Chuyên Gia Nhấn Mạnh Nhu Cầu Làm Rõ Cơ Chế Trong Luật Đô Thị Đặc Biệt
Tại hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo luật Đô thị đặc biệt do UBND TP.HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức vào sáng ngày 4.4, GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng ban Quản lý khu Công nghệ cao TP.HCM, đã đưa ra những nhận định quan trọng. Ông nhấn mạnh rằng, để luật này phát huy hiệu quả, cần áp dụng nguyên tắc ưu tiên khi có sự khác biệt với các luật chung khác.
Hệ Thống Rõ Phạm Vi Vượt Trội Để Tránh Xung Đột Pháp Lý
GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng phân tích rằng, hiện nay các luật về đất đai, ngân sách và đầu tư đã được thiết kế tương đối chặt chẽ. Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng dự thảo luật Đô thị đặc biệt cần làm rõ phạm vi nào được phép vượt trội, mức độ vượt đến đâu và ai sẽ là người kiểm soát quá trình này. "Nếu không rõ ràng, điều này sẽ dẫn đến xung đột pháp lý và gây khó khăn trong triển khai thực tế", GS Phùng nhấn mạnh. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý minh bạch và cụ thể.
Cơ Chế Tài Chính: Điểm Nghẽn Lớn Nhất Cần Giải Quyết
Về khía cạnh tài chính, GS-TS Phùng đánh giá đây là điểm nghẽn lớn nhất trong dự thảo. Ông cho rằng, để TP.HCM có thể cạnh tranh quốc tế, nguồn lực tài chính phải đủ mạnh và các công cụ tài chính cần linh hoạt hơn. Hiện tại, các quy định về tỷ lệ điều tiết ngân sách, quyền vay nợ và phát hành trái phiếu trong dự thảo vẫn còn khá chung chung. Nếu không có một cơ chế tài chính vượt trội, mọi cơ chế khác sẽ khó có thể thực thi hiệu quả, ông nhận định. Điều này đòi hỏi sự điều chỉnh kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi.
Kiểm Soát Quyền Lực Và Cơ Chế Giám Sát Độc Lập
Liên quan đến vấn đề kiểm soát quyền lực, chuyên gia này nhấn mạnh rằng việc phân quyền mạnh mẽ cần đi đôi với cơ chế kiểm soát độc lập và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Hiện nay, cơ chế kiểm soát chủ yếu dựa trên giám sát nội bộ và chưa có sự tương xứng. GS Phùng đề nghị dự thảo nên bổ sung cơ chế giám sát độc lập, đồng thời quy định rõ trách nhiệm giải trình của cả cá nhân lẫn tập thể. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý.
Thử Nghiệm Có Kiểm Soát Và Tiêu Chí Đánh Giá
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), GS-TS Phùng chia sẻ rằng khu Công nghệ cao đã thí điểm bay tầm thấp và khu công viên phần mềm Quang Trung thử nghiệm phương tiện không người lái. Tuy nhiên, ông cho rằng dự thảo cần bổ sung các tiêu chí đánh giá rõ ràng cho việc thử nghiệm, đồng thời nêu rõ quy trình dừng lại nếu thử nghiệm thất bại. Điều này giúp quản lý rủi ro và đảm bảo an toàn trong quá trình đổi mới.
PGS-TS Trần Hoàng Ngân: Cần Tích Hợp Các Nghị Quyết Chiến Lược Vào Luật
PGS-TS Trần Hoàng Ngân, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, cho biết trong các nghị quyết của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển TP.HCM, đều nhận diện thành phố chưa phát huy hết tiềm năng do vướng thể chế. Ông nhấn mạnh rằng, TP.HCM cần một thể chế tương thích, và đó là lý do Quốc hội đã ban hành các nghị quyết như 54/2017, 98/2023 và 260/2025. "Có quá nhiều nghị quyết để giải quyết điểm nghẽn mang tính sự vụ. TP.HCM cần một thể chế lâu dài thông qua một dự án luật", ông Ngân nhìn nhận.
Điều Kiện Để Xây Dựng Dự Án Luật Hiệu Quả
Theo PGS-TS Trần Hoàng Ngân, để xây dựng dự án luật thành công, cần đảm bảo ba điều kiện cơ bản. Đầu tiên là cơ sở chính trị, với định hướng từ Bộ Chính trị về tổng kết Nghị quyết 31 và đề xuất xây dựng luật. Thứ hai là cơ sở pháp lý, ông đề nghị TP.HCM báo cáo cấp thẩm quyền để đưa vào chương trình làm luật năm 2026 của Quốc hội. Thứ ba là cơ sở thực tiễn, thành phố cần làm rõ vai trò đặc biệt của mình và đóng góp vào sự phát triển chung của quốc gia sau khi có luật riêng.
Khai Thác Động Lực Tăng Trưởng Sau Sáp Nhập
Ông Ngân cũng đề nghị TP.HCM tổng kết quá trình triển khai các nghị quyết trước đó và xác định rõ các cơ chế để khai thác động lực tăng trưởng sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Các lĩnh vực tiềm năng bao gồm logistics, thương mại - dịch vụ chất lượng cao, khu công nghiệp, công nghệ cao và trung tâm tài chính quốc tế. Ông khuyến nghị TP.HCM nên cụ thể hóa các định hướng chiến lược từ Bộ Chính trị vào luật Đô thị đặc biệt, như khoa học công nghệ và kinh tế tư nhân.
