Dự án QL15D Quảng Trị: Thách thức lớn trong giải phóng mặt bằng đe dọa tiến độ
Dự án Quốc lộ 15D (QL15D) được xác định là công trình trọng điểm của tỉnh Quảng Trị, với vai trò kết nối giao thông từ cao tốc Cam Lộ - La Sơn đến cảng Mỹ Thủy. Tuyến đường này hứa hẹn thúc đẩy phát triển trục vận tải - logistics, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế địa phương. Tuy nhiên, dự án đang đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng trong quá trình giải phóng mặt bằng (GPMB), đặc biệt là việc đảm bảo bàn giao mặt bằng trước thời hạn 30.4 năm nay theo yêu cầu của UBND tỉnh.
Diện tích thu hồi lớn, nhiều vướng mắc phức tạp
Ông Lê Xuân Nam, Phó chủ tịch UBND xã Diên Sanh, cho biết phần lớn chiều dài dự án đi qua địa bàn xã, với hơn 13,2 km tuyến đường. Tổng diện tích đất dự kiến thu hồi tại xã lên đến hơn 61 ha, liên quan đến 534 thửa đất và ảnh hưởng trực tiếp đến 297 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Với quy mô này, xã Diên Sanh đang gặp nhiều khó khăn trong GPMB, bao gồm:
- 9 ngôi mộ lâu đời chưa xác định được danh tính chủ sở hữu.
- 4 thửa đất vướng mắc do vắng chủ, gây trở ngại cho việc thu hồi.
- 2 lăng, cổng vào khu lăng mộ gia đình, 3 ngôi mộ tổ của họ Phan Khắc và khoảng 100 ngôi mộ khác cần được di dời, đòi hỏi quy trình phức tạp và nhạy cảm về văn hóa.
Mặc dù đã có 14 hộ dân đồng ý di dời đến khu tái định cư mới do UBND xã bố trí, nhưng vẫn còn nhiều trường hợp vi phạm đã bị lập biên bản.
Nhiều công trình trái phép mọc lên, gây cản trở tiến độ
Theo ghi nhận tại thôn Hậu Trường, xã Diên Sanh, hàng loạt công trình được dựng bằng mái tôn trên các thửa đất nông nghiệp, nhiều trong số đó bỏ không hoặc sử dụng tạm bợ. Chị Lê Thị Tình (28 tuổi) chia sẻ gia đình chị đã sinh sống tại một công trình như vậy hơn 2 năm do không có nơi ở ổn định. Công trình này có nền đổ bê tông, các hạng mục còn lại làm bằng sắt và tôn, phản ánh tình trạng xây dựng thiếu quy hoạch.
Ước tính có khoảng 30 công trình tương tự tại thôn Hậu Trường, nhưng chỉ một số ít hộ dân như gia đình chị Tình thực sự sinh sống. Ông Lê Xuân Nam cho biết địa phương đã lập biên bản vi phạm đối với 35 hộ dân vì xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, đồng thời triển khai các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ GPMB.
Kế hoạch 3 giai đoạn và biện pháp xử lý vi phạm
Để giải quyết các vướng mắc, xã Diên Sanh đã xây dựng kế hoạch thực hiện GPMB theo 3 giai đoạn chi tiết:
- Giai đoạn 1: Tập trung thu hồi đất, di dời mộ phần và tuyên truyền, vận động các hộ dân trong khu vực từ Quốc lộ 1 đến cao tốc Cam Lộ - La Sơn.
- Giai đoạn 2: Phổ biến quy định, hướng dẫn người dân thực hiện quy chủ đất, giải quyết tranh chấp, kiểm đếm và lập phương án bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư; đồng thời sắp xếp nơi di dời cho các lăng mộ đã xác minh danh tính.
- Giai đoạn 3: Thực hiện tại đoạn từ tỉnh lộ 584 đến ranh giới xã Vĩnh Định (chủ yếu là ruộng lúa), bao gồm ký quy chủ, kiểm kê và bàn giao mặt bằng.
Đối với các trường hợp vi phạm, nếu người sử dụng đất không chấp hành, địa phương sẽ áp dụng thủ tục cưỡng chế thu hồi đất theo quy định pháp luật. Dự kiến, các thửa đất đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng sẽ được ưu tiên bàn giao trước ngày 30.4, trong khi các thửa còn lại sẽ được xử lý theo trình tự thu hồi đất hiện hành.
Tổng quan dự án và tiến độ tại các xã khác
Dự án QL15D có tổng chiều dài 21 km, với vốn đầu tư lên đến 1.940 tỉ đồng, đi qua 3 xã: Diên Sanh, Mỹ Thủy và Vĩnh Định. Ngoài những khó khăn tại xã Diên Sanh, tính đến giữa tháng 3.2026, xã Mỹ Thủy còn khoảng 1,5 km chiều dài tuyến chưa bàn giao, và xã Vĩnh Định còn hơn 5,2 km. Tình trạng này cho thấy tiến độ GPMB trên toàn tuyến vẫn còn chậm so với kế hoạch, đặt ra thách thức lớn cho việc hoàn thành dự án đúng hạn.
Dự án QL15D không chỉ là công trình giao thông mà còn là động lực phát triển kinh tế cho Quảng Trị. Tuy nhiên, việc tháo gỡ 'nút thắt' GPMB đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và người dân, cùng với các biện pháp quyết liệt để đảm bảo tiến độ, tránh ảnh hưởng đến lợi ích chung của tỉnh.
