Bên cạnh những lợi ích rõ rệt cho các khu dân cư dọc theo các tuyến kênh, một hệ lụy đáng lo ngại đang dần hiện rõ: tình trạng ngập lụt cục bộ ngày càng trầm trọng do thiếu không gian thoát nước tự nhiên. Đồng thời, hiện tượng này góp phần làm gia tăng nhiệt độ đô thị thông qua hiệu ứng đảo nhiệt, nguyên nhân chính từ việc bê-tông hóa diện rộng.
Thay đổi tư duy quy hoạch: Từ công trình sang 'thuận thiên'
Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và đô thị đang có nhiều biến chuyển, thậm chí xoay trục, ngày càng nhiều ý kiến cho rằng Hà Nội cần điều chỉnh tư duy quy hoạch. Thay vì tập trung vào các giải pháp công trình, kể cả những siêu công trình như kế hoạch xây dựng 'siêu bể ngầm' 125 triệu m3 dự kiến từ năm 2036 đến 2045 để chống ngập, thành phố nên hướng tới cách tiếp cận 'thuận thiên'.
Bài học quý giá từ Seoul: Dự án Cheonggyecheon
Việc khơi thông lại các dòng kênh trong khu vực nội đô không phải là điều mới mẻ. Trên thực tế, đây đã là bài học đắt giá từ một số quốc gia trong khu vực, nổi bật là câu chuyện về dòng suối Cheonggyecheon tại Seoul, Hàn Quốc.
Con suối này từng bị lấp đi để nhường chỗ cho đường cao tốc và khu công nghiệp, nhưng đến năm 2005, nó đã được hồi sinh thông qua một dự án đầy tham vọng. Các giải pháp chống ô nhiễm hiệu quả được triển khai, biến nơi đây thành một hành lang văn hóa và cảnh quan ấn tượng.
Hiện tại, Cheonggyecheon đã trở thành không gian thư giãn trong lành và sinh động ngay giữa lòng thủ đô sầm uất của Hàn Quốc. Dòng suối không chỉ làm mát các khu dân cư xung quanh mà còn góp phần chống ô nhiễm không khí và kiểm soát lũ lụt một cách hiệu quả.
Phân tích từ chuyên gia và ứng dụng tại Việt Nam
Theo nhiều chuyên gia văn hóa Hàn Quốc, thành công của dự án Cheonggyecheon là kết quả của một chính sách đột phá, lấy con người làm trung tâm trong quy hoạch đô thị. Thành phố Seoul đã mất một thập kỷ để chuẩn bị và thực hiện thành công việc hồi sinh dòng suối này.
Nhìn gần hơn, tại Việt Nam, những nỗ lực giải quyết ô nhiễm và tái tạo cảnh quan dọc kênh Nhiêu Lộc ở Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang cho thấy hiệu quả đáng kể. Dự án này không chỉ cải thiện môi trường sống mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển cho du lịch và công nghiệp văn hóa.
Hà Nội và Seoul có nhiều điểm tương đồng về bối cảnh phát triển và tư duy quy hoạch. Do đó, việc cân nhắc áp dụng các bài học từ dự án Cheonggyecheon có thể là một hướng đi khả thi để giải quyết các vấn đề ngập lụt và nâng cao chất lượng sống đô thị.
