Đầu năm 2026, tại nhiều cửa hàng vàng, người dân xếp hàng từ sáng sớm để mua vào với kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng cao. Khi đó, điều được quan tâm không còn là có nên mua vàng hay không, mà là bao giờ giá vàng chạm mốc 200 triệu đồng/lượng. Chỉ sau vài tháng, thị trường đã diễn biến theo chiều ngược lại.
Tâm lý sợ bị bỏ lỡ đang dần bị thay thế
Từ đỉnh hơn 191 triệu đồng/lượng vào cuối tháng 1, giá vàng miếng SJC hiện chỉ còn dao động quanh mức hơn 140 triệu đồng/lượng. Sự thay đổi nhanh chóng này đã khiến tâm lý nhà đầu tư chuyển từ hưng phấn sang thận trọng hơn. Đà tăng mạnh trong quá khứ giúp nhiều nhà đầu tư tham gia sớm thu về mức lợi nhuận đáng kể, đồng thời thu hút sự quan tâm rộng rãi của dư luận. Trên các diễn đàn tài chính, mạng xã hội và hội nhóm đầu tư, vàng trở thành một trong những chủ đề được nhắc đến nhiều nhất. Tâm lý lo ngại bỏ lỡ cơ hội đầu tư (FOMO) xuất hiện khá rõ nét. Một bộ phận nhà đầu tư tham gia thị trường khi giá đang trong xu hướng tăng mạnh. Quyết định mua vàng ở giai đoạn này phần nào chịu tác động từ diễn biến tăng giá liên tục của thị trường và hiệu ứng lan tỏa từ những câu chuyện sinh lời.
Tuy nhiên, giá vàng giảm sâu những ngày gần đây. Khảo sát tại một số cửa hàng trên “phố vàng” Trần Nhân Tông (Hà Nội) cho thấy, khách đến mua vẫn chiếm đa số, song các giao dịch giá trị lớn không nhiều. Phần lớn người dân tranh thủ mua tích lũy vài chỉ vàng khi giá giảm, trong khi lượng khách mang vàng đi bán khá hạn chế. Những người từng sợ bỏ lỡ cơ hội giờ lại lo mắc sai lầm. Hiện nay câu hỏi được nhắc đến nhiều nhất là "Liệu giá vàng còn giảm đến đâu?".
Nhóm chịu nhiều áp lực nhất hiện nay là những nhà đầu tư mua vào ở mức giá cao. Việc bán ra ở thời điểm hiện tại đồng nghĩa chấp nhận thua lỗ đáng kể, nên lựa chọn phổ biến là tiếp tục nắm giữ và chờ đợi thị trường phục hồi. Điều này phần nào lý giải vì sao lượng vàng bán ra trên thị trường chưa tăng mạnh, dù giá đã điều chỉnh sâu. Nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng giá vàng có thể quay lại vùng đỉnh cũ hoặc ít nhất phục hồi về mức đủ để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc thị trường đang hình thành một lượng lớn nhà đầu tư có nhu cầu bán ra khi giá hồi phục. Nếu vàng tăng trở lại trong thời gian tới, nhóm này có thể tranh thủ chốt bán để thu hồi vốn, qua đó tạo thêm áp lực lên đà tăng của thị trường.
Rủi ro kép từ chênh lệch mua - bán
Theo TS Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế, đà giảm của giá vàng hiện nay là diễn biến khó tránh khỏi sau thời gian dài thị trường duy trì ở vùng giá quá cao. Khi xu hướng điều chỉnh xuất hiện, các doanh nghiệp kinh doanh vàng thường chủ động hạ giá mạnh hơn mức giảm của thị trường thế giới nhằm giảm rủi ro tồn kho và cân bằng trạng thái kinh doanh. Điều này khiến chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra bị kéo giãn lên mức 4-5 triệu đồng/lượng. Việc nới rộng biên độ mua - bán là cách các doanh nghiệp tự bảo vệ trước những biến động khó lường của thị trường. Song ở chiều ngược lại, phần lớn rủi ro lại được chuyển sang người mua. Ngay cả khi giá vàng không giảm thêm, nhà đầu tư vẫn phải vượt qua mức chênh lệch lớn này mới có thể đạt điểm hòa vốn.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thế, Giám đốc Tư vấn đầu tư tại Công ty Chứng khoán SSI cho rằng, mức chênh lệch mua - bán cao đang tạo ra "rủi ro kép" đối với nhà đầu tư. Không chỉ đối mặt với nguy cơ giá vàng tiếp tục đi xuống, người mua còn bị thu hẹp đáng kể dư địa lợi nhuận ngay từ thời điểm giao dịch. Các hoạt động đầu tư ngắn hạn hay lướt sóng trở nên kém hấp dẫn hơn, đồng thời thanh khoản trên thị trường cũng chịu ảnh hưởng nhất định.
Theo TS Đinh Thế Hiển: Dựa trên mức sinh lời tham chiếu từ lãi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ và lạm phát, dự báo giá vàng cuối năm 2026 có thể dao động trong vùng 3.000 - 3.500 USD/ounce. Trong trường hợp các căng thẳng địa chính trị được kiểm soát, giá năng lượng ổn định và kinh tế toàn cầu tiếp tục quá trình tái cấu trúc, giá vàng có thể duy trì trong khoảng 3.500 - 4.000 USD/ounce. Cả 2 dự đoán này đều tương ứng giá vàng trong nước còn giảm hơn nữa.
Khoảng lặng để thị trường trở về với giá trị thật
TS Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế cho rằng, thị trường hiện chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố hỗ trợ và cản trở. Một mặt, chính sách tiền tệ thận trọng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) cùng khả năng mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao tiếp tục tạo áp lực lên giá vàng. Mặt khác, những bất ổn về kinh tế và địa chính trị trên thế giới vẫn thúc đẩy nhu cầu nắm giữ các tài sản an toàn, qua đó hỗ trợ cho kim loại quý.
Theo ông Hiển, bên cạnh các yếu tố ngắn hạn, giá vàng còn được nâng đỡ bởi hai xu hướng lớn. Thứ nhất là xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới, trong đó có Trung Quốc. Thứ hai là sự gia tăng nhu cầu nắm giữ vàng của nhà đầu tư như một kênh bảo toàn tài sản trong bối cảnh nhiều thị trường đầu tư khác còn tiềm ẩn rủi ro.
Trong khi đó, chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh cho rằng, khả năng giá vàng sớm quay lại các mức đỉnh lịch sử là không cao. Theo ông, sau giai đoạn tăng nóng, thị trường đang bước vào quá trình điều chỉnh và không loại trừ khả năng giá vàng thế giới có thể tiếp tục giảm về các vùng hỗ trợ thấp hơn.
Nhiều ý kiến nhìn nhận, diễn biến của thị trường vàng thời gian qua cho thấy, sau mỗi giai đoạn tăng nóng, thị trường thường cần một khoảng thời gian điều chỉnh để tìm lại trạng thái cân bằng. Đây là quy luật đã nhiều lần xuất hiện không chỉ với vàng mà còn ở nhiều loại tài sản khác như chứng khoán hay bất động sản. Thế nhưng, có một điều dễ nhận thấy nhất là tâm lý nhà đầu tư đang có sự thay đổi rõ rệt. Các quyết định đầu tư đang trở nên thận trọng hơn, với sự quan tâm lớn hơn đến yếu tố rủi ro, khả năng sinh lời và triển vọng dài hạn. Giá vàng trong thời gian tới sẽ không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kinh tế vĩ mô hay địa chính trị, mà còn chịu tác động đáng kể từ sự thay đổi trong kỳ vọng của nhà đầu tư.
