Hà Nội: Phụ huynh lo lắng, tìm 'giữ chỗ' THPT ngoài công lập trước thay đổi phân tuyến
Trong bối cảnh phương án phân tuyến lớp 10 năm học 2026-2027 tại Hà Nội vẫn chưa được công bố chính thức, nhiều trường THCS trên địa bàn thành phố đã chủ động hỗ trợ phụ huynh hoàn thiện hồ sơ để đăng ký xét tuyển sớm vào các trường THPT ngoài công lập. Tâm lí "giữ chỗ" đang xuất hiện rõ nét, phản ánh sự lo ngại của các gia đình trước những thay đổi tiềm ẩn trong quy định tuyển sinh.
Nhu cầu 'giữ chỗ' gia tăng do thay đổi địa giới hành chính
Bà Nguyễn Thu Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du ở phường Cửa Nam, Hà Nội, cho biết nhiều phụ huynh đã đề nghị nhà trường photo học bạ để nộp hồ sơ xét tuyển vào các trường THPT ngoài công lập. Giáo viên chủ nhiệm tập hợp các yêu cầu, chuyển lên hiệu trưởng ký xác nhận, sau đó trả lại cho phụ huynh. Hoạt động này diễn ra thường niên, nhưng năm nay nhu cầu có phần tăng cao hơn, chủ yếu do yếu tố địa giới hành chính thay đổi sau khi Hà Nội sắp xếp lại các đơn vị hành chính.
Anh Nguyễn Văn Hùng, có con học lớp 9 tại Trường THCS Nguyễn Du, chia sẻ rằng gia đình được giáo viên thông báo trên nhóm Zalo về việc nhà trường hỗ trợ hồ sơ xét tuyển sớm. Anh dự kiến đăng ký cho con vào Trường THPT Tạ Quang Bửu thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội, vì đây là phương án phù hợp với năng lực học tập của con và điều kiện tài chính gia đình.
Trường ngoài công lập trở thành 'điểm tựa an toàn'
Nhiều trường THPT ngoài công lập tại Hà Nội đã thông báo tuyển sinh từ cuối năm 2025. Trong bối cảnh phương án phân tuyến công lập chưa rõ ràng, lựa chọn ngoài công lập đang trở thành một "điểm tựa an toàn" giúp phụ huynh Thủ đô giảm bớt áp lực. Tuy nhiên, điều khiến không ít gia đình băn khoăn là việc đăng ký nguyện vọng vào trường công lập năm nay sẽ được tổ chức như thế nào khi không còn cấp quận/huyện như trước đây.
Chị Trần Thị Hồng Nhung, cư trú tại phường Hồng Hà, Hà Nội, đặt câu hỏi: "Nếu không còn ranh giới hành chính cũ, tuyến tuyển sinh có thay đổi không? Nhu cầu học 'trái tuyến' liệu còn được đáp ứng như các năm trước?" Theo phân tuyến cũ, gia đình chị thuộc quận Tây Hồ và tuyến tuyển sinh của con thuộc các trường THPT của quận Tây Hồ và Ba Đình. Nhưng phường Hồng Hà hiện nay bao gồm các phường cũ của năm quận: Tây Hồ, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Ba Đình và Long Biên, khiến việc xác định tuyến tuyển sinh trở nên phức tạp.
Chờ đợi hướng dẫn chính thức từ cơ quan quản lý
Việc sắp xếp lại địa giới hành chính không đơn thuần là tinh gọn bộ máy. Trong quản trị công, mỗi thay đổi về cấu trúc quản lý đều có thể kéo theo điều chỉnh về chính sách. Giáo dục, với tính chất nhạy cảm và tác động xã hội rộng lớn, càng chịu ảnh hưởng rõ rệt. Mô hình 12 khu vực tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội trước đây được thiết kế dựa trên ranh giới quận, huyện. Đây không chỉ là cách chia địa lý, mà còn là công cụ điều tiết chỉ tiêu, phân bổ học sinh và giảm áp lực dồn vào các trường trung tâm.
Khi cấu trúc hành chính thay đổi, việc duy trì cơ học mô hình phân tuyến cũ đặt ra câu hỏi về tính hợp lý và cập nhật của chính sách. Nếu nền tảng địa giới không còn nguyên vẹn, cơ sở kỹ thuật của cách chia 12 khu vực cũng cần được rà soát kỹ lưỡng. Tuy nhiên, không thể mặc định rằng cứ thay đổi địa giới thì tuyển sinh sẽ tự động thay đổi theo. Phân tuyến lớp 10 thực chất là công cụ điều tiết cơ hội tiếp cận giáo dục công lập, gắn liền với bài toán quy hoạch mạng lưới trường lớp, mật độ dân cư và chênh lệch chất lượng giữa các trường.
Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết chưa có hướng dẫn tuyển sinh cụ thể. Các thông tin về phân tuyến phải chờ sau khi Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội phê duyệt chính thức mới được công bố. Như vậy, đến thời điểm hiện tại, chưa có văn bản chính thức nào từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội hay Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội về việc thay thế 12 khu vực tuyển sinh bằng phương án mới dựa trên GIS hay địa điểm cư trú. Điều đó đồng nghĩa với việc mọi thông tin đang lưu hành mới dừng ở mức lấy ý kiến, dự kiến hoặc trao đổi nội bộ, chưa phải là quy định chính thức.
Kỳ thi lớp 10: Môn thi đã rõ, phân tuyến vẫn bỏ ngỏ
Trong khi phương án phân tuyến chưa được công bố, cấu trúc môn thi của kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 đã dần rõ ràng trên phạm vi cả nước. Khoảng hai phần ba số tỉnh, thành phố đã công bố môn thi thứ ba, với phần lớn lựa chọn ngoại ngữ. Việc công bố sớm giúp học sinh chủ động kế hoạch ôn tập ngay từ học kỳ 2, thay vì chờ sát thời điểm thi.
Một số địa phương như Lâm Đồng và Vĩnh Long tổ chức xét tuyển với lớp 10 đại trà, nhưng thí sinh muốn vào trường chuyên vẫn phải thi ba môn: Toán, Ngữ văn và tiếng Anh. Riêng Tuyên Quang chọn môn Khoa học tự nhiên. Với Hà Nội, địa phương có quy mô giáo dục lớn với hơn 100.000 thí sinh dự thi lớp 10 THPT công lập mỗi năm, quyết định môn thi thứ ba luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.
Trên cơ sở nhiều căn cứ khoa học và thực tiễn, thành phố đã quyết định chọn ngoại ngữ là môn thi thứ ba đối với tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chuyên năm học 2026-2027. Như vậy, thí sinh sẽ làm ba bài thi gồm Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ. Những năm trước, kỳ thi lớp 10 của Hà Nội thường diễn ra vào đầu tháng 6, nhưng hiện thời gian tổ chức kỳ thi năm học 2026-2027 vẫn chưa được công bố.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi về mô hình phân tuyến vẫn để ngỏ. Việc sắp xếp lại địa giới hành chính tạo ra tiền đề để rà soát chính sách, nhưng thay đổi - nếu có - cần dựa trên tính toán tổng thể về quy hoạch trường lớp, phân bố dân cư và bảo đảm công bằng tiếp cận giáo dục. Ổn định chính sách, công bố kịp thời và minh bạch lộ trình điều chỉnh sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm niềm tin của phụ huynh và học sinh trong một kỳ thi vốn đã nhiều áp lực.
