44 dự án trọng điểm lao đao vì giá nhiên liệu, vật liệu tăng phi mã
Theo Bộ Xây dựng, sau giai đoạn duy trì ổn định trong năm 2025 và hai tháng đầu năm, giá nhiên liệu đã bất ngờ "nhảy vọt" trong tháng 3, với mặt hàng dầu diesel dẫn đầu đà tăng giá. Tính đến hết ngày 31 tháng 3, giá xăng E5 A92 đã tăng 4.703 đồng mỗi lít, trong khi dầu diesel 0,055 tăng mạnh 17.117 đồng mỗi lít so với mức trung bình của tháng 2.
Mức tăng chưa từng có, áp lực dây chuyền
Bộ Xây dựng đánh giá đây là mức tăng không theo quy luật thông thường so với các biến động giá nhiên liệu trong những giai đoạn trước đây. Sự gia tăng đột ngột này đã tạo ra áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết các loại vật liệu xây dựng.
Cụ thể, tính đến ngày 31 tháng 3:
- Giá xi măng tăng khoảng 7,2%
- Giá thép tăng 2,2%
- Giá gạch lát tăng khoảng 4,8%
- Các vật liệu như cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5% đến 23,3%
- Giá nhựa đường tăng đột biến 31,77%
Xu hướng giá vật liệu xây dựng được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới, gây thêm khó khăn cho ngành xây dựng.
Ảnh hưởng trực tiếp đến 44 dự án trọng điểm
Hiện nay, cả nước có 44 dự án trọng điểm đang được triển khai với tổng vốn đầu tư lên đến 569.000 tỷ đồng. Việc tăng giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng đã ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư xây dựng các công trình, đặc biệt là các công trình giao thông trọng điểm.
Theo ước tính của Bộ Xây dựng, với mức biến động giá như hiện nay, dự toán xây dựng các công trình có thể tăng từ 1,91% đến 8,09% tùy theo từng loại công trình. Trong đó:
- Dự toán xây dựng công trình giao thông tăng nhiều nhất, ở mức 8,09%
- Trong kịch bản xấu nhất, nếu giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2 do ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông, dự toán công trình giao thông có thể đội vốn lên đến 16%
- Chi phí xây dựng các dự án giao thông trọng điểm ước tính tăng thêm 42.300 tỷ đồng, tạo áp lực rất lớn lên ngân sách nhà nước
Nhà thầu e dè, tiến độ bị đe dọa
Bộ Xây dựng nhận định rằng việc nguyên vật liệu tăng giá đã khiến nhiều nhà thầu có tâm lý e dè và thi công cầm chừng. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng đối với các dự án sử dụng hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng theo đơn giá cố định, gây ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thực hiện dự án.
Mặt khác, xung đột Trung Đông có nguy cơ kéo dài, tiếp tục ảnh hưởng đến giá xăng dầu và làm trầm trọng thêm tình hình. Bộ Xây dựng dự báo những khó khăn này sẽ còn kéo dài, đe dọa nghiêm trọng đến tiến độ hoàn thành các công trình trọng điểm.
Giải pháp khẩn cấp để đảm bảo tiến độ
Để ứng phó với tình hình, Bộ Xây dựng đã đưa ra hàng loạt kiến nghị và yêu cầu:
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cần tổng hợp tình hình biến động giá vật liệu xây dựng và gửi báo cáo định kỳ hàng tháng về Bộ
- Chủ động cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các công trình và dự án hạ tầng trọng điểm
- Kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và vật liệu xây dựng, ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ và thổi giá
- Kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác khoáng sản để đảm bảo nguồn cung ổn định
Đối với các Ban quản lý dự án và chủ đầu tư:
- Kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu tư xây dựng
- Đánh giá tác động của việc tăng giá xăng dầu và vật liệu xây dựng
- Sử dụng chi phí dự phòng một cách hiệu quả và hợp lý
- Lựa chọn hình thức giá hợp đồng và kế hoạch nhà thầu phù hợp với diễn biến thị trường
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu khẩn trương rà soát các hợp đồng xây dựng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định. Cần chủ động phối hợp với các nhà thầu để xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh theo đúng quy định pháp luật, đảm bảo tiến độ triển khai dự án.
Chủ đầu tư và nhà thầu cần thực hiện đánh giá, phân tích kỹ lưỡng theo từng hợp đồng cụ thể để đưa ra các đề xuất kiến nghị rõ ràng và khả thi. Đồng thời, nghiên cứu các quy định pháp luật về điều chỉnh hợp đồng, bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản để đánh giá tác động của việc tăng giá xăng dầu đến việc thực hiện hợp đồng xây dựng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để xem xét và sửa đổi hợp đồng xây dựng theo thẩm quyền.
