Tuyển sinh 2026: Thí sinh chuyển hướng sang lo lắng về đầu ra nghề nghiệp
Trong các buổi tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp năm 2026, một xu hướng mới nổi bật: thí sinh không còn tập trung vào những câu hỏi quen thuộc như điểm chuẩn hay khả năng đỗ đại học. Thay vào đó, họ thẳng thắn đặt vấn đề về tương lai sau tốt nghiệp, bao gồm việc làm, năng lực cần chuẩn bị và cách học để không bị tụt hậu trong thị trường lao động đầy biến động.
Thí sinh tự tin và định hướng rõ ràng
Lê Nguyên Vũ, học sinh lớp 11 trường THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa, là một ví dụ điển hình. Dù sinh ra trong gia đình hai đời theo ngành sư phạm, em không chịu áp lực nối nghiệp và được bố mẹ tôn trọng lựa chọn. Vũ đã đăng ký thi đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội, xác định ngành Công nghệ thông tin là mục tiêu dài hạn. Sự tự tin này phản ánh môi trường giáo dục phổ thông đang thay đổi, khuyến khích học sinh theo đuổi năng lực cá nhân thay vì tự đặt giới hạn.
Theo phản ánh từ các giảng viên và chuyên viên tư vấn tại Đại học Bách khoa Hà Nội, thí sinh ngày nay đặt nhiều câu hỏi thiết thực về lộ trình học, tổ hợp xét tuyển, và cách chuẩn bị năng lực từ sớm. Đặc biệt, nhiều nữ sinh không còn băn khoăn về việc con gái có học được kỹ thuật hay không, mà tập trung vào các vấn đề chuyên môn và cơ hội nghề nghiệp.
Câu hỏi hướng đến tương lai xa
Thí sinh hiện nay quan tâm sâu sắc đến các vấn đề như kỹ sư ra trường làm việc ở đâu, ngành nào có nhu cầu nhân lực rõ rệt, và chương trình học có gắn với dự án thực tế hay không. Thậm chí, có em còn hỏi về kỹ năng giúp sinh viên bứt phá trong ngành Khoa học máy tính. Cô Dương Quỳnh Nga, giảng viên khoa Ngoại ngữ, Đại học Bách khoa Hà Nội, chia sẻ rằng cô luôn ghi lại những câu hỏi nguyên văn của học sinh, chẳng hạn như "Học ngoại ngữ có dễ xin việc không?" hay "Ai cũng học tiếng Anh, còn lợi thế không?".
PGS Vũ Duy Hải, trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhận định: học sinh ngày nay không chỉ tìm cách vào đại học mà còn hướng đến việc sống trọn vẹn con đường học thuật và nghề nghiệp. Đại học đang định hình một thế hệ thí sinh "thực chiến", chọn ngành bằng hiểu biết, theo đuổi mục tiêu dài hạn và đặt câu hỏi thẳng vào tương lai của chính mình.
Học bạ không còn là "tấm vé" độc lập
Những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ GD&ĐT đang tạo ra tác động sâu rộng. Các trường đại học buộc phải điều chỉnh phương thức xét tuyển, diện tuyển thẳng và điều kiện kèm theo. Chẳng hạn, Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia HàNội) đã dừng phương thức xét tuyển kết hợp giữa học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, đồng thời rút gọn số tổ hợp xét tuyển từ 42 xuống còn 24.
Đại học Ngoại thương cũng không còn áp dụng diện tuyển thẳng cho học sinh đạt giải tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc gia và quốc tế, thay vào đó là cộng điểm ưu tiên từ 0,5 đến 3 điểm. Tương tự, Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) chỉ tuyển thẳng thí sinh đoạt giải nhất, nhì, ba quốc gia, quốc tế ở các môn văn hóa như Toán, Lý, Hóa, tùy theo ngành đào tạo.
Theo quy chế mới, phương thức xét tuyển dựa trên học bạ yêu cầu sử dụng điểm trung bình chung của 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn chiếm tối thiểu 1/3 trọng số. Đặc biệt, thí sinh xét học bạ vẫn phải đạt tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển tối thiểu 15 điểm. Điều này đồng nghĩa với việc học bạ không còn là "tấm vé độc lập", mà trở thành một phần trong đánh giá tổng thể, gắn chặt với kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Phản ứng và cơ hội mới
Sự thay đổi này khiến không ít thí sinh và phụ huynh băn khoăn, đặc biệt với những học sinh vốn coi xét học bạ là phương án "an toàn". Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây cũng là cơ hội để người học nhìn nhận lại chiến lược lựa chọn ngành, trường và lộ trình học tập một cách thực chất và dài hạn hơn. Những điều chỉnh mới cho thấy xu hướng siết chặt điều kiện đầu vào, tăng tính liên thông giữa các phương thức xét tuyển, và đặt ra yêu cầu cao hơn về sự chuẩn bị kỹ lưỡng của thí sinh trong kỳ tuyển sinh năm 2026.
Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi chóng mặt, việc học tập suốt đời trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Cuốn sách "Học tập suốt đời" của tác giả Michelle R. Weise được giới thiệu như một tài liệu hữu ích, cung cấp đánh giá về thị trường lao động tương lai và giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm, nhấn mạnh vai trò của việc không ngừng trau dồi kiến thức.
