Đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học 2026 đã khép lại từ 17 giờ ngày 14.7, nhưng phải đến giai đoạn 10-13.8, thí sinh mới biết mình trúng tuyển đợt 1. Khoảng thời gian gần một tháng không phải là sự chậm trễ mà là quãng thời gian hệ thống xử lý dữ liệu và chạy lọc ảo toàn quốc, theo Bộ GD-ĐT.
Vì sao phải lọc ảo toàn quốc?
Trước năm 2017, thí sinh xét tuyển đại học phải nộp hồ sơ giấy trực tiếp hoặc qua bưu điện. Quy chế từng cho phép thí sinh rút hồ sơ để nộp lại trong vòng 20 ngày của đợt 1, dẫn đến cảnh xếp hàng chen chúc tại các trường. Tình trạng một thí sinh trúng tuyển cùng lúc nhiều trường, hay còn gọi là “thí sinh ảo”, khiến công tác tuyển sinh trở nên áp lực.
Năm 2017, Bộ GD-ĐT chính thức đưa phần mềm lọc ảo vào vận hành. Thí sinh được đăng ký nhiều nguyện vọng, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên và hệ thống chạy dữ liệu chung toàn quốc để mỗi người chỉ trúng tuyển một nguyện vọng cao nhất. Đến năm 2022, hệ thống được nâng cấp toàn diện, buộc tất cả phương thức xét tuyển như học bạ, tuyển thẳng, đánh giá năng lực phải cùng đưa lên một nền tảng, qua đó triệt tiêu việc thí sinh “giữ chỗ” ảo tại nhiều trường hoặc nhiều phương thức.
Những vướng mắc khi vận hành lọc ảo chung
Phần mềm lọc ảo giúp loại bỏ tình trạng nộp – rút hồ sơ, nhưng thực tế vận hành lại phát sinh không ít rắc rối. Với các trường đại học, khó khăn nhất là xác định tỷ lệ gọi trúng tuyển. Hệ thống chỉ đảm bảo thí sinh trúng một nguyện vọng tại thời điểm xét tuyển, không đảm bảo thí sinh đó sẽ nhập học. Nếu gọi đúng 100% chỉ tiêu, trường có thể thiếu sinh viên vì thí sinh chọn đi du học hoặc phương án khác; ngược lại, gọi dôi dư có thể khiến trường vượt chỉ tiêu và bị xử lý theo quy định.
Dữ liệu đầu vào như điểm sàn, chỉ tiêu, tiêu chí phụ, danh sách ưu tiên do các cơ sở đào tạo và thí sinh khai báo. Mỗi trường có quy định quy đổi điểm riêng cho điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, điểm đánh giá năng lực và chứng chỉ ngoại ngữ. Chỉ cần một cơ sở khai báo sai hoặc không đồng bộ, kết quả lọc ảo có thể lệch hoàn toàn. Đã từng ghi nhận cán bộ tuyển sinh nhập nhầm chỉ tiêu hoặc sai điểm sàn, buộc phải làm lại từ đầu.
Phía thí sinh, nhiều em mắc lỗi như nhầm mã ngành, không bấm xác nhận cuối cùng hoặc không thanh toán lệ phí. Khi phần mềm chạy xong, những nguyện vọng này bị loại, dẫn đến cảnh tưởng đỗ thành trượt.
Áp lực thời gian cũng là vấn đề lớn. Thuật toán lọc ảo thường cần 6 lần chạy dữ liệu. Năm 2025, do dữ liệu phức tạp với hơn 7,6 triệu nguyện vọng và sự đa dạng của các phương thức xét tuyển, Bộ GD-ĐT phải tăng số lần lọc ảo từ 6 lên 10 lần trên toàn quốc. Kết quả là lịch công bố điểm chuẩn bị lùi 2 ngày, thay vì 20.8 thành 22.8. Năm nay, quy trình tương tự tiếp tục khiến thí sinh chờ đợi kéo dài.
Hệ thống lọc ảo khu vực và vai trò phối hợp
Bên cạnh hệ thống lọc ảo chung của Bộ GD-ĐT, còn có hai nhóm lọc ảo khu vực chạy song song. Nhóm phía bắc do ĐH Bách khoa Hà Nội chủ trì hạ tầng kỹ thuật; nhóm phía nam do ĐH Quốc gia TP.HCM điều phối. Trước khi đưa dữ liệu lên hệ thống chung, các trường trong từng nhóm tự chạy lọc ảo nội bộ. Sau bước này, mỗi thí sinh chỉ còn tối đa một nguyện vọng trúng tuyển trong nhóm, giúp giảm tải đáng kể cho xử lý toàn quốc.
Theo tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, khâu xử lý dữ liệu tại mỗi trường trước khi lọc ảo là quan trọng nhất và khó khăn nhất. Ông nhấn mạnh: “Dữ liệu này phải đảm bảo đúng quy chế tuyển sinh hiện hành của Bộ và đề án tuyển sinh của trường ĐH.” Nếu dữ liệu không chính xác, hệ thống có thể cho ra kết quả sai như một thí sinh trúng tuyển hai trường, hoặc người đủ điều kiện lại bị loại.
Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Gia Định, cho rằng: “Công tác xử lý dữ liệu đăng ký xét tuyển và lọc ảo vẫn là một khâu rất phức tạp, đòi hỏi độ chính xác và khả năng phối hợp rất cao giữa các cơ sở đào tạo.” Ông lưu ý hệ thống lọc ảo chủ yếu xử lý dữ liệu theo điểm thi tốt nghiệp THPT, trong khi thí sinh có thể trúng tuyển bằng nhiều phương thức khác. Nếu một trường cập nhật thiếu dữ liệu, dùng nhầm tệp hoặc sai mã phương thức, sai lệch có thể tác động dây chuyền đến kết quả chung.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công thương TP.HCM, nhận định những trường có phương thức tuyển sinh phức tạp sẽ dễ gặp lỗi phần mềm hơn. Việc quy đổi điểm giữa các phương thức về một mặt bằng tương đương với điểm thi THPT cũng là bài toán khó, vì mỗi trường áp dụng công thức riêng, dẫn đến kết quả có thể khác nhau giữa các cơ sở đào tạo.
Các mốc thời gian thí sinh cần lưu ý
- Từ 29.7 đến 17 giờ ngày 30.7: Bộ GD-ĐT tải dữ liệu thông tin xét tuyển, điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT và các kỳ thi khác lên hệ thống.
- Từ 31.7 đến 3.8: Tập huấn công tác rà soát dữ liệu.
- Từ 4.8 đến 17 giờ ngày 10.8: Xử lý dữ liệu để xác định nguyện vọng cao nhất trong số các nguyện vọng thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển lần 1, gồm 6 lần lọc ảo.
- Trước 17 giờ ngày 13.8: Các cơ sở đào tạo rà soát kết quả, giải quyết vướng mắc nếu có, công bố điểm trúng tuyển đợt 1 và thông báo tới thí sinh.
