đã chuyển về trụ sở mới từ năm 2015. UBND TP.HCM nhiều lần kiến nghị Bộ Tài chính chuyển giao khu đất này cho TP quản lý để bố trí cho các cơ quan thiếu trụ sở, như Sở Y tế TP.HCM hiện đang phải làm việc trong khuôn viên công viên Tao Đàn.
Một trường hợp khác là khu đất 901 Hồng Bàng (quận 6 cũ) diện tích 610 m2, sàn sử dụng 1.147 m2. Năm 2012, Bộ Tài chính phê duyệt phương án sắp xếp theo quy hoạch TP, nhưng đến nay hai doanh nghiệp thuộc Bộ Công thương vẫn sử dụng làm trụ sở. Bộ Công thương cho rằng trách nhiệm thuộc Bộ Tài chính, nhưng cần sự đồng thuận. UBND TP.HCM đã có công văn đề nghị thu hồi vì sử dụng không hiệu quả, chưa ký hợp đồng thuê đất.
Giải pháp thu hồi làm nhà ở xã hội
Ông Quách Ngọc Tuấn, Phó giám đốc Sở Tài chính TP.HCM, cho biết trên địa bàn còn hơn 2.000 mặt bằng, hàng trăm hécta đất công do các tổng công ty, tập đoàn nhà nước quản lý nhưng chưa được khai thác hiệu quả, để trống kéo dài. Một số mặt bằng còn cho thuê, hợp tác kinh doanh sai quy định, gây lãng phí, đặc biệt dọc đại lộ Đông Tây.
Trước đây, Nghị quyết 54/2017 cho phép TP.HCM hưởng 50% tiền sử dụng đất từ bán tài sản công gắn liền với đất do trung ương quản lý, nhưng chưa thực hiện được do thiếu hợp tác. TP kiến nghị Chính phủ ủy quyền cho UBND TP chủ động rà soát, xử lý các cơ sở nhà đất sử dụng không hiệu quả, bỏ trống. Quỹ đất thu hồi sẽ ưu tiên phát triển hạ tầng và nhà ở xã hội.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, nhấn mạnh cần xử lý quyết liệt hàng ngàn mặt bằng đất công bỏ trống. Giải pháp là rà soát pháp lý, phân loại, chuyển giao về địa phương, đấu giá hoặc đấu thầu dự án. Cần gắn mã định danh cho từng bất động sản công để theo dõi minh bạch. Quỹ đất có thể hoán đổi để xây trường học, trung tâm y tế, công viên đa chức năng, hiệu quả hơn nhiều so với bỏ phí hiện nay.
TP.HCM còn 421 dự án vướng mắc
Theo Sở Tài chính, TP.HCM có 838 dự án, công trình, khu đất tồn đọng với tổng vốn đầu tư trên 206.000 tỉ đồng, diện tích trên 17.000 ha. Đến nay, 417 dự án đã hoàn thành tháo gỡ, 393 dự án cơ bản hoàn thành, 28 dự án đang thực hiện. Như vậy, còn 421 dự án cần tiếp tục tháo gỡ.
Một điểm sáng là khu đất số 1 Lý Thái Tổ, diện tích hơn 4,4 ha, trước đây là nhà khách Chính phủ do Bộ Ngoại giao quản lý, bỏ trống nhiều năm. Sau khi bàn giao về TP.HCM, nơi đây đã được đầu tư xây dựng công viên, mang lại hiệu quả kinh tế và đời sống tinh thần cho người dân, tăng mảng xanh đô thị.
