Theo báo cáo từ nhiều nguồn tin, trong số 129 thương hiệu xe điện và xe hybrid sạc ngoài đang bán tại Trung Quốc, chỉ còn 15 thương hiệu có đủ nguồn lực tài chính để tồn tại đến năm 2030. Người mua xe điện Trung Quốc tại Việt Nam năm 2026 đang đứng trước một con số mà ít người để ý: có bao nhiêu thương hiệu xe điện đang bán ngoài kia, và bao nhiêu trong số đó sẽ còn tồn tại sau 5 năm nữa? Đáp án từ Reuters và AlixPartners công bố tháng 7 năm 2025 là 129 và 15.
Reuters và AlixPartners: 15 hãng sống sót, 114 hãng biến mất
Ngày 3 tháng 7 năm 2025, Reuters dẫn báo cáo thường niên "2025 Global Automotive Outlook" của AlixPartners - công ty tư vấn ô tô có uy tín toàn cầu - đưa ra dự báo gây sốc ngành xe điện. Trong số 129 thương hiệu xe điện và xe hybrid sạc ngoài hiện đang bán tại Trung Quốc, chỉ 15 thương hiệu sẽ đạt được trạng thái tài chính bền vững vào năm 2030. 15 hãng sống sót này sẽ chiếm khoảng 75% thị trường xe năng lượng mới, mỗi hãng bán trung bình 1,02 triệu xe mỗi năm. Đây là ngưỡng tối thiểu mà AlixPartners xác định để một hãng xe điện có thể tự duy trì tài chính.
Cuộc thanh lọc xe điện Trung Quốc đến 2030
Dự báo từ báo cáo "2025 Global Automotive Outlook" cho thấy năm 2025 có 129 thương hiệu EV và PHEV đang bán tại Trung Quốc. Qua 5 năm thanh lọc, đến năm 2030 chỉ còn 15 thương hiệu sống sót về tài chính, chiếm 75% thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc 114 hãng sẽ biến mất do phá sản, sáp nhập hoặc lặng lẽ rút khỏi thị trường. Quy mô tối thiểu để sống sót là 1,02 triệu xe mỗi năm. Trong khi đó, chủ tịch XPeng, He Xiaopeng, đưa ra dự báo cứng hơn: chỉ 5 đến 7 hãng sẽ thực sự sống sót.
Stephen Dyer, lãnh đạo bộ phận ô tô châu Á của AlixPartners, nhận định: "Trung Quốc là một trong những thị trường xe năng lượng mới cạnh tranh khốc liệt nhất thế giới, với chiến tranh giá quyết liệt, tốc độ đổi mới chóng mặt và đối thủ mới liên tục nâng chuẩn mực."
Cuộc thanh lọc đã bắt đầu: Neta, WM Motor, HiPhi đã sập
Phần đầu của cuộc thanh lọc đã diễn ra. Tổng hợp của EVBoosters - đơn vị chuyên theo dõi ngành xe điện châu Âu - cho thấy hơn 400 thương hiệu xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động trong giai đoạn từ 2018 đến 2025. Tốc độ tăng tốc rõ rệt trong 18 tháng gần đây với hàng loạt cái tên lớn lần lượt sập.
Những thương hiệu xe điện Trung Quốc đã sập
Neta (tập đoàn Hozon) phá sản tháng 6 năm 2025, từng bán khoảng 500.000 xe trong giai đoạn 2018-2024. Chủ xe mất bảo hành, đại lý đóng cửa, mất truy cập telematics. Tại Thái Lan, chủ xe phải tự sửa. WM Motor (EV startup Thượng Hải) phá sản tháng 10 năm 2023, từng bán khoảng 90.000 xe, gặp lỗi phần mềm liên tục sau phá sản. HiPhi (Human Horizons - hạng sang) phá sản tháng 8 năm 2024, bán khoảng 4.000 xe, hệ thống đại lý giải thể hoàn toàn. Ji Yue (liên doanh Geely - Baidu) đóng cửa tháng 12 năm 2024, bán khoảng 10.000 xe, ngừng cập nhật phần mềm. Aiways (startup từng xuất khẩu EU) đóng cửa năm 2023, mất trụ sở Thượng Hải. Byton sập trước khi sản xuất hàng loạt vào năm 2021-2023.
Trường hợp Neta là minh chứng cứng nhất. Tháng 6 năm 2025, Hozon chính thức bước vào quy trình phá sản với khoản nợ gần 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,39 tỷ USD). Yicai Global ghi nhận hàng trăm nghìn chủ xe Neta tại Trung Quốc đột ngột mất bảo hành, mất truy cập telematics, và phải tự ra xưởng ngoài để sửa chữa. Tại Thái Lan, thị phần Neta sập từ 12% năm 2023 xuống 4% năm 2025, đóng 20 trong 60 showroom, người tiêu dùng phải tự sửa xe vì hãng không còn ai trả lương cho nhân viên.
