Trong quý II/2026, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mức dự báo 4,5% của các chuyên gia và giảm mạnh so với mức tăng 5,0% của quý I. Đây là lần đầu tiên kể từ sau đại dịch Covid-19, tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng quý của quốc gia tỷ dân rơi xuống dưới mức sàn mục tiêu cả năm (4,5-5%), làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của mô hình phát triển hiện tại.
Xuất khẩu công nghệ cao là điểm sáng
Điểm sáng lớn nhất của nền kinh tế Trung Quốc đến từ xuất khẩu. Trong tháng 6, kim ngạch xuất khẩu bứt phá tới 27%, chủ yếu nhờ làn sóng gom chip bán dẫn và linh kiện máy tính phục vụ cơn sốt AI toàn cầu. Theo báo cáo của tập đoàn tài chính Macquarie, các linh kiện công nghệ cao và thiết bị điện lực chiếm một nửa động lực tăng trưởng xuất khẩu trong nửa đầu năm. Cuộc khủng hoảng năng lượng tại Iran cũng thúc đẩy nhu cầu về giải pháp năng lượng xanh của Bắc Kinh. Lần đầu tiên trong lịch sử, lượng ôtô xuất khẩu hàng tháng vượt mốc 1 triệu chiếc vào tháng 6, chủ yếu là xe điện và xe lai.
Xuất khẩu mạnh giúp Trung Quốc đạt thặng dư thương mại 125,62 tỷ USD trong tháng 6, nâng tổng thặng dư 6 tháng đầu năm lên 576 tỷ USD. Nhập khẩu tăng 36% do nhu cầu tích trữ chip cho hạ tầng AI nội địa. Tuy nhiên, thặng dư thương mại lớn làm gia tăng căng thẳng với các đối tác. Liên minh châu Âu (EU) bất bình khi thặng dư thương mại với khối này mở rộng thêm 24% trong nửa đầu năm. Quan hệ với Mỹ tạm yên ổn sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Donald Trump vào tháng 5, nhưng các nhà bán lẻ Mỹ vẫn đang gom hàng trước thuế bổ sung dự kiến cuối năm.
Tiêu dùng nội địa suy yếu
Trái ngược với xuất khẩu, nền kinh tế nội địa Trung Quốc đối mặt nhiều khó khăn. Đầu tư tài sản cố định trong 6 tháng đầu năm giảm 6%, trong đó đầu tư hạ tầng giảm 2%, sản xuất giảm 1%, và bất động sản lao dốc 18%. Giáo sư Li Daokui tại Đại học Thanh Hoa nhận định tình trạng này "chưa từng có tiền lệ", do chính quyền địa phương phải tái cơ cấu nợ thay vì giải ngân dự án mới.
Khủng hoảng địa ốc từ năm 2021 làm bốc hơi tài sản hộ gia đình và bóp nghẹt thị trường lao động. Sa thải diễn ra phổ biến ở các nhà máy do áp lực thuế quan và chiến tranh giá cả. Ứng dụng AI nhanh cũng làm chậm tạo việc làm cho lao động trí thức. Hệ quả là cắt giảm lương thưởng lan rộng, đẩy hàng chục triệu người vào các nền tảng gọi xe và giao hàng với thu nhập bấp bênh. Một cuộc khảo sát độc lập từ đội ngũ Giáo sư Li Daokui chỉ ra tỷ lệ thất nghiệp mở rộng lên tới 10,2%, cao hơn nhiều so với con số chính thức 5%. Trong đó, hơn một nửa trong số 24 triệu người thất nghiệp dài hạn thuộc nhóm thanh niên 16-24 tuổi.
Doanh số bán lẻ tháng 6 chỉ tăng 1% sau khi sụt giảm tháng trước. Theo CNN, dù ngân hàng trung ương cam kết hỗ trợ cầu nội địa, chuyên gia kinh tế trưởng Zhiwei Zhang từ Pinpoint Asset Management đánh giá Trung Quốc sẽ thận trọng trong nới rộng thâm hụt tài khóa do lo ngại nợ công. Tuy nhiên, một số chuyên gia từ Capital Economics nhận định việc Bắc Kinh công bố số liệu GDP thấp hơn kỳ vọng cho thấy giới chức đang tạo không gian linh hoạt để nền kinh tế vận hành sát thực tế thị trường.
