Tuyển sinh Đại học 2026: Những thay đổi quan trọng và chiến lược cho thí sinh
Từ năm 2026, hệ thống tuyển sinh đại học tại Việt Nam sẽ chứng kiến những điều chỉnh đáng kể, với việc Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) thiết lập một ngưỡng chất lượng chung cho toàn bộ các ngành đào tạo. Trong khi các năm trước, điểm sàn chỉ bắt buộc áp dụng cho khối ngành sư phạm và sức khỏe, thì nay quy định mới mở rộng phạm vi, tương tự như giai đoạn trước năm 2017 khi Bộ GD-ĐT đặt điểm ngưỡng xét tuyển cho từng tổ hợp môn truyền thống A, A1, B, C, D.
Siết chặt xét tuyển dựa vào kết quả học tập
Theo Điều 6 Quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026, thí sinh muốn xét tuyển vào các chương trình đào tạo trình độ đại học phải đạt tổng điểm tối thiểu 15/30 cho ba môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, tương ứng với tổ hợp xét tuyển. Điều này có nghĩa là ngay cả khi sử dụng phương thức xét học bạ độc lập, thí sinh vẫn phải hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT với mức điểm tối thiểu này để đáp ứng điều kiện cần bước vào cổng trường đại học.
Thí sinh cần đặc biệt chú ý đến lịch trình tuyển sinh: việc đăng ký nguyện vọng trên hệ thống bắt đầu từ ngày 2-7, nhưng điểm sàn cho các ngành đặc thù chỉ được Bộ GD-ĐT công bố vào ngày 8-7. Sau thời điểm này, thí sinh có cơ hội điều chỉnh nguyện vọng nếu điểm số của mình dưới mức sàn quy định, giúp tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển.
Những tiêu chí cụ thể cho phương thức xét tuyển học bạ
Quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026 đã đưa ra các tiêu chí kỹ thuật chi tiết cho phương thức xét học bạ độc lập. Ngoài yêu cầu tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT đạt tối thiểu 15, quy định còn nêu rõ: tổ hợp xét tuyển học bạ phải sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của cả sáu học kỳ (từ lớp 10 đến hết lớp 12) cho ít nhất ba môn học. Trong đó, bắt buộc phải có môn toán hoặc môn ngữ văn, với trọng số tính điểm xét của mỗi môn không được thấp hơn một phần ba tổng điểm trong tổ hợp môn xét tuyển.
Quy định đặc thù cho ngành sư phạm
Đối với khối ngành đào tạo giáo viên, quy định còn khắt khe hơn khi thí sinh chỉ được xét tuyển nếu đặt nguyện vọng vào các ngành này ở thứ tự ưu tiên từ 1 đến 5. Mục tiêu của quy định này là thu hút những cá nhân thực sự có đam mê và quyết tâm theo đuổi nghề giáo, tránh tình trạng ngành sư phạm chỉ đóng vai trò là phương án dự phòng cuối cùng trong danh sách nguyện vọng của thí sinh.
Hệ thống điểm cộng và chứng chỉ quốc tế
Năm 2026, hệ thống điểm cộng và chứng chỉ quốc tế cũng được điều chỉnh để đảm bảo tính công bằng tuyệt đối giữa các nhóm thí sinh. Quy chế mới định nghĩa lại điểm cộng bao gồm ba loại chính: điểm thưởng, điểm xét thưởng và điểm khuyến khích, với tổng mức tối đa không vượt quá 3 trên thang điểm 30 (tương đương 10% tổng điểm xét tuyển).
Đặc biệt, quy chế nhấn mạnh nguyên tắc không cộng dồn chồng chéo quyền lợi. Thí sinh chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức: sử dụng chứng chỉ để quy đổi điểm môn ngoại ngữ, hoặc sử dụng chứng chỉ đó để cộng điểm khuyến khích. Các cơ sở đào tạo bắt buộc phải xây dựng bảng quy đổi kết quả chứng chỉ với tối thiểu năm mức điểm chênh lệch, ứng với thang điểm của chứng chỉ được sử dụng.
Chiến thuật tham gia thi đánh giá năng lực
Bộ GD-ĐT sẽ thống nhất tiêu chí đánh giá năng lực và giám sát việc tổ chức thi đánh giá năng lực của các cơ sở giáo dục đại học trong năm 2026. Các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực và đánh giá tư duy đã trở thành tấm vé thứ hai quan trọng cho thí sinh, đặc biệt khi nhiều trường đại học top trên chuyển hướng sử dụng phương thức kết hợp để xét tuyển, trong đó có điểm thi từ các kỳ thi này.