5 lớp chi phí ẩn người mua phải gánh khi hãng sập
Khi một hãng xe điện phá sản, hợp đồng giữa người mua và hãng không tự động kết thúc theo cách êm đẹp. Người mua mất nhiều thứ ngay lập tức, và một số mất kéo dài nhiều năm sau. Đây là phần ít được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về xe điện Trung Quốc giá rẻ.
5 lớp chi phí ẩn người mua phải gánh khi hãng EV phá sản
Tính cho xe điện 600-800 triệu đồng, trong 5 năm sở hữu:
- Mất toàn bộ bảo hành còn lại: Bảo hành phụ thuộc vào hãng còn tồn tại. Hãng phá sản, hợp đồng bảo hành mất hiệu lực ngay lập tức. Chi phí 30-80 triệu đồng cho bảo hành 7-10 năm.
- Phụ tùng thay thế không còn: Nhà máy đóng cửa, kho linh kiện đóng băng. Phải đặt từ Trung Quốc, chờ 2-6 tuần, giá đắt 2-3 lần. Chi phí 40-100 triệu đồng trong 5 năm.
- Mất giá xe lên 30-40%: Xe của hãng phá sản gần như không bán được trên thị trường thứ cấp. Ngay cả xe Trung Quốc còn hãng đã mất giá nhanh hơn xe Hàn 10-18%. Chi phí 180-320 triệu đồng sau 3-5 năm.
- Phần mềm và kết nối bị khóa: Xe điện hiện đại phụ thuộc máy chủ hãng. Yicai Global ghi nhận chủ xe Neta mất truy cập telematics, OTA, ứng dụng điều khiển sau khi hãng phá sản. Khó định giá mất tính năng chính.
- Phí bảo hiểm tăng vọt: Các công ty bảo hiểm tăng phí hoặc từ chối bảo hiểm xe của hãng đang thiếu ổn định tài chính do rủi ro sửa chữa cao. Chi phí 10-25 triệu đồng thêm trong 5 năm.
Tổng chi phí ẩn tiềm tàng nếu hãng sập trong vòng đời xe: 260-525 triệu đồng mỗi xe. Với 114 trong 129 hãng xe điện Trung Quốc được dự báo sẽ biến mất đến năm 2030 (88%), người mua đang đối mặt với xác suất rủi ro rất cao nếu chọn hãng nhỏ ngoài top 15.
Đáng nói nhất là chi phí thứ tư - phần mềm và kết nối. Xe điện hiện đại không chỉ là phần cứng, mà còn là phần mềm. Khi máy chủ của hãng tắt, các tính năng như cập nhật phần mềm từ xa, ứng dụng điều khiển, dẫn đường thông minh, sạc thông minh đều có thể ngừng hoạt động. Chiếc xe vẫn chạy được, nhưng nó trở về thành một phương tiện cơ học đơn thuần, mất hết những giá trị "thông minh" mà người mua đã trả thêm tiền.
Người mua xe Việt đang ở đâu trong bản đồ này
Tại Việt Nam năm 2026, có hơn 10 thương hiệu xe điện và hybrid sạc ngoài của Trung Quốc đang kinh doanh hoặc chuẩn bị vào thị trường: BYD, MG (thuộc SAIC), Haval (Great Wall), Wuling, GAC Aion, Chery, Omoda, Jaecoo, Lynk & Co (Geely), Geely Coolray. AlixPartners không công bố danh sách 15 hãng sống sót, nhưng dựa trên các tiêu chí công bố (doanh số 1,02 triệu xe/năm, tài chính bền vững, có quy mô toàn cầu), một số tập đoàn lớn như BYD, Geely (gồm Zeekr và Lynk & Co), SAIC (gồm MG), Chery, GAC có khả năng nằm trong nhóm 15. Các thương hiệu nhỏ hơn, mới vào Việt Nam và chưa có doanh số ổn định ở chính Trung Quốc, đang ở vùng rủi ro cao hơn.
Khi 88% trong 129 hãng được dự báo sẽ biến mất, người mua xe điện Trung Quốc đang đặt cược 600 đến 800 triệu đồng vào tương lai tài chính của hãng mình chọn. Câu hỏi không nên là "xe nào nhiều tính năng nhất" hay "xe nào giá rẻ nhất", mà là "hãng này có khả năng còn tồn tại sau 5 đến 10 năm để hỗ trợ chiếc xe tôi vừa mua không".
