Tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn thông báo, dựa trên chỉ đạo từ Trung ương, Chính phủ, Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố, Hà Nội đã hoàn thiện hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch này được xây dựng theo hướng tích hợp, thay thế tình trạng song song hai hệ thống quy hoạch trước đây theo hai luật khác nhau.
Giải quyết chồng chéo và thiếu thống nhất
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, việc tồn tại đồng thời Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đã dẫn đến sự chồng chéo và thiếu thống nhất giữa định hướng phát triển kinh tế-xã hội với tổ chức không gian đô thị. Điều này gây ra nhiều khó khăn trong công tác tổ chức thực hiện. Do đó, việc xây dựng một quy hoạch tích hợp duy nhất trở thành yêu cầu tất yếu và cấp thiết.
Phạm vi nghiên cứu và cấu trúc đô thị
Phạm vi nghiên cứu của quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô, bao gồm 126 xã và phường. Đồng thời, quy hoạch mở rộng không gian kết nối với Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng trung du, miền núi phía bắc, cũng như các hành lang kinh tế quốc gia và quốc tế. Trong cấu trúc này, Hà Nội giữ vai trò hạt nhân và cực tăng trưởng, có trách nhiệm dẫn dắt, lan tỏa và kết nối phát triển toàn vùng.
Quy mô dân số và mục tiêu phát triển
Về quy mô dân số, quy hoạch xác định rõ các mốc thời gian cụ thể: Đến năm 2035, Hà Nội dự kiến đạt khoảng 14-15 triệu người; năm 2045 khoảng 15-16 triệu người; năm 2065 khoảng 17-19 triệu người. Sau đó, dân số sẽ cơ bản giữ ổn định và được khống chế không vượt quá 20 triệu người để đảm bảo ngưỡng chịu tải của đô thị.
Mục tiêu tổng quát của quy hoạch được chia theo từng giai đoạn: Đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc”; đến năm 2045 ngang tầm thủ đô các nước phát triển trong khu vực và thế giới; đến năm 2065 và sau đó trở thành thành phố toàn cầu có chất lượng sống cao.
Cấu trúc không gian mới và trục động lực
Cấu trúc đô thị được định hình theo không gian mở “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”. Trong đó, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái-văn hóa chủ đạo, trở thành không gian phát triển mới mang tính biểu tượng của Thủ đô trong tương lai.
Một trong những nội dung trọng tâm của quy hoạch là đề xuất cấu trúc không gian mới với 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Cấu trúc này thay thế cho cấu trúc cũ gồm 5 vùng đô thị và 5 trục không gian. Các trục động lực đóng vai trò xương sống, kết nối trực tiếp khu vực đô thị trung tâm với các cực tăng trưởng mới và liên kết ra Vùng Thủ đô.
- Trục Nhật Tân-Nội Bài gắn với mô hình đô thị sân bay.
- Trục Hồ Tây-Cổ Loa-Gia Bình hình thành không gian sáng tạo, tài chính và công nghệ cao.
- Trục Quốc lộ 5/Cao tốc Hà Nội-Hải Phòng phát triển logistics thông minh.
- Trục Quốc lộ 1A/Cao tốc Pháp Vân-Cầu Giẽ kết nối mạng lưới kinh tế phía nam.
- Trục Đại lộ Thăng Long-Ba Vì gắn kết kinh tế tri thức với không gian văn hóa xứ Đoài.
- Trục Quốc lộ 32 hướng về Sơn Tây.
- Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng trở thành biểu tượng phát triển mới.
Mạng lưới giao thông và tái thiết đô thị
Quy hoạch bổ sung nhiều tuyến liên vùng, nâng tổng chiều dài mạng lưới metro lên khoảng 1.153km. Mạng lưới này bao gồm đường sắt đô thị nhanh, đường sắt đô thị, đường sắt nhẹ, các tuyến liên vùng và hệ thống vận chuyển tự động. Nó sẽ đóng vai trò quyết định trong việc kéo giãn dân cư nội đô, hình thành các khu đô thị mới gắn với giao thông công cộng, giảm áp lực lên khu vực lõi.
Song song với việc mở rộng không gian phát triển mới là yêu cầu tái thiết đô thị toàn diện và có chọn lọc tại khu vực trung tâm, hai bên sông Hồng, khu phố cổ, phố cũ, hồ Tây và các khu chung cư cũ. Quy hoạch đặt mục tiêu mở rộng cải tạo các vành đai 1, 2, 3, nâng cao chất lượng không gian sống, hạ tầng xã hội và sinh kế cho người dân, đồng thời tạo ra diện mạo đô thị văn minh, hiện đại hơn. Thành phố cũng đặt mục tiêu ngầm hóa trên 40% khu vực lõi đô thị.
Giải quyết vấn đề môi trường và hạ tầng đồng bộ
Quy hoạch nhấn mạnh việc giải quyết triệt để các vấn đề môi trường đô thị. Chiến lược làm sống lại các dòng sông Tô Lịch, Nhuệ, Đáy được đặt song hành với việc chuyển đổi giao thông công cộng sang năng lượng sạch, phát triển công nghệ xử lý rác thải phát điện, tái chế và không chôn lấp.
Báo cáo quy hoạch nghiên cứu đồng bộ 12 lĩnh vực hạ tầng kinh tế-xã hội, từ công nghiệp, dịch vụ, du lịch, nhà ở, y tế, giáo dục, văn hóa đến quốc phòng, an ninh và các loại hình kinh tế mới. Hạ tầng kỹ thuật cũng được xác định toàn diện, bao gồm giao thông, phòng chống thiên tai, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải, rác thải, nghĩa trang và thông tin truyền thông. Việc quy hoạch đồng bộ các lĩnh vực này đảm bảo khi triển khai sẽ không xảy ra tình trạng “hạ tầng đi sau phát triển”.
Kế hoạch thực hiện và phê duyệt
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, ngay sau khi quy hoạch được phê duyệt, thành phố sẽ xây dựng kế hoạch thực hiện, chương trình phát triển đô thị, danh mục dự án ưu tiên, bố trí nguồn lực và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát quy hoạch.
Hồ sơ quy hoạch đã được hoàn thiện theo chỉ đạo của Trung ương, hiện đang xin ý kiến Thường trực Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy và sẽ trình Hội đồng nhân dân thành phố thông qua trước khi báo cáo Bộ Chính trị và chính thức phê duyệt, công bố.