Các kỳ thi đánh giá năng lực lớn đã được tổ chức từ nhiều năm qua, bao gồm: kỳ thi của ĐHQG Hà Nội (HSA), ĐHQG TP HCM (V-ACT), ĐH Bách khoa Hà Nội (TSA), V-SAT, các kỳ thi chuyên biệt khối sư phạm, kỳ thi của Bộ Công an (CAND), và năm 2026 còn có thêm kỳ thi riêng của khối các trường đại học thuộc Bộ Quốc phòng (QDA). Lịch thi năm 2026 được công bố rải rác từ tháng 1 đến tháng 6.
Bản chất của các kỳ thi đánh giá năng lực là kiểm tra tư duy hệ thống và khả năng vận dụng kiến thức, không phải kiểm tra khả năng học thuộc lòng. Do đó, việc nắm vững kiến thức nền tảng tại trường phổ thông là cách tốt nhất để đạt kết quả cao mà không cần tham gia quá nhiều lò luyện thi. Thí sinh chỉ nên chọn tối đa một đến hai kỳ thi riêng phù hợp với thế mạnh của mình và yêu cầu phương thức xét tuyển của trường đại học, tránh tình trạng chạy sô dẫn đến đuối sức, áp lực tâm lý và lãng phí tài chính (lệ phí thi thường từ 450.000 đến 600.000 đồng mỗi lượt).
Định hướng nghề nghiệp nghiêm túc
Từ năm 2026, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo và cơ sở giáo dục đại học khác nhau. Số lượng này đã được nới lỏng so với quy định 10 nguyện vọng trong dự thảo quy chế. Việc giới hạn này buộc thí sinh phải có sự tìm hiểu nghiêm túc và định hướng nghề nghiệp rõ ràng ngay từ đầu, đồng thời cân nhắc chiến lược sắp xếp các nguyện vọng khi đăng ký xét tuyển trên hệ thống.
Giải đáp thắc mắc về những điểm mới tuyển sinh
Vào lúc 14 giờ ngày 26-2, Báo Người Lao Động tổ chức talkshow tư vấn trực tuyến với chủ đề Điểm mới quan trọng trong tuyển sinh ĐH 2026. Đây là talkshow khởi động chuỗi chương trình Đưa trường học đến thí sinh lần thứ 25 - năm 2026 do báo tổ chức. Chương trình nhằm cung cấp thông tin chính thống về quy chế tuyển sinh, giúp thí sinh lớp 12 nắm bắt kịp thời các thay đổi để xây dựng chiến lược xét tuyển hiệu quả.
Đội ngũ chuyên gia tham gia tư vấn bao gồm TS Nguyễn Đức Nghĩa, nguyên Giám đốc ĐHQG TP HCM; PGS-TS Lê Trung Đạo, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Tài chính - Marketing; PGS-TS Trương Nguyễn Luân Vũ, Trưởng Khoa Cơ khí chế tạo máy - Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP HCM; PGS-TS Nguyễn Văn Thụy, Trưởng Phòng Tuyển sinh và Truyền thông - Trường ĐH Ngân hàng TP HCM; ThS Vũ Đình Lê, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Tư vấn tuyển sinh - Trường ĐH Luật TP HCM và đại diện Trường ĐH Nguyễn Tất Thành.
Các chuyên gia sẽ phân tích những điều chỉnh quan trọng trong Quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026, làm rõ tác động từ những điểm mới đến thí sinh, giúp các em hiểu đúng và tránh tâm lý hoang mang trước nhiều nguồn thông tin khác nhau. Ngoài ra, chương trình cũng sẽ trao đổi về các ngành đào tạo mới, chỉ tiêu dự kiến, tổ hợp xét tuyển, học phí, chính sách học bổng và định hướng đào tạo gắn với nhu cầu nhân lực trong tương lai. Đội ngũ chuyên gia sẽ trả lời cặn kẽ các câu hỏi của phụ huynh và thí sinh.
Chương trình được tường thuật trực tuyến trên Báo Người Lao Động online tại địa chỉ nld.com.vn và phát trực tuyến trên các nền tảng mạng xã hội của báo. Phụ huynh và thí sinh có thể theo dõi, đặt câu hỏi và tương tác với khách mời thông qua các kênh này.
