Bộ Xây dựng vừa đề xuất quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư theo niên hạn sử dụng của công trình, theo đó quyền sở hữu sẽ chấm dứt khi hết niên hạn. Đề xuất này nằm trong dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, nhằm giải quyết tình trạng chung cư cũ xuống cấp nghiêm trọng nhưng khó cải tạo, xây mới do vướng mắc về sở hữu.
Cơ sở đề xuất và mục tiêu
Theo Bộ Xây dựng, nhiều chung cư cũ được xây dựng từ những năm 1960-1990 hiện đã xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Tuy nhiên, việc cải tạo, xây dựng lại gặp khó khăn do quy định sở hữu lâu dài. Ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho biết: "Đề xuất này nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xác định thời hạn sở hữu, từ đó thúc đẩy cải tạo chung cư cũ, đảm bảo an toàn cho người dân và phát triển đô thị bền vững."
Nội dung chính của đề xuất
Dự thảo quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư được xác định theo niên hạn sử dụng của công trình, ghi trong hồ sơ thiết kế và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Khi hết niên hạn, quyền sở hữu của chủ căn hộ chấm dứt, trừ trường hợp được gia hạn theo quy định. Việc gia hạn phải đáp ứng điều kiện về an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy và các tiêu chuẩn kỹ thuật khác.
Đối với chung cư đã được cấp sổ hồng trước khi luật có hiệu lực, thời hạn sở hữu được tính từ ngày cấp phép xây dựng hoặc ngày nghiệm thu đưa vào sử dụng. Trường hợp chưa xác định được niên hạn, thời hạn sở hữu tối đa là 50 năm kể từ ngày đưa vào sử dụng.
Phản ứng và ý kiến chuyên gia
Đề xuất này nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Nhiều chuyên gia cho rằng quy định này sẽ giúp thị trường bất động sản minh bạch hơn, tránh tình trạng "nhà vĩnh viễn" nhưng chất lượng giảm sút. Tuy nhiên, một số người dân lo ngại quyền lợi bị ảnh hưởng. Luật sư Trần Minh Hải, Đoàn Luật sư TP HCM, nhận định: "Cần có lộ trình chuyển tiếp hợp lý và cơ chế bồi thường thỏa đáng cho chủ sở hữu khi hết niên hạn."
Tác động và triển vọng
Nếu được thông qua, quy định này sẽ tác động lớn đến thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc chung cư. Giá chung cư cũ có thể giảm do thời hạn sở hữu ngắn hơn, trong khi chung cư mới sẽ được định giá dựa trên niên hạn cụ thể. Bộ Xây dựng dự kiến trình Quốc hội xem xét dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi vào kỳ họp tháng 5/2025.
