Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích các tổ chức tín dụng cho doanh nghiệp vay vốn dựa trên nhiều hình thức bảo đảm tiền vay hơn. Theo đó, ngoài tài sản hữu hình như bất động sản, doanh nghiệp có thể dùng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo... để thế chấp vay vốn.
Cơ quan quản lý cũng khuyến khích các ngân hàng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường, hoặc dòng tiền của doanh nghiệp. Chính sách này nhằm khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup công nghệ, theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.
Ưu tiên cho doanh nghiệp bền vững
Dự thảo cũng đề xuất doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững được ưu tiên tiếp cận tín dụng, bảo lãnh tín dụng, tài trợ, vốn mồi; được hỗ trợ lãi suất cho dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn; hưởng ưu đãi thuế cho hoạt động bảo vệ môi trường; áp dụng khấu hao nhanh đối với tài sản phục vụ chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải.
Nhóm doanh nghiệp này cũng được hỗ trợ tư vấn, đánh giá, chứng nhận, đo lường, xây dựng báo cáo đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững; hỗ trợ chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh.
Thực trạng tiếp cận tín dụng
Doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm hơn 98% doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng chỉ tiếp cận khoảng 19-20% tổng dư nợ tín dụng. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 4, dư nợ nền kinh tế đạt trên 19,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cùng kỳ. Trong đó, tín dụng cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 20% tổng dư nợ. Tỷ trọng này chưa tương xứng với vai trò đóng góp vào GDP và số lượng áp đảo của khối doanh nghiệp này.
Nguyên nhân chính là do mức hấp thụ tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế, quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu, phương án kinh doanh thường xuyên biến động; năng lực chứng minh tính khả thi của dự án còn yếu. Việc tiếp cận nguồn vốn qua Quỹ bảo lãnh tín dụng và Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều hạn chế, chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng.
Đặc biệt, trong báo cáo tài chính của các ngân hàng, bất động sản áp đảo danh mục tài sản thế chấp, trong khi đây là điểm yếu của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Vai trò và định hướng
Bộ Tài chính nhấn mạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa là lực lượng đông đảo, có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, mở rộng sinh kế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận, chi phí tuân thủ thấp, đồng bộ với yêu cầu phát triển xanh, phát triển số và đổi mới sáng tạo.
Dự kiến, nếu được thông qua, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
