LeEco, một startup từng được mệnh danh là 'Tesla của Trung Quốc', đã bị xóa niêm yết khỏi sàn giao dịch chứng khoán Thâm Quyến vào năm 2019, chỉ 6 năm sau khi niêm yết. CEO Jia Yueting nộp đơn xin phá sản tại Mỹ cùng năm, với khoản nợ hơn 3 tỷ USD. Câu chuyện của LeEco trở thành bài học điển hình về tăng trưởng thần tốc mà không có nền tảng tài chính bền vững.
Khởi đầu đầy hứa hẹn
LeEco, tên đầy đủ là Leshi Internet Information & Technology Corp, được thành lập năm 2004 bởi doanh nhân Jia Yueting. Ban đầu, LeEco là một nền tảng video trực tuyến có trả phí tại Trung Quốc, một hình thức khá mới mẻ vào thời điểm đó. Nhờ sự phát triển của Internet và thói quen xem nội dung trên thiết bị di động, LeEco nhanh chóng trở thành một trong những nền tảng phổ biến nhất. Công ty được ví như Sony, Apple hay 'Tesla của Trung Quốc', và Jia Yueting được người dân Trung Quốc kính nể như một 'quân vương' công nghệ.
Năm 2010, LeEco niêm yết trên sàn chứng khoán Thâm Quyến, trở thành công ty công nghệ nội dung video đầu tiên của Trung Quốc lên sàn. Giá trị tài sản của Jia Yueting tăng vọt, đưa ông trở thành tỷ phú giàu thứ 17 Trung Quốc và được mệnh danh là 'Steve Jobs xứ Trung'.
Tham vọng bành trướng và sự sụp đổ
Jia Yueting từng công khai chê Apple đã lỗi thời trong một cuộc phỏng vấn với CNBC, và khiêu chiến với cả Netflix, Amazon và Tesla. Năm 2015, ông tự ví công ty mình với Hitler, nói rằng: 'Triết lý của LeEco là trở nên vĩ đại hay là chết, nhưng không bao giờ tầm thường hóa bản thân'. LeEco mở rộng sang nhiều lĩnh vực: smartphone, TV thông minh, ô tô điện, nội dung giải trí và bán lẻ, gọi chung là 'Ecosystem' – một hệ sinh thái khép kín. Công ty mở văn phòng tại Mỹ, Ấn Độ và có kế hoạch toàn cầu.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng vượt quá năng lực tài chính. LeEco phụ thuộc nặng vào vốn vay và đòn bẩy tài chính thay vì lợi nhuận thực tế. Các nhà phân tích chỉ ra rằng doanh thu không đủ bù đắp chi phí vận hành, dòng tiền âm liên tục trong nhiều quý. Khoản đầu tư vào Faraday Future và mở rộng thị trường Mỹ tiêu tốn hàng trăm triệu USD nhưng không mang lại doanh thu đáng kể.
Bước ngoặt thảm họa
Ngày 20/10/2016, Jia Yueting thuê máy bay chở hàng trăm nhà báo đến San Francisco (Mỹ) tham dự buổi ra mắt mẫu xe điện LeSee Pro. Buổi lễ trở thành 'bom xịt' khi chiếc xe không thể tự chạy ra sân khấu. Tạp chí Fortune gọi đây là 'sự thất bại hoàn toàn'. Sau đó, các nhà cung cấp công khai đòi nợ, cổ phiếu lao dốc, sản phẩm mới thất bại, người tiêu dùng mất niềm tin.
Tháng 7/2017, Trung Quốc ra lệnh đóng băng tài sản cá nhân của Jia Yueting và yêu cầu ông về nước giải trình nợ nần. Khi đó, Jia đang ở Mỹ và từ chối trở về, với lý do 'tập trung phát triển Faraday Future'. Năm 2019, ông nộp đơn xin phá sản tại Mỹ, tuyên bố nợ hơn 3 tỷ USD. Cùng năm, LeEco bị xóa niêm yết khỏi sàn chứng khoán Thâm Quyến.
Bài học từ sự sụp đổ
Jia Yueting từng viết trên WeChat: 'Tôi xin lỗi tận đáy lòng và xin nhận lỗi vì tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng nợ của LeEco. Chúng tôi tăng tốc không suy nghĩ. Chúng tôi đã mở rộng quá mức với tài nguyên hạn chế trong khi theo đuổi chiến lược toàn cầu của mình.' LeEco không phải startup đầu tiên thất bại, nhưng tốc độ sụp đổ và mức độ lan rộng của nó là đặc biệt. Bài học rõ ràng: tăng trưởng nhanh cần đi kèm nền tảng tài chính bền vững.
